Hoe houden we ons wel en niet aan de coronaregels op straat?

gedragsbeïnvloeding

Corona lijkt op z’n retour in Nederland. De cijfers over sterfgevallen en ziekenhuisopnamen vertonen al weken een dalende lijn. Tegelijkertijd is per 1 juni er weer heel wat versoepeld en gaan we steeds meer naar buiten. Des te belangrijker wordt het om ons allemaal aan de regels te houden. Moeten we dat zelf bedenken, dan zijn we daar doorgaans niet zo goed in. Een beetje hulp kunnen we wel gebruiken. Maar hoe? Een rondje door de stad Utrecht geeft een mooi beeld van goede en slechte voorbeelden om ons gedrag te sturen. Wat werkt er niet zo goed en wat is juist wel een mooie oplossing? Heldere communicatie is belangrijker dan ooit.

Voetgangersrotonde en éénrichtingsverkeer

Nu het steeds beter gaat qua corona en veel maatregelen zijn versoepeld, gaan we massaal naar buiten. Doe daar nog wat lekker weer bij en het is al gauw te druk op straat of in het park. In Utrecht hebben ze daarvoor bijvoorbeeld een voetgangersrotonde bedacht. Het idee is dat je net als met de auto de ‘rijrichting’ van de rotonde volgt, waardoor bezoekersstromen te reguleren zijn. Hetzelfde geldt voor de Oude Gracht. Aan beide kanten van de gracht is er éénrichtingsverkeer. Uiteraard is hierbij nog handhaving nodig, maar de meerderheid van het publiek houdt zich netjes aan de regels.

Hekken rond het terras

Ook in Utrecht: enorme hekken en verboden rond de terrassen op De Neude. Het gaat hier weliswaar om een groot plein met veel terrassen, maar het lijkt nu wel een vesting. Met overal kruisen waar je wel en niet mag komen, verboden waar je niet mag staan en ingangen die alleen gelden voor een bepaald aantal terrassen, anders moet je naar de andere kant van het plein. De insteek hier is vooral wat niet mag, in plaats van wat er wel kan.

Heldere communicatie: cirkels in parken

Een mooi voorbeeld van heldere communicatie zijn de aangebrachte cirkels in Rotterdamse parken. Grote witte cirkels maken duidelijk hoe bezoekers op veilige afstand van elkaar kunnen genieten in het park. Voor een lekkere picknick of om wat zonnestralen mee te pakken. Doordat er cirkels zijn getekend, hoef je je zelf niet druk te maken over het bewaren van de 1,5 meter. Een slimme en eenvoudige oplossing om de mensen de goede kant op te sturen.

Wat werkt niet: verbieden

Belangrijk bij het sturen van gedrag van mensen is framing. Je wilt dat iedereen zich netjes gedraagt in de publieke ruimte. Wat werkt dan niet? Het verbieden van dingen. Vergelijk het maar met een klein kind die iets doet dat niet mag. Zeg je nee, dan zal het kind vooral doorgaan met datgene wat niet mag. Terwijl je dit probleem kunt oplossen door iets voor te stellen dat wel mag. Zo werkt het ook met gedragsbeïnvloeding: verbieden heeft geen zin om mensen bepaald gedrag te laten uitvoeren.

Wat wel werkt: laten zien wat er kan

Juist in deze tijd mag er al zoveel niet. Daarom willen we graag dingen wél doen. De cirkels in het park van Rotterdam zijn daar een mooi voorbeeld van. Maar ook bijvoorbeeld de ronde tegels die in Utrecht op de straat zijn geplaatst. Deze cirkels hebben het opschrift: hier mag je staan, houd anderhalve meter afstand. Dat klinkt heel anders dan: hier mag je niet staan, houd anderhalve meter afstand. Positieve framing, dat is belangrijk nu.

Vakken en kruisen

Ga je naar de bouwmarkt, dan zie je daar vooral veel vlakken met kruisen staan. Oftewel: daar mag je niet staan. De automatische neiging van mensen is om verboden niet helemaal strak op te volgen. Als je in plaats van kruisen juist vakken maakt met waar je wel mag staan, komt het een stuk vriendelijker over. En is de kans groter dat mensen dit ook opvolgen. En dat is uiteindelijk wat je wilt, aangezien het erom gaat dat mensen zich zoveel mogelijk aan de regels houden.

Breng het positief

Ook al is de boodschap: er mag iets niet, probeer het positief te framen. Op die manier is de kans groter dat mensen jouw ‘verbod’ opvolgen en het gewenste gedrag gaan uitvoeren. Er mag al genoeg niet, dus iedereen is blij als je juist wel iets mag. En als de meerderheid zich dan netjes aan de regels houdt, zijn we al goed op weg.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.