De taal van Baudet: wat doet hij in zijn speeches?

taal van baudet

Woensdag 20 maart vond er een politieke aardverschuiving plaats in Nederland. Forum van Democratie van Thierry Baudet, boekte door het hele land grote winst. In Noord-Holland, Zuid-Holland en Flevoland werd FvD zelfs de grootste partij. Bekend is dat Baudet zich afzet tegen de gevestigde politieke elite. Maar hoe doet hij dat precies? Op welke manier gebruikt Thierry retoriek? Wat is kenmerkend aan zijn taalgebruik? Een analyse van de taal van Baudet aan de hand van zijn overwinningsspeech.

De taal van Baudet: metaforen

Als er één politicus is in het huidige Nederlandse politieke landschap die veel metaforen gebruikt, is het wel Thierry Baudet. ‘De uil van Minerva spreidt zijn vleugels bij het vallen van de avond’. ‘Wij zijn het vlaggenschip van de Renaissancevloot’. ‘Vandaag is de eerste grote veldslag’. Baudet gebruikt metaforen om zijn punt te versterken, en soms groter te maken. De uil van Minerva staat voor wijsheid. Wijsheid die Forum komt brengen. Met het vlaggenschap van de Renaissancevloot noemt hij zijn eigen partij de voortrekker van de nieuwe politiek. En zijn ‘veldslag’ is zijn grote overwinning tegen de zogenaamde gevestigde orde.

De taal van Baudet: drieslag

Baudet gebruikt in zijn speech veel retorische trucjes. Een bekend trucje is drieslag. Opsommingen bij de voorman van Forum voor Democratie bestaan vaak uit drie onderdelen. ‘Dat gaan we gestalte geven in de provincies (1), dat gaan we gestalte geven op nationaal niveau (2), en dat gaan we gestalte geven op Europees niveau (3)’. ‘Volksinitiatieven (1). Open sollicitaties voor publieke functies (2). Gekozen burgemeesters (3).’ Baudet doet dit heel bewust. Mensen kunnen opsommingen uit drie delen namelijk goed verwerken. Meer dan drie is voor veel mensen te lastig, minder dan drie is minder overtuigend.

De taal van Baudet: het wij-gevoel

Bij een analyse van het taalgebruik van Trump had ik het al eens over het wij-gevoel. Het creëren van saamhorigheid, wij gaan het samen doen. Thierry Baudet doet dat eveneens. De hoeveelheid zinnen die met ‘wij’ beginnen zijn ontelbaar. Tel daarbij de talloze keren dat hij het publiek aanspreekt met ‘vrienden’, en het is duidelijk dat Baudet een positie middenin het volk probeert in te nemen. Door te blijven hameren op ‘wij’ tegen ‘zij’ creëert de FvD-voorman ook een belangrijke tegenstelling ten opzichte van de gevestigde orde.

De taal van Baudet: uithalen naar huidige politici

Afzetten tegen de gevestigde orde betekent voor Baudet ook vooral het persoonlijk aanvallen van de huidige leiders. Zo noemt hij Mark Rutte in zijn overwinningsspeech een economisch onbenul. Hij gaat daarop verder door te noemen wat Rutte allemaal heeft ‘verpest’. Met als uitsmijter dat dankzij Rutte maar liefst 2,5 miljoen mensen aan de kant staan. Kortom, de gevestigde orde maakt ons land kapot.

De taal van Baudet: oikofobie

Een terugkerend woord in alle speeches van Baudet is oikofobie. Fobie betekent angst en oikos is het eigene. Baudet waarschuwt dus voor de angst voor het eigene. Of in zijn overwinningsspeech: pure zelfhaat. Hij benoemt ook het lage zelfvertrouwen in eigen kunnen, het niet meer geloven in Nederland. Maar ook het wantrouwen ten opzichte van de westerse beschaving, het niet meer geloven in eigen taal. Niet meer geloven in kunsten, het verleden, onze feestdagen, onze helden en onze traditionele stedenbouw. Door al deze negatieve elementen te benoemen, zegt Baudet eigenlijk dat we weer trots moeten worden op onze land, op onze cultuur.

De taal van Baudet: complexiteit

Waar politici vaak retoriek combineren met eenvoudig taalgebruik, is dit bij Thierry Baudet niet het geval. Zijn overwinningsspeech zit vol met ingewikkelde taal. Het is een masochistische ketterij, dit geseculariseerde zondvloedgeloof, dat zich in onze tijd heeft meester gemaakt van de harten en geesten van onze bestuurders. Een manie, vergelijkbaar met de doodscultus die ooit Paaseiland teisterde’. Weet jij direct wat hij hier zegt? Maar juist door deze complexe taal te gebruiken, zorgt Baudet ervoor dat zijn volgers tegen hem opkijken. Hij zorgt ervoor dat kiezers hem zien als zeer capabel en iemand die weet waar hij het over heeft.

De taal van Baudet: herhaling

Een belangrijk element in de speech van Baudet is de herhaling. Een traditioneel retorisch middel, om je punt nog beter over het voetlicht te brengen. De speech van de FvD-voorman zit vol met herhaling. Hele alinea’s beginnen met dezelfde twee woorden. Flink veel alinea’s beginnen met herhaling van de eerste zin. Het woord ‘vrienden’ komt voortdurend terug. Met de herhaling maakt Baudet duidelijk welke elementen echt belangrijk voor hem zijn.

Goede spreker, nu de uitvoering

Op taalkundig en retorisch vlak, is Baudet een zeer goede spreker. Zijn overwinningsspeech zit qua retoriek en overtuiging goed in elkaar. Wel is het de vraag in hoeverre zijn woorden ook omgezet gaan worden in beleid. Het begin is er voor Thierry Baudet, maar nu is het voor hem van belang om het momentum om te zetten in acties. Of zoals ze in Rotterdam zouden zeggen: geen woorden, maar daden.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.