Case: waarom is er zoveel sympathie voor Catalonië?

Framing CatalonieEen week geleden liep het flink uit de hand in Catalonië. Ordetroepen van de Spaanse regering probeerden met harde hand korte metten te maken met het referendum over onafhankelijkheid van de Catalanen. Volgens Catalaanse cijfers vielen daarbij meer dan 900 gewonden. Zowel binnen als buiten Spanje werd er met afschuw gereageerd op de gewelddadige beelden. En niemand leek te begrijpen waarom ze in Catalonië niet gewoon mochten stemmen voor onafhankelijkheid. De Catalanen hebben één ding namelijk perfect gedaan: framing. Waarom? Ik leg het je uit.

Verboden referendum

Het Spaans constitutionele hof heeft in september het onafhankelijkheidsreferendum van Catalonië verboden. De rechter stelde dat de volksraadpleging in strijd is met de grondwet. Dat betekent dus dat het referendum niet plaats had mogen vinden op 1 oktober. Desondanks trok het Catalaanse parlement zich daar niets van aan en werden de voorbereidingen voor het referendum voortgezet. Met als climax de geweldsuitbarsting van 1 oktober, waarbij de nationale politie en de Catalanen lijnrecht tegenover elkaar kwamen te staan.

Framing door Catalonië

Het geweld van de nationale politie is natuurlijk op geen enkele manier te rechtvaardigen. Maar je moet niet vergeten dat het Catalaanse referendum dus in strijd was met de wet. En hier hebben de Catalanen dus iets slims gedaan op het gebied van communicatie. Ze hebben berichten en beelden zo geframed, dat de buitenwereld meer en meer sympathie heeft gekregen voor de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijd. Ook al doen ze in Catalonië iets illegaals, veel mensen zijn toch op de hand van de Catalanen.

Recht om te stemmen

De Catalanen gooiden het voortdurend over de boeg ‘we hebben recht om te stemmen.’ Dat is in zekere zin waar, maar niet als een referendum door de rechter is verboden. Tevens verbiedt de Spaanse grondwet om een referendum over onafhankelijkheid van een deelstaat te houden. En daarmee vervalt dus officieel het recht om te stemmen. Zeker als je bedenkt dat het Catalaanse parlement op basis van het referendum een onafhankelijke republiek wil uitroepen. Overigens is de zitting waarin dat zou moeten gebeuren ook verboden door het Spaans constitutionele hof.

Won de meerderheid wel echt?

Zoomen we verder in op de uitslag van het referendum, dan heeft 90% van de mensen die is gaan stemmen voor onafhankelijkheid van Catalonië gestemd. Dat klinkt als de overgrote meerderheid van de Catalanen en zo bracht Puigdemont, de Catalaanse president, het nieuws dan ook. Maar als je bedenkt dat maar 42,3% van de Catalanen heeft gestemd, is het moeilijk vol te houden dat de overgrote meerderheid van de bevolking voor onafhankelijkheid heeft gekozen. Je weet immers niet wat de overige 60% gestemd zou hebben.

De Europese reactie

Vanuit Europa bleef het zondag 1 oktober opvallend stil rond het referendum. Waarschijnlijk omdat veel politici ook niet goed wisten hoe nou te reageren. Catalonië doet iets illegaals, Spanje slaat dat met harde hand neer, welke partij moet je dan kiezen? Uiteindelijk werd er een tussenvorm gekozen door veel landen. Het Spaanse geweld werd afgekeurd, maar wel werd de kant van de Spaanse regering gekozen. Want: de wet geldt.

Framing: social media

De vraag blijft: waarom is er toch zoveel sympathie voor de Catalanen? Immers, kijk je puur naar de feiten dan is dat best gek. Stel: Noord-Holland wil zelfstandig worden. Ze houden een referendum dat door de rechter verboden wordt. De Noord-Hollanders zetten door en roepen een eigen republiek uit. Zou de rest van Nederland dat accepteren? Nee, waarschijnlijk niet. Dat is precies wat Catalonië nu doet. Waarom dan toch zoveel sympathie voor de Catalanen? Vooral omdat ze slim gebruik maken van social media. Online verschijnen en verschenen er vanuit de Catalaanse overheid, maar zeker ook van de Catalanen zelf, voortdurend korte videobeelden. Bijvoorbeeld van agenten die stembiljetten meenamen, agenten die stembussen in beslag namen en agenten die met veel machtsvertoon demonstranten tegenhielden. Door deze korte fragmenten wordt Spanje afgeschilderd als de grote agressor.

Sympathie voor Spanje of Catalonië?

Zie het als een soort guerillamarketing. In de aanloop naar het referendum zagen we voortdurend op het nieuws de protesten van de Catalanen. Pas op de laatste dag voor het referendum kwamen ook beelden door van pro-Spanjaarden die tegen het referendum waren. Maar de aandacht daarvoor sneeuwde flink onder. Hebben we het over media-aandacht en sympathie, dan heeft Catalonië zeker gewonnen. Maar gaat het om een zonnige toekomst, dan hebben beide partijen verloren. Catalonië is verdeeld, Spanje kampt met een opstandige deelstaat en niemand weet echt hoe het verder moet. Eens zien hoe het met de sympathie voor beide kampen is over een paar maanden.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.