Hoe gaan we de plastic soep bestrijden? Het begint met communicatie.

plastic soepSteeds vaker hoor je in het nieuws over de enorme plastic soep in de wereldzeeën. Waar je ook bent in de wereld, er zit plastic in het water. Dat is funest voor de flora en fauna in de zee en natuurlijk de waterkwaliteit zelf. Iedereen is er wel van doordrongen dat we de plastic soep moeten tegengaan. En daarvoor moet je  bij de bron beginnen: voorkomen dat er nog meer plastic in zee terecht komt. Maar hoe doe je dat op communicatiegebied? Hoe zorg je ervoor dat mensen echt minder plastic gaan gebruiken, zonder dat dit stuit op weerstand?

Plastic soep is wereldwijd een probleem

De afgelopen acht maanden voeren zeven zeilboten rond de wereld in de Volvo Ocean Race. Natuurlijk ging het daarbij om de eerste plaats, het is immers een wedstrijd, maar de boten hadden ook stuk voor stuk meetapparatuur aan boord. Uit de metingen bleek dat zelfs op de meest afgelegen plekken van de wereld, plastic werd aangetroffen in het water. Een schokkend resultaat, want dat betekent dat het plastic overal terecht is gekomen. Nogmaals een bevestiging dat er nu echt wat moet veranderen.

De Europese Commissie onderneemt actie

Op politiek niveau is het inmiddels ook wel duidelijk dat er iets moet gebeuren. Daarom kwam de Europese Commissie dit voorjaar met een voorstel om de plastic soep te verkleinen. Er moet een verbod komen op wegwerpplastic. Daarbij kun je denken aan wattenstaafjes of wegwerpbestek, er moet statiegeld komen op nog meer plastic flessen en bij andere plastic producten moet informatie worden toegevoegd op het etiket. De verwachting is dat het invoeren van de regels nog enkele jaren gaat duren.

Nederland wil sneller

Maar elk jaar dat er gewacht wordt, komen er nog tonnen aan plastic afval in de zee terecht. En dus wil het kabinet vooruitlopen op de Europese regels. Staatssecretaris van milieu, Stientje van Veldhoven, wil het wegwerpplastic al in 2019 uit de Nederlandse winkels verbannen. Hiermee hoopt ze de hoeveelheid zwerfafval tot de helft te reduceren. Volgens haar zijn er namelijk voldoende betere alternatieven. Maar weet het grote publiek dat ook? En zo niet, hoe communiceer je dat dan?

Tip 1: leg uit

Het lijkt een open deur, maar veel beleid loopt vast op uitleggen. Voer je een maatregel in, leg het grote publiek dan uit waarom het belangrijk is. Wat heeft het publiek aan een ban op plastic? Hoe dragen jij en ik bij aan het oplossen van de plastic soep als we geen wegwerpbordjes meer gebruiken? Daarbij is ook een stukje bewustwording belangrijk.

Tip 2: creëer bewustwording

Samen met het uitleggen van maatregelen is bewustwording belangrijk. Niemand beleeft plezier aan beelden van schildpadden die gestikt zijn door het inslikken van plastic of massale vissterfte door de plastic soep. Laat zien wat de gevolgen zijn van het gebruik van teveel plastic en laat ook zien hoe verminderd plasticgebruik het begin van de oplossing kan zijn.

Tip 3: zet visuele informatie in

Er bestaat een verschil in kennis tussen hoger en lager opgeleiden als gevolg van opleiding en sociaal-economische status: de zogenaamde Knowlegde gap (Grabe, Lang, Zhou & Bols, 2000). Uit onderzoek blijkt dat je het kennisverschil tussen beide partijen kunt verkleinen met visuele informatie. Aangezien de plastic soep een probleem is dat ons allemaal aangaat, is het dus raadzaam om campagnes vooral visueel in te steken. Zo bereik je een zo groot mogelijk publiek (Grabe, Bas, Van Driel, 2015).

Tip 4: gebruik de sociale norm

De sociale norm gebruiken houdt in dat je in een campagne wijst op anderen die een bepaald gedrag al uitvoeren. Vervolgens spiegel jij je aan die anderen en is de verwachting dat je hetzelfde gedrag uit gaat voeren. Het is verleidelijk om te denken dat de rest van de wereld de plastic soep wel opruimt. Maar als je ziet dat de mensen om je heen daadwerkelijk al aan de slag zijn gegaan met plasticreductie, wil je zelf niet achterblijven. Dit kan bijvoorbeeld door per wijk of dorp te laten zien hoeveel mensen geen plastic meer gebruiken of hoeveel reductie van wegwerpplastic er al heeft plaatsgevonden.

Tip 5: zet autoriteiten in

Een klassieke overtuigingsstrategie is het inzetten van een autoriteit. Vaak is dit een bekend persoon, waarmee je je kunt identificeren. Maar in dit geval trek ik het begrip autoriteit wat breder. En wel naar de supermarkten. Steeds meer supermarkten zijn bezig met het plasticprobleem. Minder plastic verpakkingen, plastic tasjes kosten geld, etiketten worden zelfs op groente en fruit gedrukt. Maar weet de consument dit ook allemaal? Het zou een goed idee zijn om de consument al in de winkel met de maatregelen te confronteren. Laat de supermarkten uitleggen wat zij allemaal doen en hoe jij ze daar bij kunt helpen. Als zelfs een grote supermarkt stappen onderneemt, dan kun jij toch niet achterblijven?

Plastic soep: eerst bewustwording

Het is belangrijk om bewustwording te creëren. Dat kan eenvoudig via educatie voor jongere leeftijden, maar ook door mensen specifiek te wijzen op hun gedrag. Heb je deze plastic verpakking wel echt nodig? Moeten die appels echt in een plastic zakje? Waarom zou je niet kiezen voor een milieuvriendelijk alternatief? Daarnaast moet je de tijd nemen om gedrag te veranderen. Als je om je heen ziet wat er allemaal gebeurt, ga je vanzelf mee in het gedrag. Maar dit kost tijd. In een keer alles verbieden en afschaffen is daarom niet zinvol, dit moet gefaseerd gebeuren. Het begint met communicatie.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Grabe, M. E., Lang, A., Zhou, S. & Bolls, P. (2000). Cognitive access to negatively arousing news: An experimental investigation of the knowledge gap. Communication Research, 27, 3–26.

Grabe, M. E., Bas, O. & Van Driel, I. I. Defecting from the Gutenberg legacy: Employing images to test knowledge gaps. Journal of Communication, 65, 300-319.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.