Agenda setting: waar is nu de berichtgeving over de bosbranden in Brazilië?

bosbranden brazilië agenda setting

Het was ongeveer een jaar geleden. Verschrikkelijke beelden van massale bosbranden in Brazilië gingen de hele wereld over. Grote sterren kwamen in actie om geld in te zamelen en iedereen was het erover eens: we moeten hier iets aan gaan doen. Dit jaar is de situatie nog schrijnender. Het aantal bosbranden ligt nu al hoger dan in heel 2019 bij elkaar. Maar zeg nou zelf, heb jij hier al iets over gehoord? De geringe media-aandacht heeft alles te maken met agenda setting. En natuurlijk ook met nieuwswaardigheid. Ik leg het je uit.

Wat is agenda setting?

Elke dag gebeurt er ontzettend veel in de wereld. Zoveel dat niet alles behandeld kan worden. Journalisten werken daarom als een soort poortwachters. Ze maken journalistieke keuzes en bepalen daarmee welke onderwerpen er wel en niet in het nieuws komen. Met als gevolg dat we het wel over het ene onderwerp hebben, maar niet over het andere. Dit is agenda setting in het kort (McCombs & Shaw, 1972).

Nieuwswaardigheid

En dan hebben we nog te maken met de factoren van nieuwswaardigheid. Een unieke gebeurtenis is nieuwswaardiger dan iets dat vaker gebeurt. Daarnaast is iets wat dichtbij huis of je persoonlijke situatie komt nieuwswaardiger dan een gebeurtenis ver van je bed. En dan hebben we het ook nog over de omvang. Welk effect heeft een gebeurtenis op economisch of politiek vlak en hoe groot is daadwerkelijk het conflict. Al deze factoren spelen een rol bij de keuze om gebracht te worden in het nieuws of niet.

De bosbranden in Brazilië

Alleen al in de eerste helft van augustus waren er 10.136 hotspots in het Amazone-gebied, 17% meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Maar niet alleen in de Amazone gaat het goed mis qua bosbranden, ook in de zuidelijker gelegen Pantanal is het raak. De Pantanal zijn de grootste wetlands ter wereld en hier leven dieren als capibara’s, kaaimannen en jaguars in het wild. Tot nu zijn er dit jaar al 14.489 brandhaarden geregistreerd. Ter vergelijking, vorig jaar lag het aantal rond deze tijd op 4.699. Al meer dan 10% van het hele Pantanalgebied is afgebrand. En toch horen we hier maar weinig over, hoe kan dat?

Langs de lat van de nieuwswaardigheidsfactoren

Kijken we naar de nieuwswaardigheidsfactoren, dan is de gebeurtenis erg, maar niet meer uniek. Vorig jaar was het al massaal in het nieuws, waardoor er dit jaar al minder aandacht voor is. Daarnaast is er weinig zicht op de economische of politieke impact, zeker omdat de aanpak vanuit de regering in Brazilië vorig jaar onduidelijk was. Er is te weinig informatie beschikbaar om op deze nieuwswaardigheidsfactoren de gebeurtenis goed in te schatten. En het belangrijkste: de bosbranden in Brazilië zijn nu toch een wat ver-van-mijn-bed-show, gezien al het nieuws rond corona. Corona raakt ons direct, iets wat bij de bosbranden minder het geval is.

En Californië dan?

Vorige maand kwamen de bosbranden wel groot in het nieuws. Dat had er niet zozeer mee te maken dat bosbranden daar iets nieuws is, maar wel dat er honderden tot duizenden mensen ingesloten raakten of moesten evacueren. Maar ook voor deze nieuwsgebeurtenis geldt dat het vrij snel naar de achtergrond is verdwenen. Ook dat heeft te maken met waar we nu vooral druk mee zijn: corona.

Corona, corona, corona

Welk nieuwsmedium je er ook bij pakt, het gaat alleen nog maar over corona. Soms lijkt het wel of er niets anders meer is. Rond de persconferenties van het kabinet wordt er uitgebreid verslag gedaan, maar ook daaromheen is er volop nieuws te melden. Dan zijn er weer regionale besmettingen of beperkingen, dan komen er mensen in beeld die een andere opvatting hebben over de coronaregels of er komen persoonlijke verhalen van mensen die een hele vervelende situatie hebben meegemaakt.

Link naar Corona

Zelfs als een onderwerp niets met corona te maken heeft, wordt er toch al gauw een link gelegd naar corona. Bijvoorbeeld de aankondiging dat Rotterdam volgend jaar het songfestival mag organiseren. De eerste vraag is dan niet ‘Wat leuk, wat gaat er allemaal gebeuren?’, maar ‘kan dat wel in coronatijd?’ Logisch natuurlijk en gelijk de reden waarom al het andere nieuws meer naar de achtergrond verdwijnt. En dus ook de bosbranden in Brazilië, hoe schrijnend de situatie daar ook is.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

McCombs, M. & Shaw, D. (1972). The agenda-setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36, 176-187.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.