Hoe beïnvloedde de vakjury zelf de verkiezing van sportploeg van het jaar?

handbal sportploeg

Afgelopen woensdag werden in de AFAS Live de beste sporters van het land gehuldigd. Tijdens het NOC*NSF sportgala ontvingen onder andere Sifan Hassan, Mathieu van der Poel en de handbalvrouwen een onderscheiding. En over die laatste prijs valt wel het een en ander te zeggen. De handbalvrouwen werden zondag 15 december wereldkampioen, maar konden eigenlijk niet meer genomineerd worden voor dit sportjaar. De NOC*NSF wijzigde de regels en gelijk was bekend dat de handbalvrouwen sportploeg van het jaar zouden worden. Hoe kwam dat? Het heeft alles te maken met nieuwswaarde.

Wat deed het NOC*NSF bij de sportploeg van het jaar?

Het NOC*NSF organiseert ieder jaar het sportgala. Daar worden onder andere de sportman, sportvrouw en sportploeg van het jaar gekozen. Op basis van de prestaties van 1 december tot 1 december. Voor dit jaar betekende dat 1 december 2019 de limiet was, sportprestaties die daarna geleverd zijn, komen in aanmerking voor de prijs van 2020. Totdat de handbaldames vorige week zondag wereldkampioen werden. Halsoverkop werden de regels voor de nominaties aangepast, sportprestaties tot 16 december werden nog meegenomen. En dus konden de handbaldames worden genomineerd.

Gelopen race dankzij actualiteit

Bij het sportgala kiezen de sporters en een vakjury de winnaars door middel van stemming. Dat de vakjury bij sportploeg van het jaar zou gaan voor de handbaldames was al duidelijk. Immers, anders voeg je ze niet tegen de regels in op het laatste moment toe. Maar door deze late toevoeging, werd ook de stemming beïnvloed voor de sporters. Eén van de nieuwswaardigheidsfactoren is actualiteit: hoe verser het nieuws, hoe beter (Shoemaker, Danielian & Brendlinger, 2011). De handbaldames werden drie dagen voor het gala wereldkampioen. Dat ligt bij iedereen nog vers in het geheugen. Door de grote media-aandacht hiervoor, was het voorspelbaar dat de handbaldames gekozen zouden worden door de collegasporters.

Wanneer behaalden de andere genomineerde teams hun prestatie?

De overige genomineerden voor sportploeg van het jaar waren Ajax, de voetbalvrouwen, de teamsprint baanwielrenners en de dubbelvier roeiers bij de mannen. Ajax speelde op 8 mei de tweede halve finale van de Champions League. De voetbalvrouwen hadden op 7 juli de finale van het WK. De roeiers werden op 31 augustus wereldkampioen en de teamsprinters op de baan deden ditzelfde op 27 februari. Allemaal data die ver achter ons liggen. Met als gevolg dat er niet een prestatie is die we heel prominent in ons geheugen hebben zitten. Het resultaat? Meer gelijke kansen dan hoe de verkiezing nu is verlopen.

Alsnog nomineren: welke impact heeft dat?

Naast de beïnvloeding van de actualiteitswaarde op de verkiezing van sportploeg van het jaar, had de verlate nominatie nog een effect. Dat heeft te maken met de criteria waarop de vakjury prestaties beoordeelt. Er wordt gekeken naar prestatiedichtheid, bijvoorbeeld hoeveel concurrentie er in een sport is. De impact van de sport op het Nederlandse publiek, het niveau van het evenement, de mondialiteit van de sport en of iets om een hoofdnummer of bijnummer gaat. Deze criteria gelden vooral voor de vakjury. Maar wanneer de vakjury dan de regels aanpast om een prestatie alsnog te kunnen nomineren, heeft dit invloed op sporters die mogen stemmen. Immers, de vakjury laat hiermee weten dat deze prestatie wel zo uitzonderlijk is, dat verruiming van de regels daarvoor is toegestaan. Dat vergroot de kans op beïnvloeding van de stemmers natuurlijk behoorlijk.

Nu niet nomineren, valt dan de prestatie niet in het niet?

Een veelgehoord argument om de handbaldames toch te nomineren, is dat anders de prestatie naar de achtergrond zou verdwijnen. Dat argument snijdt weinig hout, aangezien dat nu eenmaal met alle prestaties gebeurt. Nu nemen de handbaldames het op tegen vier prestaties die minimaal 3,5 maand uit zijn. Die prestaties liggen ook niet meer vers in het geheugen. Juist wanneer prestaties langer geleden zijn, kunnen ze objectiever met elkaar worden vergeleken. Met als gevolg een eerlijke verkiezing met gelijke kansen.

Regels aanpassen is verkiezing beïnvloeden

Natuurlijk is de prestatie van de handbaldames geweldig en is een titel als sportploeg van het jaar volledig op zijn plaats. Maar door de gang van zaken dit jaar was de verkiezing een gelopen race. Hoe uitzonderlijk een prestatie ook is, wanneer je de regels gaat aanpassen beïnvloed je de verkiezing. En wel op dusdanig grote wijze dat de andere genomineerden op slag kansloos zijn. Dat heeft te maken met de actualiteitswaarde van een prestatie en de impact die regelverruiming heeft op de mensen die moeten gaan stemmen.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Shoemaker, P. J., Danielian, L. H. & Brendlinger, N. (2011). Deviant acts, risky business and U.S. interests: The newsworthiness of world events. Journalism & Mass Communcation, 68, 781-795.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.