Hoe houd je het kerstdiner gezellig met face work strategieën?

Face work strategieDecember is de maand van de feestdagen. Gezelligheid, lekker eten, veel familiebezoekjes. Het is een heerlijke tijd, maar ook stressvol. Immers, Kerstmis móét gezellig zijn, Oud en Nieuw móét een feestje zijn. En dat kan leiden tot aanvaringen, bijvoorbeeld omdat die ene oom of tante een vervelende opmerking maakt. Hoe zorg je ervoor dat het kerstdiner gezellig blijft? Welke face work strategie kun jij gebruiken en hoe escaleer of de-escaleer je een situatie op communicatiegebied?

Privacy: individualistisch of groepsgevoel

Het is belangrijk om eerst een zijstap te maken naar privacyregels. Petronio (2010) schreef dat privacyregels een weerspiegeling zijn van cultuur. Wat ze daarmee bedoelt is het verschil tussen individualisme of een groepscultuur. Westerse landen hebben een individuele cultuur, terwijl oosterse landen meer vasthouden aan groepen. Een vervelende opmerking hier gaat dan vooral over jou zelf, terwijl een vervelende opmerking in Azië opgevat wordt als bedreiging voor een hele familie of groep collega’s. Ting-Toomey en Kurogi (1998) merkten al op dat individualisten veel directer communiceren, om hun individuele autonomie te laten zien en te behouden.

Wat is face work?

Mensen zijn voortdurend bezig met het creëren van een gunstig sociaal zelfbeeld. Als jij een gesprek met iemand anders voert, wil je niet dat jouw zelfbeeld onderuit wordt gehaald. Dat betekent in de praktijk dat je onbewust bezig bent om jezelf zo goed mogelijk neer te zetten (face work). Wanneer iemand een negatieve opmerking over jou of je familie maakt, dan is dit een bedreiging voor je sociale zelfbeeld (social threat). En probeer je deze bedreiging dus tegen te gaan, zodat jouw zelfbeeld niet lijdt onder die vervelende opmerking.

Face work strategieën

Oetzel, Ting-Toomey, Yokochi, Masumoto en Takai (2000) beschreven drie verschillende face work strategieën die mensen veel toepassen. De eerste is de dominante strategie. Krijg je een negatieve of zelfbeeldbedreigende opmerking naar je hoofd, dan ga je vol in de tegenaanval. Vaak gaat dit gepaard met verbale agressie.

Pieter: ‘Ah, heb je nou weer een wijntje teveel genomen?’
Willem: ‘Helemaal niet! Ga iemand anders vervelen.’

De tweede strategie noemen Oetzel et al. avoiding (ontwijken). Bij deze face work strategie gaat het om het behouden van goede relaties. Je probeert confrontaties te voorkomen en doet alsof er niets vervelends is gebeurd.

Pieter: ‘Ah, heb je nou weer een wijntje teveel genomen?’
Willem: ‘Nou, ja, misschien wel inderdaad.’

De derde strategie is integrating. Je blijft kalm, praat over de gemaakte opmerking en probeert voor beide partijen de situatie zo aangenaam mogelijk te maken.

Pieter: ‘Ah, heb je nou weer een wijntje teveel genomen?’
Willem: ‘Ja, dat klopt inderdaad. Ik vind het lastig om op tijd te stoppen. Hoe ga jij hiermee om?’

Westerse cultuur: vaak dominante face work strategie

Westerse landen hebben doorgaans een individualistische cultuur. Dat betekent dat je voortdurend voor jezelf moet opkomen want elke negatieve opmerking is een directe aanval op jouw zelfbeeld. Met als gevolg dat we in westerse culturen vaker kiezen voor een dominante face work strategie. In oosterse culturen kiezen ze juist eerder voor avoiding of integrating strategieën, omdat je niet alleen opkomt voor jezelf, maar ook voor anderen. En je wilt het voor iedereen zo goed mogelijk doen.

Hoe houd je het kerstdiner gezellig?

Tijdens het kerstdiner wordt er ongetwijfeld alcohol genuttigd. En we weten allemaal dat er dan soms wat lompe opmerkingen uitfloepen. Aan jou de taak om de juiste face work strategie te kiezen. Ook al is het wellicht tegen je intuïtie in, probeer de dominante strategie zolang mogelijk te vermijden. Als jij de dominante strategie toepast om je zelfbeeld te beschermen, zal de tegenpartij waarschijnlijk dezelfde strategie gaan hanteren. Het resultaat? Een vervelende discussie met sneren over en weer. Niet iets dat je tijdens het kerstdiner wilt.

Avoiding of Integrating

Het is beter om de ontwijkende strategie toe te passen. Je bagatelliseert de opmerking en verandert daarna zo snel mogelijk het onderwerp van het gesprek. Als dit lukt, ben je uit de problemen. Lukt dit niet en de ander herhaalt zijn opmerking, ga dan over op de integrating face work strategie. Praat over het onderwerp, zodat de ander ook aangemoedigd wordt om zijn toon te matigen. En als het een beetje meezit, blijft op deze manier het kerstdiner gezellig dit jaar!

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Petronio, S. (2010). Communication privacy management theory: what do we know about family privacy regulation? Journal of family theory & review, 2, 175-196.

Ting-Toomey, S. & Kurogi, A. (1998). Facework competence in intercultural conflict: an update face-negotiation theory. International Journal of Intercultural Relations, 22, 187-225.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.