Waarom ben jij nog niet van Facebook af?

Facebook fomoWe schrijven 17 maart 2018. The New York Times en The Guardian brengen een gezamenlijk onderzoek naar buiten waaruit blijkt dat het Brits-Amerikaanse Cambridge Analytica miljoenen Facebookgegevens heeft buitgemaakt. Niet veel later blijkt dat Facebook hiervan wist, maar niets heeft gedaan. Allerlei mensen riepen dat we direct van Facebook af moesten, want privacy dit en privacy dat. Maar nu, drie maanden later, zit jij waarschijnlijk gewoon nog op Facebook. Maar waarom eigenlijk? Daar zijn twee goede redenen voor.

Wat gebeurde er ook alweer?

Maar eerst nog even terug naar het schandaal. Cambridge Analytica ontkende dat ze gegevens hadden buitgemaakt, maar zei dat ze deze via een slimme app hadden verkregen. Daarbij gaf het bedrijf aan de gegevens van 30 miljoen profielen te hebben, waar Facebook en een ex-medewerker van Cambridge Analytica het hadden over 87 miljoen. Het dataschandaal kostte Cambridge Analytica de kop en het bedrijf ging ten onder. Of toch niet helemaal? De bestuurders hebben namelijk eind vorig jaar het bedrijf Emerdata opgericht. Na het uitkomen van het dataschandaal werd er in dat bedrijf ineens geld gepompt. Wisten de bestuurders van Cambridge Analytica al hoe laat het was?

En Facebook dan?

Natuurlijk moest ook Facebook op het matje komen. Mark Zuckerberg, CEO van het bedrijf, moest zich komen verantwoorden voor het Amerikaanse congres. Vooraf werd daar veel van verwacht, maar achteraf bleek dat de meeste senatoren geen idee hadden wat Facebook allemaal deed. Waardoor Zuckerberg redelijk ongeschonden uit het verhoor kwam. Hetzelfde gold voor de tekst en uitleg in het Europees Parlement. De aanwezigen waren meer bezig met deze ‘superster’ dan de daden van Facebook.

Facebook richting de gebruikers

Natuurlijk was Facebook er ook snel bij om de gebruikers gerust te stellen. Iedereen van wie de gegevens buit waren gemaakt, kreeg dat te horen. En daarnaast kreeg iedereen de mogelijkheid om in te zien welke gegevens door welke apps werden verzameld op Facebook. Met de optie om het verzamelen van de gegevens te stoppen. Maar het is naïef om te denken dat het Amerikaanse bedrijf nu opeens niets meer van je weet. Sterker nog, de gegevens die al verzameld zijn, hoe weten we zeker dat daar niets mee gebeurt?

Arjen Lubach: Bye Bye Facebook

Naar aanleiding van het dataschandaal met Facebook en Cambridge Analytica startte Arjen Lubach de actie ‘Bye Bye Facebook’. De bedoeling was dat we massaal van het sociale medium zouden vertrekken. Tienduizenden mensen gaven aan hun profiel te zullen verwijderen. Maar uiteindelijk gaven er maar 2000 mensen gehoor aan de oproep. Dat is maar 0,02% van alle Facebookgebruikers in Nederland. Dat is dus bijna niks. Interesseert onze privacy ons dan niet of is er iets anders aan de hand?

Fear Of Missing Out

Een belangrijke reden waarom jij nog steeds op Facebook zit, is de Fear of Missing Out. Dit fenomeen wordt in de psychologie omschreven als het ongemakkelijke gevoel dat je het idee hebt de boot te missen, terwijl iedereen om je heen wel mee doet (Przybylski, Murayama, De Haan en Gladwell, 2013). Geen Facebook betekent geen uitnodigingen voor feestjes, evenementen of festivals, geen foto’s meer zien van je vrienden, niet meer die interessante discussie volgen. Kortom, je gaat een hoop missen en daar zijn we bang voor. Sterker nog, hoe actiever je bent op social media, hoe sterker het gevoel dat je de boot zult missen als je ervan vertrekt.

Sociale exclusie

Maar er is nog een reden waarom jij nog niet van Facebook af bent: sociale exclusie. Niemand vindt het leuk om alleen te zijn, als mensen zijn we daar niet goed in. We zoeken voortdurend naar verbinding, sociaal contact, om maar tot een groep te behoren. Wat gebeurt er als je van social media afgaat? Juist, een hoop van die sociale verbindingen verdwijnen. Met als gevolg dat je in een sociaal isolement terecht kunt komen. En dat is wel het laatste wat je wilt.

Voor- en nadelen afwegen

Veel mensen zullen best geschrokken zijn van de berichten over datalekken door Facebook aan derden. Maar net zoveel mensen zullen nog steeds gewoon gebruik maken van het sociale medium. In een dergelijke situatie zetten we namelijk de voor- en nadelen op een rijtje en komen dan tot de conclusie dat we meer voordelen ervaren van Facebook dan nadelen. Veel gehoord is bijvoorbeeld: ‘Ze weten toch al alles van me’. Nu een paar maanden later blijkt dat we sociale verbondenheid veel belangrijker vinden dan onze privacy. Dan maar iets meer prijsgeven, als we er nog maar ‘bij horen’.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Przybylski, A. K., Murayama, K., De Haan, R. & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavorial correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior, 29, 1841-1848.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.