Het is droog in Nederland. Al maandenlang valt er geen serieuze regen, het neerslagtekort loopt daardoor flink op en talloze overheden nemen allerlei maatregelen. Daar kwam deze zomer ook nog een grote bosbrand in Limburg bij. Het is duidelijk dat klimaatverandering zorgt voor andere zomers dan pakweg 15 jaar geleden. Via het nieuws krijg je daar natuurlijk veel van mee, maar wat betekent de droogte eigenlijk voor jezelf? En maak jij je druk om de droogte?
Feitelijk watertekort
In juli was het al zo droog dat er op nationaal niveau een feitelijk watertekort is uitgeroepen. Dat betekent heel simpel dat er minder water beschikbaar is dan nodig voor alle functies die we hebben. Denk aan drinkwater, natuur, landbouw, scheepvaart en ga zo maar door. Wanneer we te maken hebben met een watertekort, treedt de verdringingsreeks in werking. Dat is een schema waarin bepaald is welke functies prioriteit hebben als er niet voldoende water is. Waterveiligheid en onomkeerbare schade aan de natuur staan bijvoorbeeld op één, daarna drinkwater en energie en verderop tuinbouw, recreatie, landbouw etc.
Wie gaan er over het water?
In Nederland zijn er veel verschillende partijen die iets met water doen. De nationale overheid heeft een rol, en dan met name Rijkswaterstaat als het gaat om scheepvaart en de grote rivieren. De waterschappen zijn lokaal verantwoordelijk voor het waterbeheer en dan heb je de waterbedrijven die zorgen voor ons drinkwater. En dat maakt het ook gelijk ingewikkeld voor jou als inwoner. Hebben we het over een feitelijk watertekort, dan gaat het om de totale beschikbaarheid van het zoetwater. En niet zozeer over bijvoorbeeld alleen het drinkwater. En dat maakt ook de communicatie direct complex.
Wat merk jij van de droogte?
Communicatie over de droogte gaat veelal over onderwerpen die voor veel mensen hoogover en abstract zijn. Zaken die moeilijk voor een individu te overzien zijn. Denk aan de lage waterstanden in de rivier. Natuurlijk begrijpt iedereen dat dit gevolgen heeft. En het eerste denk je dan aan scheepvaart waarschijnlijk. Maar dat door de lage rivierstanden de waterschappen ook veel moeite hebben om water in hun eigen gebied te laten stromen of dat veel drinkwaterbedrijven deels afhankelijk zijn van rivierwater, is niet waar mensen snel aan denken. En dus zal de droogte voor velen een ver-van-mijn-bed-show zijn.
Droogte: weinig risico?
Zolang er gewoon water uit de kraan komt, zal de droogte voor veel mensen iets abstracts zijn. Het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid (NIPV) heeft in 2025 gekeken naar hoe mensen omgaan met de droogte. Daaruit bleek dat maar weinig mensen zich er zorgen over maken of er zelf überhaupt mee te maken hebben gehad. Met als gevolg dat er weinig risico’s gezien worden en er dus ook maar beperkt nagedacht wordt over mogelijke gevolgen.
Maak het concreet
Des te belangrijker is dat communicatie over droogte dicht bij de mensen moet staan. Met concrete verhalen over wat het voor jou en mij betekent. Volgens het NIPV heeft de voorkeur het verspreiden van informatie huis-aan-huis met de gemeente als afzender. Veel mensen weten immers nauwelijks wie er eigenlijk verantwoordelijk is voor voldoende zoetwater in hun eigen gebied. Het delen van ervaringsverhalen, waarmee mensen zich kunnen identificeren, helpt bij het verhogen van de risicoperceptie. Als je namelijk niet weet wat de risico’s zijn, ervaar je die risico’s ook niet.
Parallel met klimaatcommunicatie
Net als bij communicatie over klimaatverandering, is het voor droogte belangrijk dat de communicatie concreet en tastbaar is. Natuurlijk is een grote bosbrand nieuwswaardig, maar dat maakt niet dat mensen zich anders gaan gedragen. Het zou goed zijn om steevast het handelingsperspectief mee te nemen. Vertel over de bosbrand en plak daar een stukje boodschap aan vast over niet barbequeën in het bos of geen smeulende peuk weggooien. Of wijs mensen op het hergebruik van water door op te vangen wat je hebt verbruikt. Vraag is natuurlijk welke overheid of organisatie hierin de lead moet nemen, maar zou het niet mooi zijn als het issue over rollen en verantwoordelijkheden even van ondergeschikt belang wordt? En we als BV Nederland gezamenlijk optreden om het minimale beschikbare water zo goed mogelijk te benutten? Overheid, bedrijfsleven en inwoners.
Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.