Welke rol spelen de media bij de publieke stemming? Case: terrorisme

publieke stemmingLizeth Villanueva, 13 jaar oud, kreeg afgelopen week op school een grappig bedoeld diploma met de tekst: ‘Grootste kans om later terrorist te worden.’ De ouders van het meisje waren verbijsterd en al snel kreeg zowel binnenlandse als buitenlandse media lucht van dit verhaal. Natuurlijk ligt het onderwerp ‘terrorisme’ gevoelig, zeker na de recente aanslag in Manchester, maar worden we ook niet een klein beetje beïnvloed door de media? Hebben de media een rol in het bepalen van de publieke stemming en op welke manier doen ze dit?

Most likely to become a terrorist

Op de Anthony Aguirre Junior High school in Texas werden afgelopen week ludieke certificaten uitgedeeld tijdens een leuk bedoelde awardshow. Kinderen kregen uiteenlopende awards uitgereikt en zo ook Lizeth Villanueva. Vrolijk lachend overhandigde de docenten haar een award met de tekst ‘Most likely to become a terrorist.’ De docenten zagen er geen kwaad in, maar toen het meisje haar award liet zien aan haar moeder, was die gelijk in alle staten. Ze nam contact op met de school, maar zocht ook gelijk de media.

Misplaatste grap

Zowel in de Verenigde Staten als in andere landen klonk een golf van afkeuring. ‘Je kunt dit niet zomaar uitdelen aan een kind van 13.’ Volgens de moeder kan het op deze leeftijd wellicht geen kwaad, maar wat als haar dochter ouder wordt? Iemand een terrorist noemen of zeggen dat iemand waarschijnlijk een terrorist wordt is natuurlijk niet goed te keuren, maar is het echt zo erg als men nu doet voorkomen? Gaat het in dit geval niet om een misplaatste en uit de hand gelopen grap?

Achmed the dead terrorist

Ik neem je graag mee naar het jaar 2009. Buikspreker en poppenspeler Jeff Dunham introduceert zijn pop ‘Achmed the dead terrorist.’ Een pop die niet veel meer zegt dan ‘Silence, I kill you!’ Video’s met dit karakter gingen razendsnel viral, zalen zaten vol om Jeff Dunham live te zien en de populariteit was ongekend. Met z’n allen konden we lachen om de komische ‘terrorist’. Ik noem dit om aan te geven hoezeer de publieke stemming is veranderd. Konden we 8 jaar geleden nog lachen om terroristengrappen, nu is voor een ludieke award de wereld te klein.

Media en publieke stemming

Het is natuurlijk waar dat de tijden wel degelijk veranderd zijn. Waar terrorisme een tijdlang een ‘ver-van-ons-bedshow’ was, komen aanslagen nu steeds dichterbij. Parijs, Brussel, Nice en recentelijk Manchester. Uiteraard berichten de media uitgebreid over deze gebeurtenissen. En zo berichten ze ook over mogelijke verdachten en politieacties, waar dan ook. Het doel van deze berichtgeving is het laten zien dat we veilig zijn en dat de veiligheidsdiensten alles onder controle hebben. Maar zorgen de media voor dit veilige gevoel? Of zorgen de media juist voor een publieke stemming van angst en paniek?

Gezond verstand

‘Door op een bepaalde manier de berichtgeving te sturen, worden er emotionele reacties opgeroepen, waaronder angst, verdriet of boosheid (Lazarus, 1991).’ Deze passage verwoordt treffend wat er op dit moment in de media gebeurt. Een onschuldig bedoelde award, weliswaar misplaatst, wordt in het nieuws gebracht als een grote misdaad. Maar juist in deze tijden van echte aanslagen en dreigingen, is het onverstandig om het gezond verstand te verliezen. Het is nu belangrijk om met beide benen op de grond te blijven staan en objectief verslag te doen van daadwerkelijk belangrijke zaken.

Media hét instrument voor publieke stemming

Het laatste waar een samenleving bij gebaat is, is extra spanning die wordt opgeroepen door de media. Media zijn hét instrument om de publieke stemming te beïnvloeden. Immers, veel mensen zijn voor hun nieuwsvoorziening afhankelijk van hun favoriete mediakanalen. Als er dan dag in dag uit bericht wordt over terrorisme en mogelijke aanslagen, vergroot dit natuurlijk niet het veiligheidsgevoel in de samenleving.

Spanningen in de samenleving

Let wel, we moeten spanningen en aanslagen niet bagatelliseren. Maar het is wel belangrijk om de rust te bewaren. Gekleurde of heftige berichtgeving kan leiden tot affectieve reacties als boosheid, woede en wraak. Met als gevolg dat verschillende bevolkingsgroepen binnen een samenleving lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. En dat kan nooit de bedoeling zijn van de media. We zijn meer gebaat bij kalmte en objectieve verslaglegging dan het tegenovergestelde.

Met beide benen op de grond

Om terug te komen op het voorval in de Verenigde Staten, deze grap is niet best getimed en ook niet echt leuk natuurlijk. Maar we moeten ook weer niet overdrijven. De school heeft een fout gemaakt, er zijn docenten geschorst en klaar. Dat had echt niet zo groot uitgemeten hoeven worden. De media zou zich beter richten op het bijdraaien van de publieke stemming naar minder angst en woede. En ja, de media zijn het ideale instrument om dat te bereiken.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Lazarus, R. S. (1991). Emotion & Adaptation. Oxford: Oxford University Press.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.

Een gedachte over “Welke rol spelen de media bij de publieke stemming? Case: terrorisme

Reacties zijn gesloten.