Hoe leidt groepsdruk tot groepsgedrag op festivals?

groepsdruk groepsgedrag festivalHet festivalseizoen staat weer voor de deur. Een zomer lang  genieten van de beste bands en de populairste dj’s. Met in alleen Nederland al bijna 900 festivals per jaar en ongeveer 18,5 miljoen bezoekers, is de kans groot dat jij ook een festival bezoekt. En daar ga je waarschijnlijk niet alleen heen, maar met vrienden of familie. Wanneer je met anderen bent, gaat automatisch groepsdruk effect hebben op jouw gedrag. Maar welk effect en hoe komt dit groepsgedrag tot uiting op festivals?

Mensen leven in groepen

Alleen en gelukkig zijn is waar we als mensen niet goed in zijn (Severin & Tankard Jr, 2010). Vrijwel iedereen zoekt naar gelijkgestemden, om maar niet alleen te zijn. Sommige groepen kies je zelf, sommige niet. Je familie is bijvoorbeeld een groep die je niet zelf uitkiest, net als je schoolklas of collega’s. Maar jouw vriendengroep heb je hoogstwaarschijnlijk zelf gekozen, net als groepen mensen die je leert kennen door bijvoorbeeld je hobby te beoefenen. Immers, je maakt zelf de keuze om die hobby te gaan doen.

Groepsgedrag: regels binnen een groep

Binnen elke groep zijn er regels. Aan deze sociale normen hoort iedereen zich te houden. Dit kunnen descriptieve normen (wat wordt er van je verwacht?) of verplichtende normen (wat moet je doen?) zijn (Reno, Cialdini & Kallgren, 1993). Deze regels worden vaak niet expliciet benoemd, maar iedereen die bij een groep hoort of wilt horen weet stilzwijgend wat er van hem of haar verwacht wordt. Houd je je niet aan deze regels, dan zullen andere groepsleden je hier vroeg of laat op aanspreken.

Groepsgedrag door groepsdruk

Ook al leven we graag in groepen, de mens is van nature ook op zoek naar autonomie. Oftewel, de wens om zelfstandig beslissingen te kunnen nemen en het idee hebben dat je je eigen keuzes maakt. Maar binnen de dynamiek van een groep kan autonomie vervagen, door groepsdruk van andere groepsleden. Doe jij niet wat er van je verwacht binnen je groep, dan zullen andere leden druk uitoefenen totdat jij wel het gewenste groepsgedrag vertoont. De kans is groot dat je zult zwichten onder de druk, omdat je anders in een sociaal isolement kunt komen (Tajfel en Turner, 1979). En in het ergste geval word je buitengesloten door de groep.

Groepsgedrag op festivals: het programma

Je hebt samen met vrienden kaartjes gekocht voor dat leuke festival. De line-up is bekend gemaakt, de timetable is gepubliceerd, tijd om het programma samen te stellen. En hier ga je voor het eerst groepsdruk meemaken. Want hoe groot is de kans dat jullie exact dezelfde artiesten willen zien? Nihil. En dus zul je compromissen moeten sluiten. Een half uurtje daar, dan jouw favoriete artiest, dan snel door naar de favoriete artiest van je vriend. Samen zul je het eens moeten worden.

Groepsgedrag op festivals: eten

De hele dag dansen, genieten van je favoriete muziek en heen en weer lopen van stage naar stage: dat maakt hongerig. En dat is het volgende moment waar groepsdruk van invloed is op je gedrag op festivals. Wil je liever hamburgers, patat, een panini, die heerlijke crêpes of toch maar een vegetarische salade? Maar jij bent niet de enige die wilt eten, je vrienden willen dit ook. Hebben zij zin in hetzelfde? Willen zij wel of niet in de rij gaan staan? En vinden ze jouw etenskeuze wellicht te duur? Eet jij op elk festival echt jouw eerste keus? Of laat je je ook wel eens leiden door opmerkingen van je vrienden?

Groepsgedrag op festivals: drinken

Het is algemeen bekend dat er op festivals flink gedronken wordt. De bledjes bier en flessen wijn gaan als warme broodjes over de toonbank. Daar helpt ook groepsdruk bij. Je hebt vast wel eens de situatie meegemaakt dat je zelf niet meer hoeft, maar dat een vriend toch nog een biertje voor je heeft gehaald. Drink je dat biertje dan op of laat je staan? De meeste mensen nemen het biertje dan toch nog, omdat dat nu eenmaal sociaal van je verwacht wordt. Maar wat dan als er nog een drankje voor je gehaald wordt?

Autonomie binnen groepen

Een hechte groep verwacht dat je een bepaald gedrag uitvoert, maar geeft je ook de ruimte om autonome beslissingen te kunnen nemen. Jij moet natuurlijk gewoon zelf kunnen aangeven wat je wel en niet wilt doen. Soms moet je dan concessies doen, maar wanneer een individuele beslissing leidt tot onenigheid met je groep, is dit wellicht niet de juiste groep voor jou. De beste groepen bieden juist de ruimte tot een stukje zelfstandigheid. Zeg dus gerust eens nee of geef je mening binnen de groep. Dat kan best!

Bronnen

Reno, R. R., Cialdini, R. B. & Kallgren, C. A. (1993). The transsituational influence of social norms. Journal of personality and social psychology, 64, 104-112.

Tajfel, H. & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In Austin, W. G. & Worchel, S. (Eds.), The social psychology of intergroup relations, 33–47.

Severin, W. J. & Tankard Jr., H. W. (2010). Communication theories. Texas: Pearson.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.