Woensdag 15 maart vonden de verkiezingen plaats voor de waterschappen en de Provinciale Staten. Zonder twijfel was de BoerenBurgerBeweging (BBB) van Caroline van der Plas de grote winnaar. De partij werd vanuit het niets de grootste in alle provincie en ook in flink wat waterschappen is de boerenpartij het meest vertegenwoordigd. Dat zorgde voor een groot feest in Bathmen, waar de BBB de verkiezingsavond beleefde. Logisch natuurlijk, maar hoe reageerden de verliezers van de verkiezingen? Of waren ze stiekem eigenlijk allemaal winnaars? Een terugblik.
De uitslagen van de verkiezingen
In dit artikel zoomen we in op de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen, daar waren de resultaten grotendeels dezelfde avond al van bekend. De BBB is de grootste in alle provincies en daarmee vanzelfsprekend ook in de Eerste Kamer. De partij haalt 17 zetels. Gevolgd door de VVD met 10 zetels, GroenLinks met 8, de PvdA met 7 en D66 met 5. Grootste verliezer was Forum voor Democratie. De partij van Thierry Baudet was bij de vorige Statenverkiezingen nog de grootste met 12 zetels, nu heeft Forum maar 2 zetels in de Eerste Kamer behaald. BBB is dus de grote winnaar en daarnaast behaalden de PvdA, de PvdD, Ja21 en Volt kleine overwinningen. GroenLinks bleef gelijk, de rest verloor zetels. Kortom, er zijn dus heel wat verliezers bij deze verkiezingen. Maar hoe ga je daarmee om als partijleider? Hoe zorg je ervoor dat je het verlies weet te framen als overwinning?
VVD (Mark Rutte)
De VVD ging terug van 12 naar 10 zetels in de Eerste Kamer en is daarmee de tweede partij van het land qua grootte. Natuurlijk had Mark Rutte gehoopt op een overwinning, maar dat werd het dus niet. Toch leek het er in zijn speech wel op alsof hij had gewonnen (1.42.00). ‘De VVD gaat een half procent achteruit, dat is niet de winst die we wilden’. Dat impliceert dat er winst was, maar het gaat hier om verlies. Daarnaast was het opvallend dat Rutte wel de BBB feliciteerde met winst, maar niet de PvdA en de PvdD. Waarschijnlijk om niet opnieuw te beginnen over de ‘linkse wolk’. Daarnaast benoemde de VVD-leider ook meerdere malen het nemen van verantwoordelijkheid, wat opgevat kan worden als een indirecte sneer naar partijen als PVV en GroenLinks.
GroenLinks (Jesse Klaver)
GroenLinks en de PvdA vormden bij deze verkiezingen één fractie en daarom vierden ze de uitslagenavond gezamenlijk. Eerst kwam Klaver van GroenLinks aan het woord, daarna Attje Kuiken. Als gezamenlijke fractie is GL/PvdA de tweede partij in de Eerste Kamer geworden, achter de BBB. Als afzonderlijke partij is GroenLinks gelijk gebleven, de PvdA heeft een zetel gewonnen. Klaver framede het desondanks als overwinning voor zijn partij. ‘Felicitaties naar de andere winnaars’. Het woord andere impliceert hier immers dat je zelf ook een winnaar bent, terwijl GL niet groter is geworden. Daarnaast geeft hij een neutrale felicitatie aan de BBB om vervolgens uitgebreider stil te staan bij de overwinning van de ‘vrienden van de Partij voor de Dieren’, waarmee Klaver onderstreept waar zijn voorkeur ligt.
PvdA (Attje Kuiken)
Kuiken hielp de Partij van de Arbeid aan een extra zetel in de senaat en was daarmee één van de weinige stijgers bij deze verkiezingen. In haar speech had ze het over ‘feest bij de winnaars van de verkiezingen, waaronder BBB’. Het woord waaronder zorgt er bij de ontvanger voor dat de aandacht ook uitgaat naar andere partijen. En daarmee wordt BBB gedownsized, een slimme truc. Ook interessant is haar vraag aan het publiek halverwege de speech. Kuiken zegt: ‘gaan we linksom, sociaal, eerlijk en groen of gaan we rechtsom?’ Linksom wordt geëxpliciteerd, rechtsom niet. Maar door de tegenstelling die ze gebruikt, impliceert ze dat rechts staat voor niet sociaal, niet eerlijk en niet groen. Het is dus niet zomaar een uiting.
D66 (Sigrid Kaag)
D66 was bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen de grote winnaar. Maar sindsdien heeft de partij het lastig. Bij de Statenverkiezingen haalde D66 vier jaar geleden 7 zetels, dat zijn er nu 5 geworden, een verlies van 2 zetels. Desondanks was Kaag best tevreden en was ze selectief in wat ze wel benoemde en wat niet. Allereerst had ze het over (1.15.20) de verkiezingen als een ‘feest voor de democratie, of je nu omlaag of omhoog gaat of gelijk blijft’. Vervolgens feliciteert Kaag wel BBB, Ja21 en Volt, maar niet de PvdA of de PvdD, partijen waar mogelijkerwijs meer mee samengewerkt zal moeten worden in de senaat. Vervolgens benoemt Kaag ook nog dat ze blij is met een campagne op inhoud en dat de partij tevreden mag zijn met (toen nog) 6 zetels in de Eerste Kamer. Kortom, alom tevredenheid.
Forum voor Democratie (Thierry Baudet)
De meest opmerkelijke speech van allemaal was die van Thierry Baudet. Bij de vorige Statenverkiezingen de grootste met 12 zetels, nu nog 2 stoelen over in de Eerste Kamer. Maar dat leek Baudet niet te deren (2.20.40). ‘Wat een ongelooflijke weken hebben we achter de rug (…) We zijn aan het verbinden, ik ben ongelooflijk enthousiast. Ik zag duizenden, tienduizenden mensen op onze bijeenkomsten, we hebben miljoenen mensen bereikt in heel Nederland. Wat de uitslag laat zien, is dat dit een project is van de lange adem. En we handhaven ons in alle provincies!’ Baudet zag de uitslag dus niet als verlies, maar juist als winst.
Allemaal gewonnen: klassiek voorbeeld van framing
De verkiezingen lieten duidelijk één grote winnaar zien en dus was het de taak aan de andere partijleiders om het verlies zo goed mogelijk te framen. En wat je ziet is dat alle partijen een bijzondere draai weten te geven aan de uitslag. Als je de toespraken van de partijleiders hoort, heeft er niemand verloren en is iedereen tevreden. Een klassiek voorbeeld van framing. Niet benoemen dat je een verliezer bent, maar juist de uitslag omturnen naar iets positiefs. De enige die het wel echt over verlies had, was Wopke Hoekstra van het CDA. Maar gezien de uitslag kon hij waarschijnlijk weinig anders om nog geloofwaardig over te komen.
Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.