Hoe geef je dit jaar niet teveel geld uit in december?

Geld uitgeven decemberDe decembertijd, Sinterklaas is nog niet de deur uit of Kerst staat alweer voor de deur. De decembermaand is de tijd dat alle merken een stapje extra doen. En dan gaat het vooral om producten van alledaagse producten en goede doelen. Zij gebruiken allerlei middelen en technieken om jou meer geld uit te laten geven rond Kerstmis. Maar hoe doen ze dat? En nog belangrijker, hoe voorkom je dat je  in december, rond Kerst, niet teveel geld uitgeeft?

Vrolijkheid en gezelligheid

Als je in de decembermaand de televisie of radio aanzet, zie en hoor je alleen maar vrolijke mensen. Mensen die het gezellig hebben samen. Het gevoel ontstaat dat de kersttijd gezellig en leuk moet zijn. En hoe doe je dat het best? Door gezellig samen te komen en lekkere dingen te eten en te drinken. Daar spelen onder andere de supermarkten handig op in. In hun reclame-uitingen rond Kerst zie je altijd hoe mensen gezellig zitten te kletsen, samen aan tafel gaan of vrolijk op het nieuwe jaar toasten. Er wordt hier ingespeeld op de sociale norm.

De sociale norm

In veel gevallen spiegelen we ons gedrag aan dat van anderen. We kijken om ons heen en kopiëren vaak wat sociaal gezien als ‘normaal’ wordt gezien. Met als gevolg dat we ook teveel lekkere dingen in huis gaan halen, ‘want dat maakt het zo gezellig’. Maar heb je al die producten wel nodig? Is het niet net zo gezellig als je de echt lekkere dingen in huis haalt, zonder al dat extra’s? Die extra producten koop je namelijk omdat de supermarkt wil dat je die koopt, maar wil je het zelf ook?

Inspelen op emotie

Commercials en andere reclame-uitingen in december richten zich vrijwel altijd op emotie. Niet zo gek ook, want emotie is één van de belangrijkste voorspellers van koopgedrag. Dit geldt vooral voor kleine, alledaagse producten als Coca-Cola of Heineken. Bij deze producten willen we namelijk niet teveel rationeel te werk gaan, maar laten we ons leiden door emotie. Heb jij een positieve associatie bij Coca-Cola, dan kies je waarschijnlijk voor dat merk. En die positieve herinnering wordt natuurlijk gecreëerd door een reclame die inspeelt op jouw emoties.

Heuristiek

De hierboven beschreven manier van beïnvloeden gaat over de heuristische route van het Elaboration Likelihood Model (1966). Dat model gaat over argumentatie en stelt dat je op twee manieren informatie kunt verwerken: rationeel of heuristisch. Rationeel betekent dat je echt gaat nadenken over de argumenten, heuristisch betekent dat je je laat leiden door onder andere emotie. Probeer de volgende keer bij een koopbeslissing iets rationeler te werk te gaan. Vind je Coca-Cola echt lekker? Is de hogere prijs gerechtvaardigd? Vind je het merk echt leuker dan andere merken?

Pas op met verkopers in de winkel

December is vaak niet de maand voor grote aankopen in de winkel, bijvoorbeeld een televisie of een soundbar. Dat is de reden waarom verkopers van deze producten extra hun best zullen doen om op hetzelfde ‘niveau’ te komen. Immers, komt de verkoper betrouwbaar en likable over, dan ben je eerder geneigd om tot aankoop over te gaan. En daarbij, dan ga je waarschijnlijk ook nog iets kopen dat boven je budget ligt. Iets wat je voor jezelf gaat rechtvaardigen door te zeggen dat je nu echt ‘kwaliteit hebt gekocht’. Maar dat is achteraf. Stel voor jezelf een maximaal budget en ga daar niet overheen. Lukt het je dan toch om voor dat bedrag een mooie aankoop te doen, dan hoef je voor jezelf niets te rechtvaardigen en voel je je een stuk gelukkiger.

Goede doelen in december

Heb jij wel eens meer aan goede doelen gegeven in december dan je eigenlijk wilde? Doe je al een maandelijkse bijdrage, maar geef je toch wat extra’s in de kerstmaand? Dan komt dat waarschijnlijk omdat er ingespeeld is op je schuldgevoel. In de donkere, koude maanden november en december, proberen goede doelen je te verleiden tot een extra donatie. Een veelgebruikt argument is: ‘jij viert december gezellig samen, je wilt toch niet dat er een kind of iemand anders alleen zit?’ Nee, natuurlijk wil je dat niet en sterker nog, je voelt je schuldig om dan niet te doneren. Dat schuldgevoel kun je eenvoudig afkopen door iets extra’s te geven. Maar dit is puur emotioneel. Immers, zou je diezelfde donatie ook in pakweg april doen? Probeer rationeel te blijven. Wil je dit goede doel sponsoren? Geloof je in de boodschap? Staat het goede doel tussen de voor jouw belangrijke organisaties? En belangrijk, wil je echt meer uitgeven nu of vind je de maandelijkse bijdrage voldoende?

Wees iets rationeler

Het is niet eenvoudig om aan alle beïnvloedingstechnieken te ontsnappen in december. En ik zal ook niet zeggen dat ik nooit beïnvloed wordt. Maar door iets rationeler te werk te gaan, voorkom je dat je teveel geld uitgeeft tijdens Kerst. Heb je dit product écht nodig om het gezelliger te maken? Koop ik dit product omdat ik het zelf wil of omdat de verkoper het wil? En zou ik die donatie na december ook nog doen?

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Petty, R. E. & Cacioppo, J. T. (1986). The elaboration likelihood model of persuasion. Advances in experimental psychology, 19, 123-205.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.