Welke rol spelen de media bij kennis in de maatschappij?

Media bij kennis
De media zijn niet meer weg te denken uit de maatschappij. Iedereen kijkt wel eens televisie, luistert wel eens naar de radio, gebruikt het internet of leest de krant. De media kunnen een grote invloed hebben op een maatschappij bijvoorbeeld als het gaat om nieuwsvoorziening of het verstrekken van informatie. Maar de invloed van de media is niet in elke maatschappij gelijk. Welke factoren spelen hierbij een rol en wanneer heeft een maatschappij de media echt nodig? Ik zoek het voor je uit als communicatiespecialist.

De media als nieuwsbron

Eén van de bekendste effecten van de media is agenda setting (McCombs & Shaw, 1972). Deze theorie houdt in dat de media bepalen waar het publiek over praat. Met andere woorden, wanneer er in de media een onderwerp wordt belicht, kun je er vanuit gaan dat dit een belangrijk thema wordt in de maatschappij. Agenda setting theory gaat er vanuit dat de media bepaalde onderwerpen kunnen uitlichten, met als gevolg dat andere onderwerpen onderbelicht blijven. En op die manier kan de publieke opinie flink gestuurd worden.

Media dependency

Een theorie die bij het behandelen van de relatie tussen de media en kennis in de maatschappij zeker behandeld moet worden, is de media dependency theory van Ball-Rokeach en DeFleur (1976). Zij stellen dat de afhankelijkheid van de media van een individu afhangt van drie factoren: de behoefte om jouw eigen omgeving te begrijpen, de behoefte om binnen jouw eigen omgeving betekenisvol te functioneren en de behoefte om uit jouw eigen omgeving te ontsnappen wanneer het je te heet onder de voeten wordt. Wanneer die behoeften hoog zijn, ben je afhankelijker van de media dan wanneer die behoeften niet zo aanwezig zijn.

Echter, media-afhankelijkheid heeft niet alleen te maken met het vervullen van persoonlijke behoeften, maar ook met de sociale context waarbinnen je leeft. Rimal, Chung en Dhungana (2015) geven aan dat de media informatie naar de mensen brengt, maar dat die informatie nooit terecht komt in een sociaal vacuüm. Wat ze daarmee bedoelen is dat er altijd sociale factoren in de maatschappij actief zijn die bepalen wat er met de informatie van de media gedaan wordt.

Media als brug

Een belangrijke eigenschap van de media in het algemeen is dat ze als brug kunnen fungeren tussen een bepaalde gemeenschap en een andere gemeenschap. Zeker in gesloten maatschappijen is er vaak weinig contact met mensen van buitenaf. Juist de media kunnen in deze gevallen ook meningen van andere partijen laten horen, informatie van de ‘out-group’ kan zo in de maatschappij worden gebracht. Wel moet er hier onderscheid gemaakt worden tussen gemeenschappen die niet willen of niet kunnen communiceren met de buitenwereld. Niet kunnen heeft bijvoorbeeld te maken met geografische beperkingen.

Media als kennisbron

Uit een onderzoek van Rimal, Chung en Dhungana (2015) blijkt dat de media kunnen fungeren als kennisbron, maar dat het effect van de media wel afhangt van het soort maatschappij. In een maatschappij waar veel kennis aanwezig is, is de functie als kennisbron beperkt voor de media. Immers, in een kennismaatschappij kun je ook door te discussiëren met anderen aan meer kennis komen. Echter, in een maatschappij waar weinig kennis aanwezig is, is de media wel een grote kennisbron. Dit is logisch aangezien de media de enige manier zijn om meer kennis te vergaren.

Media en stigma

Als het gaat om onderwerpen met een duidelijk stigma (slechte reputatie), vervult de media ook een rol. In maatschappijen met weinig stigma’s heeft de media een beperkte functie op dit gebied. Collectieve stigma’s hebben dan geen effect op individuele stigma’s. Echter, in een maatschappij waar wel veel onderwerpen met slechte reputaties voorkomen (bijvoorbeeld HIV in Afrika) kan de media een grote rol vervullen. Hoe meer media iemand gebruikt in zo’n maatschappij, hoe lager het individuele stigma.

De rol van media bij kennis in de maatschappij

Uit deze blog blijkt dat de media diverse functies kunnen vervullen bij het aanvullen van kennis in de maatschappij. Niet alleen als het gaat om nieuwsgaring, maar ook wanneer het gaat om het algehele kennisniveau. De media zijn in staat om de publieke opinie te beïnvloeden, om kennis uit te breiden bij individuen en om stigma’s te doorbreken. Wel moeten mensen natuurlijk in staat zijn om media te ontvangen. In afgelegen gebieden zal het bijvoorbeeld moeizaam zijn om contact te leggen met de buitenwereld, ook al zou dat de manier zijn om meer kennis in de maatschappij te krijgen.

De media speelt dus een belangrijke rol bij kennisvergaring in de maatschappij, vooral wanneer het algehele kennisniveau laag is. Het is van groot belang om juist deze maatschappijen goed te ontsluiten en van meer informatie te voorzien via de media. Op deze manier worden zij volwaardig lid van de overkoepelende maatschappij en kan het kennisniveau omhoog worden gebracht. Richten op al kennisrijke gemeenschappen is minder zinvol, omdat zij de kennis normaal gesproken veel minder uit de media halen.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Ball-Rokeach, S. J. & DeFleur, M. L. (1976). A dependency model of mass-media effects. Communication Research, 3, 3-21.

McCombs, M. & Shaw, D. (1972). The agenda-setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36, 176-187.

Rimal, R. N., Chung, A. H. & Dhungana, N. (2015). Media as educator, media as disruptor: Conceptualizing the role of social context in media effects. Journal of Communication, 65, 863-887.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.