Waarom leidt de speech van Greta Thunberg tot zoveel verdeeldheid?

speech klimaat greta

Op 23 september sprak de Zweedse Greta Thunberg de Verenigde Naties toe. Het 16-jarige meisje is wereldwijd misschien wel de bekendste klimaatactivist. Haar boodschap is dat de tijd is gekomen om echt iets te gaan veranderen aan het klimaatbeleid. De speech van Thunberg werd wisselend ontvangen. Voorstanders van verandering liepen met de speech weg, klimaatsceptici serveerden Gretha volledig af. Hoe komt het nu dat de speech van Greta Thunberg tot zoveel verdeeldheid leidt?

Wat zei Thunberg precies?

Thunberg richtte zich tot de wereldleiders van deze tijd. ‘Jullie hebben mijn dromen weggenomen met jullie lege woorden. (…) We staan aan het begin van een massale vernietiging, terwijl jullie het alleen maar hebben over economische groei. (…) Mensen lijden, mensen gaan dood.’ De Zweedse gebruikte grote woorden om haar boodschap onder de aandacht te brengen. Ze verweet de wereldleiders een gebrek aan actie en gaf aan dat er veel te weinig gedaan wordt om het klimaatprobleem aan te pakken. Daaraan voegde ze toe dat de jongere generatie de loze woorden niet langer accepteert.

Heldere boodschap of niet?

Als je de speech van Greta Thunberg bekijkt, lijkt de boodschap kraakhelder. We doen te weinig en dat moet nu veranderen. Toch leidde de speech tot veel verdeeldheid. Een belangrijke oorzaak daarvan is de inhoud. De speech was vooral emotioneel geladen, maar was qua argumentatie dun bezaaid. Vooral algemeenheden werden benoemd en de inhoudsvolle alinea’s zijn voor het grote publiek moeilijk te staven. Hierdoor lijkt de speech voor klimaatsceptici meer op een boze preek dan op een inhoudelijk betoog.

Kenniskloof

Daarnaast is er nog een andere belangrijke reden waarom de speech tot verdeeldheid leidde: de kenniskloof. In elke samenleving bestaat er een knowledge gap (Grabe, Lang, Zhou & Bols, 2000) als gevolg van opleiding en sociaal-economische status. Het kennisniveau van hoger en lager opgeleiden verschilt. Verminderde kennis leidt al gauw tot een sceptische houding ten aanzien van onderwerpen waar je weinig van weet. Dat zou bijvoorbeeld het klimaat kunnen zijn. Wil Thunberg ook deze sceptici bereiken, dan zal ze minder op de emotie moeten spelen en meer op het verkleinen van de knowledge gap. Dat kan op verschillende manieren.

Tip 1: houd het klein en praktisch

Mensen hebben al gauw moeite om het grotere plaatje te overzien. Gigantische klimaatproblemen lijken te groot om te bevatten. Benoem daarom wat jij en ik kunnen doen om ons klimaat beter te maken. Welke kleine stapjes kunnen we vandaag al uitvoeren, zodat we toch bijdragen aan een betere leefomgeving?

Tip 2: zet in op bewustwording

Voortdurend roepen dat we klimaatverandering tegen moeten gaan is nobel, maar in de praktijk weinig effectief. Mensen willen vooral weten ‘waarom’ we iets moeten doen. Inspelen op bewustwording is daarom belangrijk. Geef mensen mee waarom het zo belangrijk is om bij te dragen aan een beter milieu.

Tip 3: maak het visueel

De knowledge gap is eenvoudig te verkleinen met visuele informatie (Grabe, Bas & Van Driel, 2015). Met plaatjes zorg je ervoor dat een zo groot mogelijk publiek wordt aangesproken. Woorden dienen vooral ter ondersteuning van afbeeldingen.

Tip 4: gebruik de sociale norm

Bij gedragsverandering is het inzetten van de sociale norm een goed idee. Juist wanneer je mensen om je heen ander gedrag ziet vertonen, ga je hier vanzelf in mee. Je wilt immers niet achterblijven. Zet in op de positieve initiatieven die al gaande zijn rond het klimaatprobleem in plaats van alleen het negatieve te blijven benoemen.

Tip 5: maak gebruik van een autoriteit

Misschien wel het belangrijkste argument van klimaatsceptici tegen Thunberg: ‘Waarom gaat een opgeschoten 16-jarige puber ons de les lezen?’ Daarom is het voor de Zweedse verstandig om een autoriteit bij het verhaal te betrekken, iemand die dicht bij de doelgroep staat en dus ook als geloofwaardiger wordt gezien.

Herhaling, maar wel op een positievere manier

Het blijven herhalen van haar boodschap is een goede keuze van Thunberg. Herhaling helpt namelijk bij het overtuigingsproces. Maar voor een echte gedragsverandering is het wel belangrijk dat ze haar boodschap iets anders insteekt. Juist door het kleiner en vriendelijker te maken, zal ze een groter publiek mobiliseren en kan ze op die manier de politici meer bewegen tot actie.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Grabe, M. E., Lang, A., Zhou, S. & Bolls, P. (2000). Cognitive access to negatively arousing news: An experimental investigation of the knowledge gap. Communication Research, 27, 3–26.Grabe, M. E., Bas, O. & Van Driel, I. I. Defecting from the Gutenberg legacy: Employing images to test knowledge gaps. Journal of Communication, 65, 300-319.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.