Je anders voordoen bij online dating. Waarom en welk effect heeft dat?

dating impression management

De laatste jaren, en zeker in coronatijd, hebben online datingapps of -platforms een flinke vlucht genomen. Ben je vrijgezel en op zoek naar een partner, dan kun je gewoon vanuit je luie stoel jouw nieuwe vlam vinden. Bijvoorbeeld via apps als Tinder of Happn. Natuurlijk zijn dit fijne hulpmiddelen bij het vinden van een geschikte match, mits iedereen volledig eerlijk is op de platforms. En dat lijkt niet altijd het geval te zijn. Zowel mannen als vrouwen doen zich anders voor. Waarom doen we dit eigenlijk? En hebben we het ook door van elkaar? Of alleen als we verwachten dat de ander ook de waarheid iets heeft verdraaid?

Gebruik van datingapps

Ongeveer een kwart van de jongvolwassenen gebruikt wel eens datingapps om een serieuze relatie te vinden (Smith & Anderson, 2016). Deze apps werken doorgaans op basis van profielen en locaties, zodat je de meest geschikte kandidaat binnen jouw bereik gepresenteerd krijgen. Waarna je vervolgens de mogelijkheid hebt om met hem of haar te chatten of af te spreken. De apps zijn mede succesvol omdat veel elementen van traditioneel daten aanwezig zijn, zo kun je elkaar vaak zien en met elkaar praten, op welke wijze dan ook.

Deceptie bij online dating

Steeds meer mensen maken gebruik van datingapps of -platforms. Dat betekent ook dat je steeds beter je best moet doen om op te vallen. En voor veel gebruikers is dat aanleiding om zichzelf net iets beter voor te doen dan ze eigenlijk zijn. Dat kan vervolgens tot decepties leiden als je vervolgens in het echt met elkaar afspreekt. Markowitz en Hancock (2018) onderzochten hoe vaak decepties eigenlijk voorkomen bij online dating, waar mensen voornamelijk over liegen en wat dat deed met de deelnemers aan datingapps.

Goed voor de dag komen

Decepties kunnen ontstaan op drie manieren: leugens over fysieke attributen, persoonlijke interesses of foto’s. We zijn voortdurend bezig met onszelf zo goed mogelijk neer te zetten. Zo is onderzocht dat mannen vaak een langere lengte opgeven om in de smaak te vallen bij vrouwen, terwijl vrouwen een lager gewicht opgeven om er goed op te staan bij mannen (Toma, Hancock & Ellison, 2008). Qua persoonlijke interesses spelen we doorgaans ook extra in op het andere geslacht. Door de interesses toe te spitsen op de interesses van jouw toekomstige partner, geef je een ander beeld dan wie je eigenlijk zelf bent. En als derde manipuleren we onze foto’s bij online dating. We selecteren zorgvuldig de allerbeste foto, waarbij mannen vaak gaan voor status en vrouwen kiezen voor een foto van een paar jaar terug, om jonger voor de dag te komen.

Waarom doen we ons beter voor?

We proberen een zo goed mogelijk plaatje van onszelf neer te zetten. In het Engels heet dit impression management. Door net wat kleine elementen aan onszelf te verbeteren, zetten we een nog attractiever plaatje neer, wat in het geval van datingapps het verschil kan maken tussen wel of niet gevonden worden. En zeker bij de online platforms en apps is het van belang om op te vallen. Gebruikers zien jouw profiel plus foto maar een paar seconden, dus daarin moet je direct de aandacht op jezelf weten te vestigen.

Liegen en perceptie van liegen

Markowitz en Hancock (2018) vonden in hun onderzoek dat hun proefpersonen inderdaad vooral leugentjes gebruikten om zichzelf beter voor te doen. En daarnaast ook om hun beschikbaarheid te optimaliseren naar de ander toe. Bijvoorbeeld als het gaat om afstand naar de ander, religieuze voorkeuren of de voorliefde voor activiteiten. Daarbij is er een relatie tussen het aantal leugens dat je zelf gebruikt en hoe je vervolgens de profielen van jouw toekomstige partner inschat. Als je zelf meer liegt, denk je automatisch dat de ander waarschijnlijk ook leugentjes gebruikt. Waardoor je voor jezelf goedpraat dat je jezelf iets beter voordoet.

False consensus effect bij dating

Het gaat hier om het False consensus effect. Als we zelf meer liegen, gaan we er vanuit dat de ander ook meer liegt. Andersom lijkt het ook te werken. Als we zelf eerlijk zijn, dan schatten we in dat de ander ook eerlijk is. Dat heeft gevolgen voor online dating. Immers, als je weet dat je zelf gelogen hebt, dan ga je er al vanuit dat wat de ander heeft opgeschreven niet 100% kan kloppen. Ga je dan met zo iemand nog een relatie aan? En als je wel helemaal eerlijk bent en je verwacht dat de ander dus ook eerlijk is, geeft dat een betere basis voor een stabiele relatie? Het lijkt er wel op, mits het natuurlijk ook echt zo is dat de ander daadwerkelijk eerlijk was.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Markowitz, D. M. & Hancock, J. T. (2018). Deception in mobile dating conversations. Journal of Communication, 68, 547-569.

Smith, A. & Anderson, M. (2016). 5 facts about online dating. Pew Research Center.

Toma, C. L., Hancock, J. T. & Ellison, N. B. (2008). Separating fact from fiction: an examination of deceptive self-presentation in online dating profiles. Personality and social psychology bulletin, 34, 1023-1036.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.