Volg je de afgelopen weken het nieuws, dan word je er niet echt vrolijk van. Oorlogen in Oekraïne, Gaza en het Midden-Oosten. Energieprijzen die alsmaar verder stijgen. Aanslagen, bommeldingen en dichter bij huis, politieke impasse als het gaat om de begroting. Om nog maar te zwijgen over hacks en de waarschuwing van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid dat we niet goed voorbereid zijn op grootschalige digitale aanvallen. Kortom, het lijkt aan alle kanten mis te gaan. Maar is dat eigenlijk wel zo? Of hebben we hier te maken met de zogenaamde negativity bias?
Agenda setting en gatekeeping
Hebben we het over nieuws, dan kunnen de begrippen agenda setting en gatekeeping niet ontbreken. Journalisten hebben de taak om op neutrale wijze het nieuws te brengen. Dat zullen ze ook altijd proberen, maar tegelijkertijd hebben ze ook een gatekeeping functie. Ze bepalen namelijk welk nieuws er wel en niet wordt gepubliceerd of uitgezonden. En daarmee doen ze direct aan agenda setting. Dat wil zeggen, nieuwsmedia bepalen de publieke agenda. Wat in het nieuws komt, is vaak ook waar de mensen het over hebben. Of je nu het nieuws via televisie, radio of internet volgt, het medium dat jij gebruikt bepaalt grotendeels jouw perspectief en sentiment dat je bij het nieuws voelt.
Wat is de negativity bias?
De negativity bias is het mechanisme dat zorgt voor een disproportioneel sterke invloed van negatief nieuws op perceptie, cognitie en emotie bij de ontvanger ervan. Zeker in vergelijking met positief of neutraal nieuws. Negatieve berichten zorgen voor sterkere emoties en heftigere opvattingen rond een onderwerp. En dat wordt doorgaans versterkt doordat nieuwsmedia goed begrijpen dat negatief nieuws beter scoort. Denk maar aan schreeuwende koppen over incidenten of aanslagen. Daar klik je sneller op dan een bericht wat juist iets positiefs probeert te vertellen. Heftige zaken roepen namelijk vaker en sneller intense emoties op, waardoor je er hoe dan ook meer van wilt weten.
Negativity bias in het nieuws
Je hebt vast wel eens gehoord van ‘goed nieuws is geen nieuws’. Dat is natuurlijk triviaal, maar in zekere zin zie je het wel terug in berichtgeving. Want scan je de voorpagina’s van een nieuwswebsite, dan vind je grotendeels negatief nieuws. Maar hoe kan dat als een journallist de taak heeft om objectief en neutraal te berichten? Dat heeft deels ook te maken met de factoren voor nieuwswaardigheid. Wanneer is iets nieuwswaardig? Als het afwijkt van het normale. Iets wat goed gaat of eigenlijk vooral ‘gaat zoals het hoort,’ is niet per definitie nieuwswaardig. Afwijkingen zijn dat juist wel, en dan heb je tegenwoodig al gauw te maken met iets negatiefs.
Waarom reageren we zo intens op negatief nieuws?
Ook daar is een verklaring voor. Voortkomend vanuit de evolutie. Het menselijk brein is van nature ingesteld op het herkennen van bedreigingen. Projecteer je dit op nieuwsberichten, dan is negatief nieuws meer gelinkt aan die mogelijke bedreigingen dan positief nieuws. Met als gevolg dat je hier meer van wilt weten, om eventueel gevaar vroegtijdig te detecteren. Ook al ben je daar misschien niet van bewust, in je brein speelt het zeker een rol bij het scannen van het nieuws.
Is het dan echt allemaal zo erg?
Natuurlijk gebeurt er van alles om ons heen in de wereld. En ik zal de laatste zijn die zegt dat er niet veel aan de hand is. Maar bedenk je wel dat de negativity bias zeker een rol speelt. Of anders gezegd, er gebeurt ook heel veel moois in de wereld, maar dat komt minder in het nieuws. Waardoor het soms lijkt alsof het wel erg zwart is buiten. Wees je daarvan bewust als je de volgende keer het nieuws langsgaat.
Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.