Als je het nieuws aanzet, gaat het over Trump. Zit je even een kwartiertje online? De Amerikaanse president vliegt je om de oren. En denk je net dat alles even rustiger lijkt te worden, dan komt één van zijn collega’s wel met een idee waar je wenkbrauwen van fronsen. In hoog tempo lanceert de regering Trump het ene plan na het ander. Dat gaat zo snel, en vaak ook met zoveel bijzondere voorstellen, dat het nauwelijks bij te houden is. En dat is ook precies de bedoeling: flood the zone. Maar wat is dat eigenlijk en waarom werkt het zo goed?
Flood the zone
In 2018 introduceerde Steve Bannon, tijdens de eerste regeerperiode van Trump, het concept flood the zone. Het kamp Trump is bij uitstek tegenstander van traditionele media, omdat zij geen eerlijke berichtgeving zouden verzorgen. En dus kwam Bannon met de enige uitweg die volgens hem mogelijk is: de media overspoelen met zoveel berichten dat ze niet meer weten wat echt of nep, links of rechts, boven of onder is. En ja, dat werd vier jaar geleden al toegepast, maar nu doet de Amerikaanse president er met zijn team nog een schepje bovenop.
Gatekeeping functie
De media hebben een poortwachtersfunctie voor het nieuws. Anders gezegd, journalisten streven naar objectieve en neutrale berichtgeving, maar bepalen wel degelijk welk bericht wel of niet gebracht wordt. Waarbij de contextualisering ook bepaald hoe de ontvanger van een bericht over het onderwerp zal denken. Wat er gebeurt als je compleet overspoeld wordt met nieuws, is dat het lastig is om voortdurend de afweging te maken of en hoe je iets brengt. Maar je wilt als nieuwsmedium de boot ook niet missen. En dus komt de poortwachtersfunctie van de journalistiek onder druk te staan. Sterker nog, er worden heel wat berichten doorgelaten.
Informatieverwerking
Het nieuws volgt zichzelf in zulk hoog tempo op, dat het bijna onmogelijk is om als nieuwsconsument op de hoogte te blijven. Onze hersenen hebben beperkte capaciteit als het aankomt op informatieverwerking. Wanneer er voortdurend nieuwe berichten blijven komen, lukt het ons niet meer om op rationele wijze informatie te verwerken en gaan we eerder over op perifere verwerking. We kijken vooral nog naar wat ons emotioneel het meest raakt en de ratio verdwijnt langzaam naar de achtergrond. Met als resultaat dat we steeds moeilijker kunnen herkennen wat er nu écht toe doet en wat eigenlijk bijzaak is.
Overspoelen als afleiding?
President Trump is bezig met flinke hervormingsplannen. Bijvoorbeeld als het gaat om migratie of de economie. Illegalen moeten het land uit en Amerika moet sterker dan ooit worden economisch. Maar dit zijn twee voorbeelden van onderwerpen die niet zo eenvoudig of snel te regelen zijn. Toch zijn het wel thema’s waar de Trump-aanhang enthousiast van wordt. En dus is het nodig om snel successen te boeken. Daardoor zie je voortdurend nieuws over deze twee onderwerpen. Illegalen die op vliegtuigen terug naar hun eigen, of een ander, land worden gestuurd. Importheffingen die de hele wereld op z’n kop zetten, maar Trump meldt dat de olieprijs daalt als gevolg, dat is toch positief? Steeds weer een brokje nieuws, wat het moeilijk maakt om hoofd- en bijzaken te scheiden. Er gebeurt zoveel, dat er simpelweg weinig tijd of capaciteit is om grondig onderzoek te doen.
Alles in het nieuws, succes of niet
Er gebeurt zoveel sinds Trump aan de macht is en ook alles komt in het nieuws. Trump-aanhangers zijn enthousiast, want ‘eindelijk gebeurt er eens wat’. En zij vinden dan ook dat de regering het uitstekend doet. Tegelijkertijd kunnen tegenstanders maar moeilijk de vinger leggen op de echte problemen, doordat ze voortdurend moeten reageren op weer nieuwe maatregelen of decreten. En de media doet z’n best om bij te blijven. Met als gevolg dat het steeds lastiger wordt om ook nog verslag te doen van de echte problemen in het land. En als dat al lukt, zal de berichtgeving daarover op de grote stapel andere berichten komen. Tactiek geslaagd vanuit de Amerikaanse president bekeken.