Hoe bepalen de media wat jij wel en niet leest over corona?

corona

Bijna een jaar lang gaat het in het nieuws grotendeels over corona. Je kunt de tv of radio niet aanzetten, of het gaat over het virus. En op welke site je ook kijkt, er zijn wel artikelen over corona te vinden. Niet gek natuurlijk, omdat het virus inmiddels het leven van vrijwel iedereen raakt en beheerst. Met zoveel informatie is het niet eenvoudig om precies datgene te lezen wat belangrijk is. En dan spelen de media ook nog eens een grote rol daarin. In dit artikel leg ik uit hoe dat in z’n werk gaat.

Selectie van gezondheidsartikelen

In 2015 heeft wetenschapper Kim een onderzoek uitgevoerd met 760 online nieuwsberichten van het gezondheidskatern van de New York Times. Het doel van het onderzoek was om uit te vinden hoe vaak een bepaald artikel werd gelezen en gedeeld. En ook om te kijken welke intrinsieke kenmerken van een artikel effect hadden op hoe vaak iets gelezen werd. Daarvoor keek Kim naar de titels en de inleidingen van berichten.

Welke factoren bepalen welke gezondheidsartikelen je wel of niet leest?

In het onderzoek van Kim (2015) speelden meerdere factoren een rol. Ten eerste was aanwezigheid van praktische informatie een belangrijke factor. Hoe praktischer het nieuwsbericht, hoe eerder het daadwerkelijk gelezen werd. Daarnaast speelde controversie een belangrijke rol. Hoe controversiëler het artikel, hoe meer mensen het lazen. En ook emotie was een factor die een rol speelde. Berichten die meer emotie oproepen, worden meer gelezen als het gaat om gezondheidsartikelen. Ook randfactoren als positie op de website en hoe lang een bericht geplaatst werd op de voorpagina hadden effect op hoe vaak iets gelezen werd.

De inleiding en plaatsing is bepalend

De resultaten van het onderzoek van Kim geven aan dat de inhoud van de inleiding en de plaatsing van het artikel van cruciaal belang zijn of we iets wel of niet lezen. Dat betekent dat nieuwsmedia behoorlijk sturend kunnen zijn in hun berichtgeving. Met deze factoren in je achterhoofd, bepaalt een nieuwsstation met schrijfstijl en positionering de kans dat een artikel opgepikt wordt. In het geval van corona kan een nieuwsmedium daarom een grote rol spelen in de informatievoorziening naar de mensen toe. Zowel positief als negatief.

Informatieniveau kan uiteen lopen

Doordat media een belangrijke invloed hebben op wat je wel en niet leest, op basis van de presentatie van informatie, kan er een verschil ontstaan in informatieniveau. Mocht de NOS de bovenstaande factoren anders inzetten dan RTL, dan stuur je daarmee welk publiek welke artikelen leest. Dat kan op den duur tot een verschillend informatieniveau in de samenleving leiden. Natuurlijk is de journalistiek objectief, maar je zou bijna een beroep willen doen op de verschillende nieuwsstations om cruciale informatie op dezelfde manier aan te bieden.

Opvallend: nieuwigheid had geen invloed

Nog een opvallende bevinding uit het onderzoek van Kim was dat de nieuwigheid van een artikel geen rol speelde bij hoe vaak we iets lezen. Dat staat haaks op de factoren van nieuwswaardigheid, waarin nieuwigheid juist één van de belangrijkste factoren is. De kans is groot dat nieuwswaardigheid interacteert met andere nieuwswaardigheidsfactoren. Bijvoorbeeld nabijheid van een gebeurtenis (zowel geografisch als mentaal) en de significantie ervan. Met andere woorden, hoe groot is de happening?

Voorbeeld: Braziliaanse mutant van het virus

Een voorbeeld van de vorige alinea is de Braziliaanse mutatie van het coronavirus. Inmiddels is in de Braziliaanse Amazonestad Manaus de noodtoestand uitgeroepen. Er is daar een tekort aan zuurstof in de ziekenhuizen, waardoor mensen niet meer in leven kunnen worden gehouden. En daarnaast is de variant van corona aldaar minstens net zo besmettelijk als de Britse of Zuid-Afrikaanse variant. Maar de berichtgeving hierover is minimaal. En als je er al een bericht over ziet, lees je het dan? Dat heeft alles te maken met de factor nabijheid: het is te ver weg voor ons om er iets mee te kunnen.

Kortom: praktisch, controversieel en emotioneel

Wil je de mensen echt bereiken met coronanieuws en ervoor zorgen dat een bericht niet ondersneeuwt in de enorme massa van berichten rond het virus? Zorg dan voor een inleiding met praktische informatie, waarin ook controverse voorkomt en emoties worden opgeroepen. Dat zijn de berichten die het vaakst lezen. En met die kennis in het achterhoofd zou de Rijksoverheid natuurlijk ook persberichten kunnen opstellen. Zodat jij de informatie in ieder geval leest.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Kim, H. S. (2015). Attracting views and going viral: how message features and news-sharing channels affect health news diffusion. Journal of Communication, 65, 512-534.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.