Framing via afbeeldingen, hoe werkt dat in de praktijk?

Framing in nieuws

Je hebt vast wel eens de uitdrukking gehoord: een beeld zegt meer dan 1000 woorden. Dit wordt vaak gebruikt als het gaat om het delen van ervaringen. Bijvoorbeeld van een feestje of een vakantie. Maar ook in de journalistiek wordt er veelvuldig gebruik gemaakt van afbeeldingen. Niet alleen ter ondersteuning van de tekst, maar ook om jou in een bepaalde richting te sturen. Een foto bij een artikel kan grote invloed hebben over jouw mening over een onderwerp. Framing via beelden heet dat. Hoe werkt dat en hoe kun je ervoor zorgen dat je toch een objectieve blik houdt?

Framing via beelden

Framing is een techniek waarbij je met specifiek woordgebruik of afbeeldingen de lezer in een bepaalde richting stuurt. Bijvoorbeeld hoe iemand over een onderwerp moet denken. Hierbij wordt er vaak geprobeerd om emoties op te roepen bij een onderwerp (Lazarus, 1991). Framing via beelden is onderzocht door Chaiken en Eagly (1976). Zij toonden aan dat afbeeldingen het meest effectief zijn om de mening van een lezer te beïnvloeden. Dit geldt alleen als een boodschap eenvoudig is. Is een boodschap complex, dan werkt framing via tekst beter. Voorwaarde is wel dat de tekst en de boodschap op elkaar aansluiten.

Waarom werkt framing zo goed via afbeeldingen?

Framing zorgt ervoor dat er emoties worden opgeroepen. Door op een bepaalde manier het nieuws te brengen, vind jij er iets van. Dat kan zowel positief als negatief zijn. Met afbeeldingen worden er over het algemeen sterkere emoties opgeroepen dan met tekst. Uit onderzoek van Powell, Boomgaarden, De Swert en De Vreese (2015) bleek dat berichten met alleen afbeeldingen sterkere framingeffecten bereikten dan berichten met alleen tekst. Interessant was dat de tekst en een plaatje beide een ander effect hebben op de lezer. Als een nieuwsbericht zowel een plaatje als tekst bevat, zorgt de tekst ervoor dat lezers enthousiaster zijn over een beschreven maatregel, ongeacht de afbeelding. Het plaatje maakt dat lezers gewenst gedrag sneller uitvoeren, ongeacht de tekst. Daar kunnen media natuurlijk handig op inspelen.

Framing via afbeeldingen: in de praktijk

framing via beelden

De NOS plaatste deze foto naar aanleiding van de testdagen van de Formule 1 op het circuit van Barcelona. Als je naar deze foto kijkt, wat denk je dan over Max Verstappen en het team Red Bull Racing? Waarschijnlijk dat het niet zo goed ging. Maar niets is minder waar. In hetzelfde artikel wordt Verstappen namelijk geciteerd: ‘Het ging lekker. De auto voelt goed en lijkt betrouwbaar.’ De afbeelding vertelt hier dus niet het verhaal van het artikel, maar stuurt je wel een bepaalde kant op.

Framing via afbeeldingen: nog een voorbeeld

Framing via beelden

Nog een voorbeeld: je ziet hier premier Rutte, Sebastian Kurz (Oostenrijk), Mette Frederiksen (Denemarken) en Stefan Lofven (Zweden). Allemaal aanwezig op de top waar gepraat wordt over de begroting van de Europese Unie. Deze vier staan bekend als ‘de vrekkige vier’ omdat ze weigeren om nog meer te betalen aan Europa. Ze zijn dus degenen die dwarsliggen. Maar als je de foto ziet van het artikel in het Algemeen Dagblad, lijkt het daar helemaal niet op. Alleen de meneer links op de foto is serieus bezig om iets te regelen, de rest lijkt vrolijk en zonder problemen. Zou je de linkermeneer van de foto weglaten, lijkt het helemaal op een vrolijk onderonsje tussen wat Europese leiders.

Staar je niet blind op alleen afbeeldingen

Soms heeft een nieuwsmedium alleen de beschikking over de beeldbank van bijvoorbeeld het ANP. Dan kan het voorkomen dat een afbeelding niet helemaal bij een artikel past. Maar minstens net zo vaak wordt een afbeelding bewust gekozen: framing. De bedoeling is dan dat de afbeelding jou al op een bepaalde manier over een onderwerp laat denken. Neem daar de tekst bij en de kans is groot dat je na het artikel beïnvloed bent. Weet wanneer je een bericht leest, dat zowel de tekst als de afbeelding een reflectie zijn van hoe een bepaald nieuwsmedium tegen een onderwerp aankijkt. Probeer daar doorheen te prikken en zelf een mening te vormen, zonder dat je gelijk beïnvloed wordt door de tekst en de afbeelding.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Chaiken, S. & Eagly, A. H. (1976). Communication modality as a determinant of message persuasiveness and message comprehensibility. Journal of Personality and Social Psychology, 39, 752-766.

Lazarus, R. S. (1991). Emotion & Adaptation. Oxford: Oxford University Press.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.