Hoe beïnvloeden verhalen in het nieuws jouw mening over controversiële onderwerpen?

Nieuws controversiële onderwerpen

We worden de hele dag door beïnvloed. Loop je op straat, dan proberen reclamemakers je te verleiden tot aankoop. Kijk je thuis in de folders of de krant, dan word je beïnvloed om voor merk of winkel X te kiezen. En ga je online een reis boeken, dan heeft de indeling van de reissite invloed op de keuze die je uiteindelijk maakt. Het enige waarbij je hoopt dat je niet beïnvloedt wordt, is het nieuws. Journalisten dienen neutraal te werken om zo een evenwichtig beeld te schetsen van een situatie. Maar gebeurt dat eigenlijk wel? Wat is het effect van het brengen van verhalen in het nieuws? En hoe heeft dat gevolgen voor hoe jij over controversiële onderwerpen denkt?

Narratieve overtuiging

Mensen vertellen voortdurend verhalen aan elkaar. Dat kan zijn voor informatieve doeleinden, maar ook om jou ergens van te overtuigen. In dat laatste geval hebben we het over narratieve overtuiging. Bij deze techniek is het idee dat jij meegezogen wordt in het verhaal, zodat jij je identificeert met de hoofdpersoon. Vervolgens treedt er transportatie op, waardoor jij meegaat in de ideeën en denkbeelden van diegene. Het brengen van verhalen werkt goed in de marketingwereld, maar wordt ook veel gebruikt in journaalitems.

Verhalen bij controversiële onderwerpen

Bij controversiële onderwerpen in het nieuws wordt er vaak gebruik gemaakt van verhalen van mensen. Door iemand aan het woord te laten, krijg je een beter beeld van de situatie en waarom een probleem bestaat. Het aan het woord laten van mensen bij controversiële onderwerpen kan invloed hebben op jouw attitude ten aanzien van een onderwerp. Dat heeft te maken met identificatie en transportatie. Een studie van Green en Brock (2000) liet zien dat hoe meer je meegezogen wordt in een verhaal, hoe meer je attitudes worden beïnvloed door de mensen die aan het woord zijn.

Voor of tegen

Vrijwel iedereen heeft wel een mening over controversiële onderwerpen. Of het nu gaat om de Brexit, de boerenprotesten of de strijd in het Midden-Oosten. Wat gebeurt er met jouw mening als deze controversiële onderwerpen in het nieuws worden behandeld met verhalen van voor- en tegenstanders? Cohen, Tal-Or en Mazor-Tregerman (2015) deden hier onderzoek naar. Ze wilden weten of narratieve overtuiging, identificatie en transportatie een rol spelen bij jouw attitudes rond controversiële onderwerpen.

Zelfde opvatting, meer polarisatie

Een belangrijk resultaat was dat het hebben van een zelfde attitude als iemand op het nieuws, leidt tot meer polariserende denkbeelden. Anders gezegd, als iemand op het nieuws wordt geïnterviewd die hetzelfde denkt als jij over een bepaald onderwerp, ga jij nog fanatieker datzelfde standpunt aanhangen. Tegelijkertijd wordt je afkeer richting andersdenkenden rond dat onderwerp groter. Kortom, het leidt tot meer polarisatie. Dat komt omdat je je identificeert met de geïnterviewde. Je voelt je gesteund in je denkbeelden en dat maakt jouw attitude ten aanzien van onderwerp X nog sterker.

Andere opvatting, gematigdere houding

Zie je iemand op het journaal die een andere opvatting heeft over een controversieel onderwerp dan jijzelf, dan treedt er minder identificatie en transportatie op. Met als resultaat dat jouw houding ten aanzien van dat onderwerp gematigder wordt. Van polarisatie is geen sprake en je begrijpt beter dat er ook andere opvattingen kunnen zijn over een thema.

Hoe breng je het nieuws?

Bij controversiële onderwerpen is het dus van belang hoe het nieuws gebracht wordt door een omroep. Wie komen er aan het woord? Zijn dit voor- of tegenstanders van bijvoorbeeld een protest of demonstratie? En komen alle partijen evenveel aan bod? De keuzes die hierin gemaakt worden hebben invloed op de opvattingen die kijkers hebben over een onderwerp. Daarmee kunnen nieuwszenders behoorlijk sturen. Aangezien een gemiddelde journaaluitzending ongeveer 20-25 minuten duurt, is het onmogelijk om altijd iedereen aan het woord te laten. De kans is daarmee groot dat jouw opvattingen over controversiële onderwerpen worden beïnvloed.

Controversiële onderwerpen

Het zou bij onderwerpen waar duidelijke tegenstellingen spelen, goed zijn om beide kanten van het verhaal te horen. Op die manier kun je zelf jouw mening vormen. Maar dankzij narratieve overtuiging is dit vrijwel onmogelijk. Je zou kunnen proberen op internet ook andere bronnen te raadplegen, al kies je waarschijnlijk voor de kanalen die zich aansluiten bij jouw opvattingen. Geen probleem, zolang je de feiten maar niet uit het oog verliest.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Cohen, J., Tal-Or, N. & Mazor-Tregerman, M. (2015). The tempering effect of transportation: exploring the effects of transportation and identification during exposure to controversial two-sided narratives. Journal of Communication, 65, 237-258.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.