Waarom was de nieuwswaardigheid van Parijs groter dan Beiroet?

Nieuwswaardigheid sydneyVrijdagavond 13 november vonden de terroristische aanslagen in Parijs plaats en direct liepen alle grote mediastations uit om hiervan verslag te doen. Al snel bleek dat er meer dan 100 dodelijke slachtoffers waren gevallen en tot op de dag van vandaag worden er verdachten opgepakt. Een dag voor de aanslagen in Parijs vond er in Beiroet, de hoofdstad van Libanon, ook een terroristische aanslag plaats. Daar hebben we weinig tot niets over gehoord. Hoe komt dit? Wat is de rol van nieuwswaardigheid en waarom had een medium als Facebook alleen aandacht voor Frankrijk? Ik leg het je uit als communicatiespecialist.

Verontwaardiging op de social media

Na de aanslagen in Parijs werd er in eerste instantie volop steun betuigd aan de slachtoffers van de aanslagen in Parijs. Zowel offline als online, bijvoorbeeld op de social media, werd er meegeleefd met de Franse hoofdstad. Kenmerkende gebouwen wereldwijd werden in de kleuren van de Franse vlag gehuld, er waren overal herdenkingen voor de slachtoffers en op Facebook was het mogelijk om een Franse vlag over je profielfoto te plaatsen als blijk van medeleven. Maar na enkele dagen begon het gemor op de social media. Steeds meer gebruikers waren verontwaardigd over het feit dat er zoveel aandacht was voor Parijs, maar dat de recente aanslagen in Libanon nagenoeg volledig genegeerd werden. Ook in de moslimgemeenschap heerste een zelfde soort opvatting. Maar hoe komt het nou dat er zoveel meer aandacht voor Parijs was?

Nieuwswaardigheid van een gebeurtenis

Journalisten hebben een gatekeeping function. Dat wil zeggen, ze selecteren verhalen op basis van nieuwswaardigheid en bepalen daarmee wat er in het nieuws komt (Soroka, 2012). Dit heeft sterk te maken met agenda setting (McCombs, 1972) waar ik het eerder over gehad heb. Oftewel, de media bepalen waar het publiek over praat. Of een bericht nieuwswaardig is of niet, wordt bepaald aan de hand van een aantal nieuwswaardigheidsfactoren. Elk verhaal of bericht wordt als het ware ‘getoetst’ aan deze factoren.

De factoren van nieuwswaardigheid

De belangrijkste factor is dat iets nieuw is. Een gebeurtenis die ‘meer van hetzelfde’ is, is in principe niet nieuwswaardig. Juist het nieuwe karakter van een gebeurtenis maakt het nieuwswaardig. De tweede factor is nabijheid. Hoe dichterbij iets gebeurt, hoe hoger de nieuwswaardigheid van een gebeurtenis. Dit hoeft niet zozeer geografisch te zijn, maar het kan ook gaan over betrokkenheid bij een bepaalde gemeenschap. Een derde factor voor nieuwswaardigheid is de significantie. Hoe groter een gebeurtenis, hoe nieuwswaardiger het wordt. Andere belangrijke factoren bij het bepalen van de nieuwswaardigheid van een gebeurtenis zijn de mate van een conflict en de economische en politieke relevantie van een gebeurtenis (Shoemaker, Danielian & Brendlinger, 1991).

Nieuwswaardigheid van de aanslagen van Parijs en Beiroet

Als we nu de factoren van nieuwswaardigheid toepassen op de aanslagen van Parijs en Beiroet, is het al beter te begrijpen waarom er veel meer aandacht was voor Parijs dan voor Beiroet. Als het gaat om de ‘nieuwheid’ van een gebeurtenis, is een aanslag in Parijs iets relatief nieuws. Natuurlijk was er begin dit jaar de aanslag op Charlie Hebdo, maar Parijs kent geen lange geschiedenis van terreur. Iets wat in Beiroet wel anders is. De tweede factor is nabijheid. Parijs ligt geografisch een stuk dichterbij dan Beiroet en is daarnaast onderdeel van de Westerse wereld en gemeenschap. Het aantal doden in Parijs was bij deze aanslag een stuk hoger dan in Beiroet, wat duidt op een hogere significantie. De factor conflict speelt in beide gevallen, omdat beide aanslagen zijn opgeëist door IS. Als het gaat om politieke en economische relevantie is Parijs voor ons belangrijker dan Beiroet. Dat betekent dat op 5 van de 6 factoren de aanslag in Parijs hier nieuwswaardiger was dan de aanslag in Beiroet.

Aanslag Parijs nieuwswaardiger dan aanslag Beiroet

Als we puur kijken naar wanneer een gebeurtenis nieuwswaardig is, is het logisch dat de Nederlandse nieuwsmedia meer aandacht besteedden aan de aanslagen in Parijs dan in Beiroet. De hoofdredacteur van de NOS, Marcel Gelauff, licht toe: ,, Zowel de geografische als de gevoelsmatige nabijheid van Parijs maakt dat de aanslagen in Parijs dichter bij ons publiek staan dan die in Beiroet. Het betreft onze wereld, onze cultuur. Dat maakt het journalistiek gezien veel relevanter.” Ook voor een medium als Facebook, dat vooral sterk verbonden is met de Westerse wereld, is het daarom goed uit te leggen dat er wel een Parijs vlaggetje als profielfoto gekozen kon worden, maar geen Libanees vlaggetje.

Veranderend medialandschap

Echter, dankzij de social media zijn we tegenwoordig sneller op de hoogte van gebeurtenissen waar ook ter wereld. Wat betekent geografische nabijheid nog wanneer we zonder problemen realtime kunnen communiceren met uithoeken van de wereld? Het is de vraag of de klassieke opvattingen wanneer een gebeurtenis nieuwswaardig is nog wel stand houden in de huidige maatschappij. Dit kan leiden tot een interessante discussie tussen de traditionele media en de nieuwe media over wanneer iets nieuwswaardig is.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

McCombs, M. & Shaw, D. (1972). The agenda-setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36, 176-187.

Shoemaker, P. J., Danielian, L. H. & Brendlinger, N. (2011). Deviant acts, risky business and U.S. interests: The newsworthiness of world events. Journalism & Mass Communcation, 68, 781-795.

Soroka, S. N. (2012). The gatekeeping function: Distributions of information in media and the real world. The Journal of Politics, 74, 514-528.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.