Zonnebrand kankerverwekkend? Zo ontstaat fake news via social media

zonnebrand fake news

De kans is groot dat je het ergens voorbij hebt zien komen afgelopen week: er is een discussie gaande of je wel of niet zonnebrand zou moeten gebruiken. Het is algemeen bekend dat te lang in de zon zitten een grotere kans geeft op huidkanker. Maar nu gaan er op social media berichten rond dat juist smeren met zonnebrand de kans op kanker vergroot. Dus is daar de oproep om vooral niet te smeren. Op social media wordt handig én selectief gebruikt gemaakt van berichtgeving in traditionele media. Een voorbeeld hoe snel fake news zich kan verspreiden.

Wat is er aan de hand met zonnebrand?

De discussie rond zonnebrand is ontstaan dankzij twee recente berichten. Eerst was er een Amerikaanse studie die heeft laten zien dat door het smeren met zonnebrand er kankerverwekkende stoffen in het lichaam terecht kunnen komen. En daarnaast was er een bericht van de Consumentenbond dat een aantal in Nederland verkrijgbare zonnecrèmes niet de bescherming geven die beloofd wordt. Voer voor sommige mensen om met deze nieuwsfeitjes aan de haal te gaan. Rechtsfilosoof en coronascepticus Eva Vlaardingerbroek postte op Instagram dat ze een zomer lang geen zonnebrand gaat gebruiken en dat bericht werd al gauw tienduizenden keren gedeeld. Terwijl niet smeren juist de kans vergroot op kanker.

Wat stond er eigenlijk echt in het Amerikaanse onderzoek?

De Amerikaanse voedsel- en warenautoriteit FDA heeft gekeken naar een viertal stoffen die kankerverwekkend kunnen zijn en voorkomen in zonnebrand. De onderzoekers wilden weten of door het smeren met een crème, deze stoffen in het bloed terecht zouden komen. Het onderzoek toont aan dat dit inderdaad het geval is. Echter, er is nog niets bekend over hoeveel van deze stoffen in het bloed terecht komen en hoe schadelijk dat is. Daarnaast geeft de FDA in het artikel expliciet mee dat je wel moet blijven insmeren. Nergens in het onderzoek is te lezen dat smeren met zonnebrand een groter risico op kanker geeft dan in de zon zitten en niet smeren.

En de consumentenbond?

De consumentenbond heeft een test gedaan met 45 zonnebrandcrèmes van verschillende sterkten. Daarbij keken ze naar de werking van de zonnebrand, de aanwezigheid van verdachte stoffen en of een crème lekker smeert. Uit de test kwam naar voren dat 3 van de 45 geteste producten een lagere factor bescherming bood dan geadverteerd. De overige 42 waren op dat vlak wel in orde. Ook hier wordt dus nergens gezegd dat je niet moet smeren en 93% van de producten voldoet dus wel.

Wat gaat er rond op social media?

Op social media zijn er diverse mensen die handig gebruikmaken van deze twee berichten. Als je namelijk selectief shopt in de berichten kun je prima verkopen dat je van zonnebrand kanker krijgt en dat het toch niet werkt. En doorgaans ga je bij een bericht dat je tegenkomt op social media geen diepgravend onderzoek doen of iets wel klopt. Immers, als jij leest dat de Amerikaanse NVWA en de Consumentenbond het heeft onderzocht, dan klinkt dat best als autoriteiten die iets bewezen hebben.

Delen, liken en nog meer delen

Het bericht van Eva Vlaardingerbroek was binnen no-time 10.000 keer geliket en werd veel gedeeld. Je kunt je dus wel voorstellen hoe binnen een kort tijdsbestek nog veel meer mensen het bericht gezien hebben. En als een olievlek smeert zo dit fake news bericht zich uit over het internet. Afgelopen weekend las je daarom in bijna alle nieuwsmedia berichten van dermatologen die oproepen om toch vooral wél zonnebrand te gebruiken.

Maar met zonnebrand krijg je toch ook huidkanker?

In eerdere studies is ook laten zien dat zelfs met het smeren van zonnebrand je nog steeds huidkanker kunt krijgen. Dat klopt ook, want naast het gebruiken van zonnebrand zijn er nog een aantal handige tips voor verantwoord zonnen. Bijvoorbeeld de felle zon tussen 12.00 en 15.00u mijden. Regelmatig de schaduw opzoeken en niet door blijven bakken, ook al smeer je je telkens in. Immers, ook volgens dermatologen is het onverstandig om de hele dag door in de zon te liggen, zelfs als je ingesmeerd bent. Dat is dus wat anders dan dat zonnebrand huidkanker zou veroorzaken. Het is maar wat je wilt lezen.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.