Gezondere voeding met de Nutriscore, effectief of niet?

nutriscore gezonde voeding

In het Nationaal Preventieakkoord staat vermeld dat er in 2020 een nieuw voedselkeuzelogo komt. Samen met maatregelen tegen roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik, moet dit logo ervoor zorgen dat we gezonder gaan leven. De Consumentenbond heeft verschillende opties onder het vergrootglas gelegd, en is uitgekomen bij de Nutriscore. Een soort energielabelsysteem, waarbij E rood is gekleurd en staat voor slechte, ongezonde producten. A is groen en staat voor gezonde producten. Is deze manier effectief voor consumenten? Gaan we daadwerkelijker gezonder eten met een dergelijk systeem? En waar moeten we vooral op letten?

We hadden toch ‘Ik kies bewust’?

Je kent ze vast nog wel, de ‘Ik kies bewust’-vinkjes op verpakkingen. ‘Gezonde’ producten kregen zo’n vinkje. Maar achteraf bleek dat het vooral ging om het gezondste product binnen een bepaalde categorie aan voedingsmiddelen. En toen bleek ook nog dat producenten zelf konden betalen voor het verkrijgen van vinkjes. Het gevolg? Zelfs producten als popcorn en frituurvet, waarvan iedereen wel weet dat het niet goed voor je is, kregen een ‘Ik kies bewust’-vinkje. Dat moest anders en dus ging men op zoek naar een nieuw voedselkeuzelogo. De Consumentenbond pleit nu voor de Nutriscore.

Wat is de Nutriscore?

De Nutriscore is een in Frankrijk bedacht systeem. Onafhankelijke onderzoekers beoordelen een product op de hoeveelheid calorieën, suikers, verzadigd vet, eiwit, vezels, fruit, groente en noten. Vervolgens rolt daar een score uit van A (gezond) tot E (ongezond). Gezonde producten krijgen een groene kleur, middelmatig gezond is oranje (C) en ongezond is rood. De Franse overheid is enthousiast over het systeem, onderzoekers zijn dat minder. Zij stellen namelijk dat de Nutriscore wel erg versimpeld wat goed en slecht is en dat hierdoor de consument zijn gezonde verstand niet meer gebruikt.

Een kleurensysteem, is dat effectief?

Intuïtief zou je zeggen, rood ervaren we als een waarschuwing, groen associëren met iets positiefs, iets goeds. Dus een voedselkeuzelogo waarbij rood staat voor ongezonde producten en groen voor gezonde items lijkt een prima keuze. Maar duik je in de literatuur, dan kan deze kleurkeuze wel eens averechts werken. Een onderzoek van Itten (2002) laat zien dat warme kleuren als rood en oranje meer aandacht trekken dan koude kleuren als groen, blauw en zwart. Heeft een product een rode score (want ongezond), dan trekt het product dus meer aandacht dan wanneer het een groene (gezonde) score heeft. Dat lijkt niet de bedoeling.

Hogere waardering voor rood

Een ander onderzoek van Bottomly en Doyle (2006) toont aan dat de kleur rood bij producten van zintuiglijk-sociale aard hoger gewaardeerd worden dan bijvoorbeeld blauw. Zeker ongezonde producten als chips, frisdrank en koek kunnen we onder zintuiglijk-sociale aard scharen. Deze producten behoeven geen verwerking en worden vooral bij sociale gelegenheden op tafel gezet. Mensen associëren producten met rood in de verpakking meer met ‘gezellige’ gelegenheden dan producten met andere kleuren. Is het dan verstandig om een extra rood logo op de verpakking te zetten?

We letten weinig op logo’s

Hoogleraar voeding Seidell, verbonden aan de Vrije Universiteit, heeft onderzocht dat we over het algemeen weinig letten op logo’s, vinkjes en scores op producten. Alleen hoger opgeleiden of mensen die flink bezig zijn met hun voeding zien ze wel. En dus niet lager opgeleiden, tieners of kinderen. Terwijl juist bij die laatste groepen de kennis over gezonde voeding het laagst is. En sterker nog, kinderen worden juist getriggerd door felle kleuren als rood. Wat wederom pleit voor minder felle kleuren op verpakkingen.

Voorkomt dit systeem verwarring?

Inmiddels is er in Italië en Spanje al een stevige discussie op gang gekomen over de Nutriscore. Daar vinden ze het onbegrijpelijk dat een natuurproduct als olijfolie een rood label meekrijgt. Terwijl het zwaarbewerkte Coca Cola light een groen label krijgt. Want weinig suiker en weinig calorieën. Terwijl algemeen bekend is dat cola in welke vorm dan ook niet goed voor je is. Kortom, de Nutriscore lijkt op het eerste gezicht een mooi en helder initiatief, maar de effectiviteit ervan valt nog te betwijfelen.

Wat dan wel?

Het is belangrijk om mensen meer te leren over voeding. Wat is gezonde voeding eigenlijk? Is een Mars of een kroketje op z’n tijd echt zo slecht? En hoe kun je structureel gezonder gaan eten? Als mensen niet weten wat goed en slecht voor je is en wat bepaalde voeding met je doet, is het vrijwel onmogelijk om gezonde keuzes te maken. In plaats van weer een nieuw logo toe te passen op producten, zouden fabrikanten en de overheid beter samen een bewustwordingscampagne kunnen ontwikkelen. Maak leren over voeding aantrekkelijk. Breng een discussie op gang, waarin mensen kennis opdoen. Daar heb je meer aan dan de Nutriscore.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Bottomley, P. A., & Doyle, J. R. (2006). The interactive effects of colors and products on perceptions of brand logo appropriateness. Marketing Theory, 6, 63-83.

Itten, J. (2002). Kunst en Kleur: Een kleurenleer over het subjektief beleven en objektief leren zien van kleur als weg naar de kunst. Baarn: Cantecleer.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.