Welk effect heeft de gatekeeping functie van apps op nieuwsvoorziening?

gatekeeping en apps

Het is algemeen bekend dat de media een belangrijke rol spelen in welk nieuws op de publieke agenda komt. En dus ook welke berichten het niet halen bij het bredere publiek. Dat heeft te maken met de gatekeeping functie van media. Ze zijn als het ware een soort poortwachter van wat er naar buiten wordt gebracht. En ook al zijn journalisten neutraal en objectief, met die keuzes van te brengen nieuws spelen ze wel degelijk een rol in hoe jij denkt over bepaalde onderwerpen. Nu we steeds vaker apps gebruiken voor onze nieuwsvoorziening, is de vraag of hier hetzelfde principe optreedt. En als dat zo is, hoe erg is dat?

Gatekeeping en agenda setting

Twee begrippen die vaak terugkomen als het over media en journalistiek gaat, zijn gatekeeping en agenda setting. De eerste staat hierboven al kort uitgelegd, het gaat over de rol die de journalist heeft over het wel of niet doorplaatsen van nieuws. Daarmee bepaalt een journalist ook deels wat er op de publieke agenda komt. Dat heet agenda setting. Onderwerpen die in het nieuws komen, zijn vaak ook de onderwerpen waar mensen het over hebben bij de koffieautomaat of de sportclub. Denk maar eens terug aan de afgelopen verkiezingen en waar vervolgens het gesprek over ging bij jou op kantoor of tussen vrienden.

Mobiele apps in opkomst

Het is overduidelijk dat we meer en meer apps gebruiken, ook voor onze nieuwsvoorziening. Dit kunnen de apps zijn van nieuwszenders als NOS, CNN of BBC, maar ook worden de social media vaak genoemd als primaire informatiebron. En dan maakt het dus uit wat voor soort berichten er verschijnen op Facebook, Instagram of TikTok. Daarnaast speelt ook een rol hoe eenvoudig informatie ontsloten wordt via apps. Kun je er snel en gemakkelijk bij of kost het veel moeite om informatie tot je te krijgen?

Onderzoek naar gatekeeping in apps

Ortiz Freuler (2023) heeft onderzocht hoe het zit met de gatekeeping rol van mobiele applicaties. Bij traditionele nieuwsmedia-apps als BBC en CNN was de informatie vanuit de app vaak gekoppeld aan de browserversie van nieuwsberichten. Waarbij de links ook geopend worden in de browser die je zelf als favoriet hebt ingesteld op je smartphone of tablet. Daarmee sturen apps als BBC en CNN de berichtgeving niet meer dan traditionele nieuwskanalen met journalisten als poortwachter. Anders was het bij social media apps als TikTok of Instagram.

In-app browsers

Het eerste wat opviel in het onderzoek was dat de meeste social media apps gebruik maken van zogenaamde in-app browsers. Deze browsers overrulen jouw eigen browserkeuze waardoor je alleen maar gebruikt kunt maken van wat de app je aanbiedt. Met als gevolg dat de informatie die je te zien krijgt vergezelt wordt door reclames en andere uitingen die je misschien liever helemaal niet wilt zien.

Blokkade op hyperlinks

Daarnaast passen steeds meer social media apps een beleid toe waarmee het moeilijker wordt om hyperlinks te openen. TikTok maakt bijvoorbeeld links onklikbaar, zodat je moeilijker bij informatie kunt komen die gedeeld wordt. Hiermee vervult het platform een hele sterke gatekeeping functie. Eigenlijk staat hiermee namelijk het principe van open internet onder druk en ontstaat er ook een onbalans tussen contentcreatie en de rechten van een appbeheerder. Met als gevolg dat platforms die op deze manier te werk gaat, volledige controle hebben over welke informatie jij te zien krijgt. Zeker als je je bedenkt dat apps ook flink verslavend werken.

Baseer je niet op één app

Met deze ontwikkelingen in applicaties is het des te belangrijker dat jij je nieuwsvoorziening niet baseert op één applicatie. Zeker niet als die applicatie een social media platform betreft. Doe je dit wel, dan krijg je een zeer eenzijdig perspectief van de wereld en op termijn kan dat ingewikkelde situaties opleveren. Immers, om een goed beeld van een situatie te hebben en daar ook een oordeel over te vormen, is het van belang dat je het volledige verhaal kent. En daarvoor is alleen het nieuws halen van een social media app niet voldoende.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Ortiz Freuler, J. (2023). Unveiling Gatekeeping Practices in Mobile Environments: A Comparative Analysis of Operating Systems and App Gardens. International Journal of Communication, 17.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.