GTST is jarig, waarom blijven we massaal kijken?

GTST kijkmotieven

Afgelopen vrijdag was de 6000e aflevering van Goede Tijden, Slechte Tijden op televisie. Met een speciale minifilm werd deze bijzondere mijlpaal gevierd. Hoe is het mogelijk dat een soap als GTST al zolang meegaat? Zeker nu streamingdiensten als Netflix en Videoland steeds populairder worden. Wat is het geheim van de soap en waarom zijn de fans zo trouw? Wat maakt GTST tot een publiekstrekker avond na avond?

Wat is een soap?

Soaps zijn een bijzondere vorm van televisieseries. Ze zijn mateloos populair in Noord- en Zuid-Amerika en de zuidelijke Europese landen. Kenmerkend aan een soap is dat deze elke werkdag op tv is en dat de afleveringen zich richten op meerdere verhaallijnen door elkaar. Vaak gaat het over emotionele interacties en relaties tussen verschillende hoofdpersonen. Bij een goede soap is het nooit echt duidelijk wanneer er een eind komt aan één van de verhalen. Het moet doorlopen naar de volgende aflevering. In Nederland hebben we diverse soaps gehad, waaronder Onderweg naar Morgen en Goudkust. Goede Tijden, Slechte Tijden is echter de enige die al 19 jaar non-stop draait op de Nederlandse televisie.

Kijkmotieven voor televisie kijken

Greenberg schreef in 1974 al over verschillende kijkmotieven. Je kunt televisie kijken omdat je informatie zoekt. Of bijvoorbeeld om te ontspannen, voor entertainment, even vluchten uit je dagelijkse sores of sociale interactie. Een later onderzoek van Conway en Rubin (1991) stelde dat we vooral programma’s kijken die voldoen aan onze verwachtingen en tegelijkertijd onze behoeften vervullen. In het geval van GTST, zijn de kijkmotieven vooral entertainment en even vluchten uit je dagelijkse sores.

Even uit de realiteit

Vooral in de beginjaren kenmerkten de verhaallijnen van Goede Tijden, Slechte Tijden zich door fictie. De afleveringen keken lekker weg, maar het realisme was soms ver te zoeken. Neem bijvoorbeeld hoofdpersonage Ludo. Ludo is in de loop der jaren neergeschoten, blind geweest, heeft verschillende relaties gehad, is gechanteerd, is betrokken geweest bij de dood van diverse personages, het is nogal wat voor één persoon. Maar juist die fictieve werkelijkheid scoort goed bij de achterban. Ze zijn even weg uit de realiteit en hoeven een moment niet aan hun eigen zorgen te denken.

Identificatie met hoofdpersonen

Goede Tijden, Slechte Tijden kent veel personages en evenzoveel verhaallijnen. Het resultaat is dat je je altijd wel met een personage kunt identificeren. Je herkent kenmerken uit zijn of haar leven, en gaat vervolgens echt meeleven met die persoon. En dan wil je vervolgens ook weten hoe het verhaal verder gaat. Wat gaat er met ‘jouw’ personage gebeuren? Identificatie is een belangrijke reden dat fans dag in dag uit blijven kijken. Je wilt immers niet die ene belangrijke gebeurtenis missen.

Sociale interactie

In de loop der jaren heeft Goede Tijden, Slechte Tijden een grote fanbase opgebouwd. Een actieve community die het wel en wee van de serie maar wat graag met elkaar bespreekt. Hoor je bij de fanclub, dan wil je natuurlijk wel mee kunnen praten. En dat kan eigenlijk alleen als je de afleveringen bekijkt. Hierdoor blijven de trouwe fans ook echt trouwe fans. Immers, je wilt niet diegene zijn die de laatste details niet kent.

Het gevaar voor GTST

De manier waarop we series kijken is flink veranderd sinds de komst van Netflix. Het is enigszins ouderwets om een dag te moeten wachten op de volgende aflevering. Toch zijn de identificatie en het vluchten uit de realiteit sterke elementen van GTST, die het voortbestaan voorlopig wel zullen garanderen. Een mogelijk gevaar is wel het behandelen van steeds meer maatschappelijke thema’s. Fans van GTST vinden het juist fijn dat ze even kunnen vluchten uit de realiteit, dan wil je niet voortdurend geconfronteerd worden met thema’s uit de ‘echte wereld’. Het is belangrijk dat de tekstschrijvers daar een goede balans in vinden.

Meegaan met de tijd

Voorlopig lijkt de toekomst van Goede Tijden nog niet in gevaar. Wel is het een feit dat de kijkers steeds ouder worden. De jongere generatie haakt minder aan, waardoor op termijn de kijkcijfers verder zullen dalen. Als GTST dat wil voorkomen, zal er een ander format aangeboord moeten worden. Meer online middelen toepassen, meer extra fragmenten, meer mogelijkheden om online verder te kijken of vooruit te kijken (niet alleen betaald). Anders zal het programma langzaam maar zeker uitfaseren.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Conway, J. C. & Rubin, A. M. (1991). Psychological predictors of television viewing motivation. Communication research, 18, 443-463.

Greenberg, B. S. (1974). Gratifications of television viewing and their correlates for British children. In J. G. Blumler & E. Katz (Eds.), The uses of mass Communications: Currect perspectives on gratification research (71-92). Beverly Hills: Sage

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.