Je kon er de afgelopen dagen en weken niet omheen: de Voorjaarsnota. Een belangrijk moment in het jaar waarop de ministeries moeten kijken of de opgestelde begroting nog passend is en of er nog aanpassingen nodig zijn. Tot een maand geleden had niemand gehoord van dit proces, nu ineens wel. Dat kwam vooral omdat het kabinet grote keuzes voor zich uit had geschoven. Tot de Voorjaarsnota. En dus moesten de coalitiepartners strijden voor hun paradepaardjes, om te komen tot een zo goed mogelijke verdeling van het geld. Maar heeft dit proces nu geleid tot meer vertrouwen in de politiek?
Waarom de Voorjaarsnota?
Ieder jaar wordt er een begroting opgesteld door de overheid. Hierin staat hoe het geld verdeeld wordt over verschillende thema’s en ministeries en welke inkomsten er zijn. Maar voor veranderingen in beleid is geld nodig. Geld dat doorgaans een aanpassing zal zijn op de huidige begroting. Die aanpassingen kunnen worden gedaan in de Voorjaarsnota. In de media werd aangegeven dat de politieke kopstukken hier vijf dagen de tijd voor hadden, maar dat is niet helemaal correct. Het traject van de Nota kent een lange voorbereidingstijd, waarbij de laatste dagen vooral bedoeld zijn vor het doorhakken van knopen en de puntjes op de i.
Ministers aan zet, toch?
De baas van een ministerie is de minister, al dan niet samen met een staatssecretaris. Zij zijn eindverantwoordelijk voor de koers van een ministerie en hebben dus ook het laatste woord over het geld. Daarom hoorde je, in aanloop naar de vijf dagen waarin de Voorjaarsnota definitief moest worden, alle ministers in het nieuws roepen wat ze nodig hadden om hun beleid goed te kunnen uitvoeren. De miljoenen vlogen je om de oren en het was overduidelijk dat het kabinet een goed gesprek zou moeten voeren om alle plannen passend te krijgen. Ministers en staatssecretarissen bij elkaar dus.
Ministers toch niet aan zet
Maar dat gebeurde niet. In plaats daarvan kwamen de partijleiders van de coalitie, met een partijcollega, naar de onderhandelingstafel. Naar de buitenwereld was dit al verwarrend, want de partijleiders maken geen deel uit van het kabinet. En bij de Voorjaarsnota gaat het juist om bijsturing van de kabinetsplannen. Al tijdens de onderhandelingen bleek dat de ministers matig waren aangehaakt op de gesprekken om alle plannen passend te maken. Wat naar buiten toe vooral de vraag opriep wie er nu echt aan de knoppen van het landsbestuur zit.
Zichtbaarheid kabinet?
Als jij nu de vier partijleiders zou moeten opnoemen van de coalitiepartijen, zou je dat lukken? Geert Wilders, Caroline van der Plas, Dilan Yesilgöz en Nicolien van Vroonhoven. Probeer dit nu nog eens, maar dan met vier ministers. Hoe ver kom je? Waarschijnlijk niet ver en dat is een keuze die de coalitiepartijen zelf maken. Is het dan zo erg wie er uiteindelijk voor een camera staat? Nee, niet direct. Maar wel als diezelfde partijleiders het werk van hun eigen ministers en staatssecretarissen tegenspreken of afvallen. Dat geeft naar buiten toe weinig vertrouwen in de politiek.
Voorjaarsnota: voor iedereen geslaagd
En dan was er nog iets in de communicatie wat niet per se meehielp aan het vertrouwen in het kabinet. Na een marathonoverleg van 25 uur, brachten alle vier de partijleiders naar buiten dat ze erg tevreden waren. En dat het gelukt was om per partij belangrijke punten binnen te halen. Hoe dat vervolgens gefinancierd moest worden, werd niet beantwoord. Er werd vooral verwezen naar de openbaarmaking van de Voorjaarsnota. Toen die twee dagen later bekend werd, bleek dat er toch aardig wat addertjes onder het gras zaten. En dat veel van de financieringsvraagstukken vooral zijn opgeslot door te bezuinigen op posten of door geld door te schuiven van het ene naar het andere project. Ook dat zorgde niet voor meer vertrouwen in de politiek.
Duidelijke communicatie is key
Het ging tijdens afgelopen verkiezingstijd veel over het vertrouwen terugwinnen in de politiek. Dat zit ‘m niet zozeer in het alleen goed uitleggen van beleid, maar vooral ook wat je uitstraalt naar buiten. Waarbij een heldere rolverdeling een belangrijke is. Wie is er nu precies aan zet? Het kabinet of de partijleiders? En daarnaast is het beter om eventueel slecht nieuws gelijk over te brengen, in plaats van alleen het rooskleurige deel vertellen, waarna mensen er zelf achter moeten komen dat niet alles zo positief is. Dat zorgt alleen maar voor meer irritatie en wantrouwen. Volgende keer beter!
Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.