Het coronavirus, paniek zaaien of alleen maar waarschuwen?

In de Chinese stad Wuhan is het coronavirus uitgebroken. Een virus dat tot nu toe aan 81 mensen het leven heeft gekost. Inmiddels zijn er in de miljoenenstad Wuhan 2700 besmettingen vastgesteld. Ook in andere landen in Azië waart het virus rond, zij het in beperkte mate. Afgelopen weekend kwam het nieuws naar buiten dat het coronavirus nu ook in Europa gevonden was. Sterker nog, ook in Nederland. Al bleek dat laatste achteraf niet te kloppen. Hoe communiceer je over het virus, zonder dat er grote paniek uitbreekt?

Terug in de tijd: zika virus

Begin 2016 hadden we het allemaal over het zika virus. Dit virus, dat verspreidt kan worden door de tijgermug, zorgt voor ernstige complicaties bij baby’s. Het virus brak uit in Midden- en Zuid-Amerika en gevreesd werd voor een wereldwijde epidemie. Zeker omdat in de zomer van 2016 de Olympische Spelen in Brazilië werden gehouden, waar een miljoenenpubliek op afkomt vanuit de hele wereld. Het AD kopte: Paniek om zika virus. Achteraf gezien is er geen wereldwijde epidemie geweest en was de paniek wellicht wat overtrokken.

Coronavirus: paniek?

Nu het coronavirus ook in Frankrijk is opgedoken, vragen gelijk verschillende media af of wij ook gevaar lopen. Zeker toen daar ook nog eens het bericht bij kwam dat één van de besmette mensen in Frankrijk via Schiphol zou zijn gevlogen. Achteraf bleek dat niet te kloppen volgens het RIVM. En was deze schrikreactie dus helemaal niet nodig. Ook niet omdat het RIVM aangeeft dat de kans op besmettingen klein lijkt bij het virus. En de WHO (wereldgezondheidsorganisatie) laat weten dat het vooral een Chinese aangelegenheid is tot nu toe. Hoe komt het dan toch dat massaal in de media wordt gesproken over het virus en een mogelijke epidemie?

Media: agenda setting

Google eens op coronavirus en vrijwel alle landelijke dagbladen hebben het over het virus. Besmettingen in Australië, Maleisië, Frankrijk, het lijkt ineens overal op te duiken. Maar we hebben het buiten China wel over marginale aantallen. Daarnaast lijkt het virus moeilijker van mens tot mens overdraagbaar dan aanvankelijk werd gedacht. Echter, dat laatste hoor je niet in de media. Het gaat alleen om besmettingen, sterfgevallen en de hoeveelheid landen waar het virus voorkomt. De media bepalen dus wat wel en niet verteld wordt: agenda setting.

Communiceer pro-actief hoe het zit

Het RIVM heeft op zijn eigen website een FAQ geplaatst. Hierin leggen ze helder uit wat de situatie is, wat de gevolgen kunnen zijn en wat je moet weten over het coronavirus. Eén van de vragen is: is de griep niet gevaarlijker dan het virus? Het antwoord daarop is ja, maar omdat het coronavirus nieuw is, is dat in het nieuws. Het RIVM doet er verstandig aan om pro-actief media te benaderen met deze vragen en antwoorden. Door nu helder de juiste informatie te delen, weten mensen veel beter waar ze aan toe zijn. Als je nu de krant openslaat, lijkt het net of er al een wereldwijde epidemie is uitgebroken.

Houd fake news goed in de gaten

Nu er veel gesproken wordt over het coronavirus, is ook het risico op fake news groot. Houd dat goed in je achterhoofd als je op social media nieuws over het virus tegenkomt. Check altijd even de bron en controleer bijvoorbeeld bij het RIVM of nieuws wel klopt. Dat kan een hoop paniek en chaos schelen bij deze situatie. Ook voor medische instanties zou het goed zijn om pro-actief met de informatie van het RIVM naar buiten te treden. Zo houden ze zelf de regie en kunnen mensen aan de voorkant gerustgesteld worden.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.