Het eigen risico gaat veranderen in zijn huidige vorm. Waar je voorheen bij een flinke ingreep in één keer je volledige eigen risico moest betalen, heeft het kabinet nu besloten dat dit maximaal € 150,- per ingreep wordt. Oplopend tot aan het eigen risico dat je gekozen hebt. Daar werd in de berichtgeving vanuit het overheid natuurlijk positief over gesproken. Maar welk effect heeft de communicatie rond dit nieuwsbericht eigenlijk?
Het eigen risico
Al vele jaren betalen we in Nederland een eigen risico in de zorg. Dit is een door de overheid bepaald bedrag dat je zelf moet betalen wanneer je gebruik maakt van medicatie, ingrepen of andere behandelingen. Het wettelijk eigen risico is € 385,-, waarbij je zelf kunt kiezen of je dit verhoogt naar € 885,- in ruil voor korting op je premie. Er zijn twee redenen waarom het eigen risico bestaat. Ten eerste blijft hierdoor de verzekeringspremie lager, doordat mensen zelf het eerste deel van de zorgkosten betalen. En ten tweede is de bedoeling dat mensen bewuster worden van de kosten van de zorg met het eigen risico.
Het eigen risico op de schop
Toch werkte het systeem volgens het kabinet nog niet optimaal en daarom is er een hervorming van het verplicht eigen risico doorgevoerd. Belangrijkste maatregel: per prestatie in de medisch-specialistische zorg geldt er een maximumbedrag van € 150,-. Dat betekent dat je niet in één keer door je eigen risico heen bent. Klinkt positief en zeker in dure economische tijden zal dit voor een flink aantal mensen verlichting brengen. Maar laten we de argumentatie vanuit het Rijk eens onder de loep nemen.
Waarom deze maatregel?
Het kabinet stelt dat het eigen risico met deze maatregel effectiever wordt doordat je niet na 1 behandeling al aan je max zit. En dat mensen tegelijkertijd langer kostenbewust zijn door de invoering van de € 150,- grens. Zorgvragers worden langer geprikkeld om na te denken of gebruik van de behandeling medisch noodzakelijk is, of het op dat moment moet plaatsvinden of dat een mogelijk minder vergaande behandeling volstaat. En deze argumentatie is communicatief interessant.
Schuldig bij volmaken eigen risico?
Wanneer je de argumentatie voor de hervorming van het eigen risico leest, staat er eigenlijk dat zorgvragers beter en langer na moeten denken over het al dan niet laten uitvoeren van een ingreep. Het veronderstelt dat mensen daar zelf een keus in hebben. En dat de ‘default’ optie is om niet direct je volledig eigen risico vol te maken. Echter, het gaat hier om medisch-specialistische zorg. Zorg waarbij het niet gaat om een verkoudheid en waarbij je een doorverwijzing door een medisch specialist nodig hebt. Oftewel, als patiënt heb je hier vrijwel niets over te zeggen.
Patiënt speelt voor arts
Met de argumentatie vanuit het kabinet wordt de bal meer bij de patiënt gelegd. Natuurlijk is het goed om je bewust te zijn van de zorgkosten en goed na te denken wanneer iets wel of niet nodig is. Maar door op deze manier over medisch-specialistische zorg te communiceren, breng je mensen in verwarring. Want wanneer is iets noodzakelijk? En moet je een arts nog wel geloven als deze een stevige ingreep voorstelt? Je wordt als leek geacht om zelf te oordelen over je eigen gezondheid. Creëert dat niet juist veel hogere kosten op termijn doordat je te lang met klachten blijft rondlopen?
Theory of planned behaviour
Een klassieke gedragstheorie is de Theory of Planned Behaviour (Azjen, 1991). Deze theorie stelt dat gedragsverandering mogelijk is mits je gelooft in eigen kunnen en daarbij de juiste hulpmiddelen aangereikt krijgt. Het kabinet vraagt met de hervorming van het eigen risico deels om een gedragsverandering. Immers, je moet zelf gaan inschatten of een ingreep noodzakelijk is op dit moment en of het niet een onsje minder kan. Mensen moeten daarvoor het idee hebben dat ze die inschatting kunnen maken. En tegelijkertijd hebben ze daar hulpmiddelen bij nodig. Lastig hieraan is dat deze hulpmiddelen vooral kennis en informatie zijn. En op medisch vlak zit die kennis voornamelijk bij medisch specialisten. Kortom, het is best ingewikkeld om als leek zelf de gedragsverandering op gang te helpen als je de kennis ontbeert.
Idee oké, communicatie kan beter
Als je het eigen risico wilt hervormen als kabinet is dat natuurlijk prima. En als je als argument aanvoert dat de kosten in de zorg omlaag moeten en dat bewustwording daaraan bijdraagt is dat ook goed. Maar het stuk communicatie over het kritisch bekijken van je eigen medisch-specialistische zorg is twijfelachtig en gevaarlijk. Zonder extra toelichting hoe dit in de praktijk eruit ziet, met voorbeelden, moeten mensen nu zelf gaan interpreteren en beoordelen wat ze moeten doen. Dat lijkt een behoorlijk eigen risico.
Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.
Bronnen
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50, 179 – 211.