Gebruik minder water, hoe dan? Sturen op gedrag.

water verbruik gedrag

Het is droog in Nederland. Ook al heeft het de afgelopen dagen aardig wat geregend, de droogte is nog niet voorbij. Dat betekent dat we allemaal zuinig moeten zijn met water. Zeker nu er komende week een hittegolf wordt verwacht. De vraag is alleen: hoe kunnen de drinkwaterbedrijven het gedrag van mensen beïnvloeden, zodat ze zorgvuldiger omgaan met ons drinkwater? Hoe kun je in de communicatie sturen op gedrag?

Droogte in Nederland

Een paar weken geleden ging het op het nieuws al over de droogte. Niet eerder in de metingen van het KNMI was het zo droog al zo vroeg in het jaar. Afgelopen week hebben we aardig wat buien gehad, maar de droogte is daarmee niet opeens opgelost. Sterker nog, we zitten nog steeds rond het droogste jaar ooit gemeten. Ten onrechte denken veel Nederlanders dat een goede stortbui het neerslagtekort wel oplost. Een heftige bui werkt minder goed dan langdurige motregen, omdat anders het water niet opgenomen kan worden.

Grote zwembaden

De afgelopen zomers hadden we ook al te maken met droogte. In grote delen van het land waren er sproeiverboden en riepen drinkwaterbedrijven op om zuinig te zijn met water. Maar ondanks de verse droogtegeschiedenis, lijken mensen zich weinig aan te trekken van zuinig zijn met water. Sterker nog, het aantal grote zwembaden in tuinen neemt alleen maar toe. Zwembaden waarvoor je anderhalve dag met twee tuinslangen aan het vullen bent. Dat hadden de drinkwaterbedrijven vast niet bedoeld met zuinig zijn met water.

Escalatiesysteem drinkwaterbeperking

De overheid is bezig met een escalatiesysteem voor drinkwaterbeperking. In dat systeem zijn er vier fasen. Fase 1 is de standaardsituatie, fase 2 is de waakzaamheidsfase waarin burgers worden opgeroepen om drinkwater te besparen. Fase 3 is de alarmtoestand waarin je geen tuin mag besproeien of een zwembad mag vullen. En in fase 3 is het drinkwater alleen nog voor consumptie en hygiëne. Je gaat dus in verschillende gradaties naar meer verboden. Om dat echt werkend te krijgen, moet je in de communicatie mensen praktische handvatten geven en werken met de sociale norm.

Geef simpele, op te volgen instructies

We hebben het gezien in coronatijd: werk met simpele basisregels. Oké, niet alle maatregelen waren altijd even duidelijk, maar een aantal wel. Houd 1,5m afstand, vermijd drukte en blijf thuis als je klachten hebt. Hetzelfde is ook belangrijk als het gaat om drinkwater. Douche korter, sproei de tuin zo kort mogelijk en was je auto niet of niet elke week. Precies de regels die Vitens in 2018 al deelde, maar vervolgens weer zijn weggezakt. Het is goed om nu al te beginnen met tips die mensen kunnen opvolgen. En Vitens heeft die regels toch al op de website staan, verspreid ze dan ook!

Maak het praktisch voor een grote groep

We moeten water besparen. We moeten minder water verbruiken. Oproepen waar we het allemaal mee eens zijn, maar zonder een praktisch handvat kunnen we er weinig mee. Een campagne die praktisch is ingestoken zou helpen. Met de concrete tips van hierboven, aangepast aan de huidige situatie. Sproei alleen ‘s ochtends vroeg of ‘s avonds laat, zuiver je zwembad in plaats van hervullen en maak het inzichtelijk hoeveel water je eigenlijk verbruikt. Door inzichtelijk te maken hoeveel water je met een bepaalde handeling verbruikt, krijg je sneller het idee dat het misschien wel iets minder kan.

Gebruik de sociale norm

Het gebruik van de sociale norm is daarnaast een goed middel om mensen te beïnvloeden qua gedrag. Denk maar eens terug aan de corona-aanpak: alleen samen krijgen we corona onder controle. Dan wil jij toch niet degene zijn die ervoor zorgt dat we corona niet onder controle krijgen? Voor het drinkwater zou hetzelfde moeten gelden: alleen samen zorgen we voor voldoende drinkwater voor iedereen. Voorbeeldfilmpjes van lokaal bekende personen zouden daarbij kunnen helpen. Mensen met een groot bereik of aanzien die laten zien hoe zij zuinig met water omgaan, zodat je dat voorbeeld kunt volgen. Maar ook al op bijvoorbeeld wijkniveau is de sociale norm in te zetten. Door bijvoorbeeld een kort vragenlijstje uit te doen met gemiddelde douchetijden. Als je dan boven het gemiddelde zit, voel je je toch bezwaard waarschijnlijk en ga je volgende keer iets minder lang onder de douche.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.