Waarom wijzen politici zo graag naar anderen? En is dat eigenlijk wel terecht?

Politici claimsNederland is een welvarend land. De economie draait weer op volle toeren, vrijwel iedereen heeft een redelijk onbezorgd leven en de overheidsvoorzieningen zijn uitstekend. In het buitenland daarentegen, is het heel anders. Daar zijn de politici corrupt, wordt er geen belasting betaald en worden er vieze spelletjes gespeeld. Althans, als je Nederlandse politici moet geloven. Het is natuurlijk makkelijk om naar anderen te wijzen, maar hoe doen we het zelf eigenlijk? En waarom maken politici deze claims over anderen? Ik leg het je uit aan de hand van vier voorbeelden.

Voorbeeld 1: wij zijn integer en niet corrupt

Politici in Nederland zijn integer en niet corrupt. Het zuiden van Europa, daar spelen dat soort dingen. Of in Zuid-Amerika, maar hier echt niet. Tenminste, dat is wat de politiek graag wil uitdragen. Maar toen kwam daar ineens de schenking van een penthouse van € 135.000,- van een Canadees aan meneer Pechtold. Pechtold meldde het penthouse niet als geschenk, want het was voor hem een privéaangelegenheid. Daarnaast noemde hij het geen penthouse, maar een appartement van ‘zo’n vijftig vierkante meter’. Met deze verklaring verdween de commotie wat naar de achtergrond.

Mager toezicht

Tot afgelopen weekend. Toen noemde Greco, het Europese samenwerkingsverband tegen corruptie, de schenking van het penthouse een voorbeeld van mager toezicht op de integriteit van kamerleden. Volgens de regels maakt het namelijk niet uit of je privé of zakelijk een schenking krijgt, je moet als kamerlid elk geschenk aanmelden. Van een reep chocola tot een penthouse. De corruptiewaakhond hekelde tevens het gebrek aan toezicht op de implementatie van de regels door de Tweede Kamer. Een fikse tik op de vingers, aangezien we altijd pretenderen integer en anti corrupt te zijn.

Voorbeeld 2: het zuiden van Europa, dat zijn belastingparadijzen

Nog vers in het geheugen ligt het faillissement van Griekenland tijdens de economische crisis. In het nieuws werd groot gebracht dat het ook niet anders kon daar, want de mensen betaalden geen belasting. Gelukkig hebben we dat hier veel beter voor elkaar, was de heersende gedachte. Maar hoe zit het hier eigenlijk met het belastingsysteem? Oké, als werkende betaal je belasting en dat moeten we allemaal, maar op de zakelijke markt ligt het wat anders. Meer dan eens wordt Nederland genoemd als belastingparadijs voor bedrijven. Het is niet voor niets dat multinationals brievenbusfirma’s openen hier. En wat te denken van alle perikelen rond de dividendbelasting? Met de vinger wijzen is leuk, maar zorg dan wel dat het bij jezelf op orde is.

Voorbeeld 3: in het buitenland geven ze niet om de burgers, wij wel

De Nederlandse overheid is er voor alle burgers. In het buitenland is dat nog wel eens anders. Maar neem Groningen, daar zullen ze toch minder het gevoel hebben dat de overheid er voor hen is. Gaskraan dicht of open, snel of langzaam, de minister zegt elke keer iets anders. Ook coalitiepartij ChristenUnie erkent dat er weinig vertrouwen is in Groningen in de overheid: ‘Dat is pijnlijk, maar ik snap dat gevoel. We hebben een ‘ereschuld’, zei fractievoorzitter Segers. Lieve woorden, maar het zou ook mooi zijn als die woorden daden werden.

Voorbeeld 4: lukraak anderen beschuldigen

En dan is er nog het lukraak anderen beschuldigen. Daar zijn Nederlandse politici best goed in. Neem de opgelopen ruzie tussen culturele hoofdsteden Malta en Leeuwarden. In Malta werd een journalist vermoord en de directeur van Culturele Hoofdstad Malta, Micallef, reageerde daar laatdunkend over uit. Gevraagd naar een reactie, onthield de directeur van Culturele Hoofdstad Leeuwarden zich van commentaar. En dat viel niet goed in Malta. Terwijl Europese hoofdsteden normaal gesproken moeten samenwerken, is de relatie nu bekoeld. En dat kan eigenlijk niet. Dus wil het CDA dat minister Blok in Europees verband Malta maant tot een onderzoek.

Vreemde claim

‘Leeuwarden is hoofdstad namens Nederland, dus Blok is aan zet. In tegenstelling tot een gedeputeerde kan Blok druk zetten op de regering van Malta om met excuses te komen voor de uitspraken van Micallef. Ook kan hij aandringen op goed onderzoek naar de aanslag. Je kunt in Europa geen journaliste laten opblazen. We zijn Rusland niet’, aldus kamerlid Van der Molen. Maar waar komt die sneer van kamerlid Van der Molen naar Rusland ineens vandaan? Alsof ze daar iedere dag journalisten opblazen?

Waarom doen politici dit?

De vraag is, waarom wijzen politici zo snel naar anderen? De belangrijkste verklaring is het afleiden van de aandacht. Door de aandacht te verleggen, sta je zelf niet meer in de schijnwerpers en heb je zelf tijd om problemen op te lossen. Daarnaast zorgen politici er op deze manier voor dat niet alle details bekend worden. Verminderde aandacht betekent dat je minder hoeft te vertellen. En bij de hierboven genoemde punten is dat natuurlijk pure winst. En ten derde, de hierboven genoemde gevallen komen allemaal van coalitiepartners. Zij moeten er natuurlijk voor zorgen dat de coalitie bij elkaar blijft. Dat kan alleen door ervoor te zorgen dat de voorbeelden uit dit artikel niet te breed worden uitgemeten. Iemand die moet opstappen, betekent namelijk geen meerderheid meer.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.