Draagvlak voor vaccin corona: start nu met voorlichting!

vaccin corona

Het is december 2020 en het coronavirus is al bijna een jaar onder ons. Toch lijkt het einde in zicht, met de komst van diverse vaccins. Nog beter nieuws: de vaccins lijken een hoge effectiviteit te hebben. Alle landen zijn inmiddels druk bezig met het ontwikkelen van een vaccinstrategie. Wie moet er als eerst gevaccineerd worden en welke doses hebben we voor wie beschikbaar? Echter, het draagvlak voor een coronavaccin is nog niet zo groot. Hoe zorgen we er met z’n allen voor dat zoveel mogelijk mensen zich laten vaccineren om daarmee het coronavirus daadwerkelijk een halt toe te roepen?

Draagvlak cruciaal voor coronavaccin

Hans Kluge, regiodirecteur Europa van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), gaf het deze week aan: het succes van iedere vaccinatiecampagne valt of staat bij het draagvlak onder de bevolking. Is er te weinig draagvlak, dan gaat een campagne weinig effect sorteren. En daar zit precies het probleem op dit moment. Er wordt door het kabinet veel geroepen over het vaccineren. Wie gaat welke groep inenten, kunnen we daadwerkelijk op 4 januari beginnen? Maar het gaat niet over de zorgen die er bij steeds meer mensen leven over de coronavaccins. Is het wel veilig? Wat zijn de bijwerkingen? Hoe wordt de effectiviteit gemeten en gemonitord?

Voorlichtingscampagne?

Op 4 januari 2021 gaan we volgens minister Hugo de Jonge beginnen met vaccineren. Waren we pakweg een halfjaar geleden maar wat blij met zo’n bericht, nu schoot iedereen opeens in de stress. Dat is toch wel heel dichtbij! In september riepen vooraanstaande epidemiologen op om alvast te starten met een voorlichtingscampagne. Met daarin antwoorden op vragen die mensen hebben. Wie krijgt het vaccin als eerst? Waarom die groep? Is het vaccin veilig? Wat weten we over bijwerkingen? Hoe is het vaccin gekeurd? Is het verplicht? Maar heb jij tot nu toe iets gezien van dergelijke voorlichting? Nee, simpelweg omdat er nog geen campagne is gestart.

Twijfelt iedereen aan het vaccin?

Het vaccin lijkt de snelste manier om uit deze coronacrisis te komen. Natuurlijk is er een hoop nog niet bekend. Hoe lang beschermt het vaccin bijvoorbeeld? Wat zijn mogelijke bijwerkingen op lange termijn? En voor wie werkt welk vaccin het best? Toch is het draagvlak niet onder de gehele bevolking laag. Vooral mensen met lage inkomens, jonge vrouwen, 75-plussers en extreem rechts en links twijfelen aan coronavaccins, blijkt uit Frans onderzoek.

Start per direct met voorlichting

In eerste instantie zullen de meest kwetsbaren en mensen in de (verplegings)zorg een vaccin kunnen krijgen. De grote groep zal nog even moeten wachten. Toch is het verstandig om nu al grootschalig met voorlichten te beginnen. Draagvlak opbouwen kost tijd. Verandering in houding en gedrag is nu eenmaal niet iets dat je binnen enkele dagen bereikt. De persconferentie van 8 december zou een mooi startmoment zijn voor de aftrap van een campagne. Een campagne die zich richt op de sceptische groepen in de samenleving én op de rest. Hoe meer mensen elkaar vertellen dat het coronavaccin een goed idee is, hoe beter.

Start met autoriteiten

Een voorlichtingscampagne heeft een kickstart nodig. Die kickstart is goed te bereiken met de inzet van bekende Nederlanders. En dan natuurlijk het liefst de mensen die het dichtst bij de doelgroep staan. Dat betekent BN’ers in allerlei leeftijdsklassen, op diverse platforms. Voor ouderen iemand die dichtbij hen staat, voor jongeren influencers die de boodschap op de juiste manier kunnen overdragen. Belangrijk daarbij is wel de geloofwaardigheid. Laat deze mensen niet alleen vertellen dat ze meedoen (#ikdoemee), maar laat ook eventuele twijfel zien. Vragen beantwoorden die de doelgroep heeft helpt. En erken ook dat het prima is om vragen te hebben en te twijfelen, maar benadruk ook het belang van vaccineren.

Social proof en unity

Uiteindelijk neem je het meeste aan van een goede bekende. Dat kan een vriend zijn, een collega of je familie. Een slimme voorlichtingscampagne voor corona speelt daarom ook in op een stukje social proof en unity. Als je ziet dat alle mensen om je heen het vaccin nemen of willen gaan nemen, blijf je zelf natuurlijk niet achter. Na de kickstart moet een campagne vervolgens op die manier zelf gaan lopen.

Narratieve overtuiging

Narratieve overtuiging kan daarnaast zeker helpen bij een voorlichtingscampagne. Hiermee kun je mensen aan het woord laten met dezelfde vragen als die jij hebt. En waarom zij uiteindelijk toch hebben gekozen voor het vaccin. Als je dit slim aanpakt, is er altijd wel iemand met wie jij je kunt identificeren. Het kan een belangrijk zetje in de goede richting zijn voor mensen die nog twijfelen over het vaccin.

Transparantie en positiviteit

En dan is het nog belangrijk om volledig transparant te zijn over de vaccins en hoe deze getest worden. Een voorval als met het AstraZeneca vaccin, waarbij niet alle informatie over de testresultaten in eerste instantie gedeeld werd, is funest voor het draagvlak. Laat zien waar de vaccins uit bestaan, hoe deze gekeurd worden door de EMA, dat er geen concessies gedaan worden aan de veiligheid et cetera. Hoe meer informatie, hoe beter. Elke vraag moet beantwoord worden, zodat zoveel mensen bereid zijn om het vaccin te nemen.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.