Laag consumentenvertrouwen. Hoe komt dat en wat doen we eraan?

consumentenvertrouwen economie

Afgelopen week werd bekend dat het consumentenvertrouwen opnieuw is gedaald. We hebben weinig vertrouwen in de economie en zijn aanbeland op het op één na laagste niveau ooit. Dat blijkt uit de laatste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dit bericht werd vervolgens groot uitgemeten in de media. Maar waarom is dit een slecht idee als je het vertrouwen juist weer wilt opkrikken? Wat doet het lezen over het lage consumentenvertrouwen voor je eigen blik op de economie?

Wat is er aan de hand?

Het CBS meet iedere maand het consumentenvertrouwen in Nederland. Dat zegt wat over de mate waarin we het economisch klimaat als gunstig of minder gunstig beschouwen. Het vertrouwen daalt al een tijdje en is nu gedaald naar het op één na laagste niveau ooit. Alleen in 2013 zagen we de economie nog minder rooskleurig als nu. Tegelijkertijd is de koopbereid erg laag. We vinden het geen geschikt moment om (grote) aankopen te doen en zien ook onze financiële situatie nu en over 12 maanden niet erg positief.

Laag consumentenvertrouwen is mindere economie

Wanneer het consumentenvertrouwen laag is, betekent dit doorgaans dat jij en ik minder uitgeven. En als we met elkaar minder geld spenderen, remt de groei van de economie. En in het ergste geval kan dit leiden tot een krimp. Daarmee kom je dus in een vicieuze cirkel, die je moet zien te doorbreken. Dan helpt het niet als je natuurlijk leest dat het consumentenvertrouwen maand na maand afneemt. Wat doet zo’n bericht met jouw eigen houding ten opzichte van de economie?

Mensen zijn groepsdieren

Een groot deel van ons gedrag baseren we op het gedrag van anderen. We horen graag bij een groep en kijken dus naar de mensen om ons heen waarmee we nauw contact hebben. Hebben zij een bepaalde opvatting, dan sluit je je daar vaak bij aan. We willen vooral niet uit de toon vallen. Als het CBS, en vervolgens alle media, bekendmaakt dat het consumentenvertrouwen lager is dan ooit, dan ga jij je automatisch daaraan conformeren. Ook al had je net het idee om een grote aankoop te doen, als je hoort dat de rest van Nederland weinig vertrouwen heeft in de economie en een lage koopbereidheid hebt, ga je die aankoop dan nog steeds doen of wacht je liever even?

Hoe meer negativiteit, hoe minder vertrouwen

We leven in ongewone tijden. Hebben we eerst corona gehad en lijkt dat eindelijk op z’n retour, is er nu de oorlog in Oekraïne. Dat helpt natuurlijk niet bij het hebben van een zonnig perspectief op de toekomst. Ook niet omdat je dag in dag uit ziet dat alles duurder wordt. Van brandstof tot je dagelijkse boodschappen en van een biertje op het terras tot de energieprijzen. En als dan ook nog eens internationale experts waarschuwen voor een eventuele recessie, hoe moet jij dan positief blijven over de economie?

Kleine bespaartips promoten

Toch zijn er vele manieren waarop bedrijven, de overheid en de media het consumentenvertrouwen mede kunnen opkrikken. In deze dure tijden kun je natuurlijk prima kleine bespaartips op een rij zetten. In plaats van alleen te melden dat alles duurder wordt en het consumentenvertrouwen daalt, kun je ook aangeven hoe je met een paar kleine aanpassingen in je dagelijks leven geld kunt besparen. Welke opties zijn er om minder energie te verbruiken, hoe verbruik je minder brandstof, welke slimme bespaartips zijn er mogelijk in de supermarkt? Mensen willen vaak graag hun gedrag veranderen, maar ze hebben daarvoor wel handvatten nodig.

Balans in de communicatie vanuit de overheid

Ook de overheid  kan een belangrijke rol spelen in het opkrikken van het consumentenvertrouwen. Door zeker wel te erkennen dat het moeilijke en dure tijden zijn, maar ook door te laten zien (en daarover te communiceren) hoe ze bijdraagt in de kosten die jij en ik maken. Door te laten zien op welke manier de overheid investeert in de economie. Door te laten zien wat er wel mogelijk is op het gebied van grote aankopen. Een voorbeeld daarvan is de tegemoetkoming in de hoge kosten voor energie, maar laat nog veel meer zien welke maatregelen je neemt om de economie draaiende te houden. Waarbij je het onderscheid maakt tussen wat de overheid zelf doet en wat jij en ik zelf kunnen doen om te besparen. En daarbij is samenwerken met het bedrijfsleven helemaal niet zo’n slecht idee.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.