Uit de kast op Facebook, mogelijk of taboe?

Facebook en homoseksualiteit

Sinds jaar en dag bestaat er in onze samenleving een tweedeling: de meerderheid en de minderheid. Zolang je jezelf conformeert aan de normen en waarden van de meerderheid, raak je niet sociaal geïsoleerd, creëer je nauwelijks tot geen vijanden en kun je zeggen wat je wilt; je hoort bij de groep (Tajfel en Turner, 1979). Wanneer je onderdeel uitmaakt van de minderheid, bijvoorbeeld op grond van religie, geaardheid of politieke voorkeur is het niet altijd makkelijk om dat uit te dragen. Mensen die deel uitmaken van een minderheid zijn vaak bang om sociaal buitengesloten te worden en houden zich daarom liever op de vlakte (Noelle-Neumann, 1974). Met de komst van social media zou je verwachten dat het ook voor minderheden makkelijker wordt om zich uit te spreken, immers, op het internet kan en mag toch alles gezegd worden? Aan de hand van een artikel van Fox en Warber (2014) bekijk ik als communicatiespecialist of dit ook in de praktijk het geval is.

Anonimiteit online

Het internet lijkt voor minderheden een ideaal platform om hun denkbeelden te verspreiden. In de meeste gevallen is het mogelijk om anoniem een mening uit te dragen. Daarnaast bestaat er online geen geografische barrière om in contact te komen met personen met gelijke denkbeelden. Fox en Warber (2014) kijken in hun artikel voornamelijk naar minderheden op het gebied van geaardheid. Concreet gezegd, ze kijken naar de manier waarop homosexuelen, lesbiënnes, bi-sexuelen en transgenders zich online presenteren. McKenna en Bargh (1998) lieten al zien dat leden van deze groep minder sociaal geïsoleerd zijn wanneer ze online hun verhaal kunnen doen bij mensen van dezelfde geaardheid. Waar Fox en Warber (2014) zich op richten is het presenteren van de genoemde minderheid op de sociale media, waar anoniem zijn een stuk lastiger is. Op Facebook kunnen homo’s, lesbiënnes, bi-sexuelen en transgenders zich niet verhullen in anonimiteit, omdat er een echte naam opgegeven moet worden en er een vriendennetwerk aangelegd dient te worden. Is het voor deze minderheid op een site als Facebook net zo makkelijk om onder sociaal isolement uit te komen of heerst er nog een groot taboe op geaardheid op de sociale media?

Co-Cultural Theory

De onderzoekers vertrekken vanuit de Co-Cultural Theory van Orbe (1998a). Deze theorie kijkt naar de manier waarop mensen communiceren om bij een groep te horen of juist niet. Volgens deze theorie maken we vooraf een inschatting van de gevolgen van onze communicatieve handeling, kijken we naar de context en stemmen op basis daarvan onze manier van communiceren af. Daarbij wordt altijd een hoger doel in ogenschouw genomen: aansluiting bij de dominante groep (de meerderheid), erkenning door de dominante groep of afscheiding van de dominante groep. Afhankelijk van het hogere doel, kiezen mensen voor een bepaalde communicatieve aanpak die uiteen kan lopen van zelfcensuur en stilte (voor aansluiting bij de groep), extra aanwezig zijn (erkenning door de dominante groep) of het aanvallen van andermans denkbeelden (afscheiding van de groep). Fox en Warber (2014) onderzoeken of deze tactieken terug te zien zijn bij de minderheid op het gebied van geaardheid op Facebook.

Spiral of Silence

In het artikel wordt de link gelegd van Orbe (1998a) naar de Spiral of Silence van Noelle-Neumann (1974). Deze theorie stelt dat minderheden, in dit geval homo’s, lesbiënnes, bi-sexuelen en transgenders, hun mening voor zich houden om sociale isolatie te voorkomen. Met andere woorden, wanneer iemand uit een minderheid het idee heeft dat zijn denkbeelden niet aansluiten bij de meerderheid, blijft hij stil. Neumann (1974) baseerde haar Spiral of Silence op de traditionele media zoals radio en televisie, waar vrijwel altijd de meerderheid het voor het zeggen heeft. Het internet biedt een platform voor iedereen en is wellicht daarom de Spiral of Silence online minder aanwezig? Fox en Warber willen weten of de Spiral of Silence terug te zien is op Facebook bij homo’s, lesbiënnes, bi-sexuelen en transgenders.

Coming-out op Facebook

Het onderzoek is uitgevoerd in twee delen. Eerst werd de deelnemers gevraagd wat mogelijke obstakels waren bij de coming-out (op Facebook) en vervolgens werden de verschillende theorieën getoetst aan de hand van vragen. Het is algemeen bekend dat uit de kast komen voor de meeste personen niet eenvoudig is. De deelnemers gaven aan dat er verschillende obstakels bestaan, waaronder de relationele sfeer, religie, werk en vrienden. Niet altijd wordt geaccepteerd dat iemand anders geaard is. Al deze obstakels hebben invloed op het wel of niet laten weten op Facebook of je homo, lesbiënne, bi of transgender bent. Maar de belangrijkste voorspeller blijkt te zijn in welk stadium je bent van je coming-out.

Uitdragen geaardheid online hangt af van stadium coming-out

Deelnemers uit de minderheid die nog niet of nauwelijks uit de kast zijn, willen hun geaardheid zeker niet op Facebook delen. Uit angst dat er negatieve reacties komen, houden ze liever hun mond dicht (zelfcensuur en stilte, aansluiten bij meerderheid). Ze geven liever niet hun relationele status of sexuele voorkeur aan en reageren op antihomo opmerkingen is uit den boze. Homo’s die een eerste stap hebben genomen om uit de kast te komen zijn eveneens niet bereid om hun sexuele voorkeur online te zetten. Ze proberen wel wat meer van zich af te bijten, maar zelfcensuur heerst nog bij deze groep (aansluiting bij de meerderheid). De derde groep is het meest interessant. Dit zijn homo’s, lesbiënnes, bi-sexuelen en transgenders die voor de beste vrienden en familie al wel uit de kast zijn gekomen, maar voor het grote publiek nog niet. Zij durven hun geaardheid te delen en reageren ook op antihomo posts. Ze gaan de confrontatie aan (aanvallen van andermans denkbeelden, afscheiding van de meerderheid) en schamen zich niet voor hun geaardheid. De vierde groep, de mensen die helemaal uit de kast zijn, doet hetzelfde, maar daar gebeurt iets bijzonders. Deze groep zondert zich namelijk af van de antihomo beweging. Ze willen daar niets mee te maken hebben en verwijderen vrienden die antihomo zijn. Met als gevolg dat ze de discussie niet aangaan, zichzelf afscheiden van de meerderheid en overblijven met mensen van dezelfde geaardheid.

Toch een taboe?

En daar ligt dan ook een groot obstakel. De mensen die nog niet tot weinig uit de kast zijn gekomen durven hun geaardheid niet bekend te maken en de personen die volledig transparant zijn zonderen zich af van de rest. Fox en Warber (2014) laten daarmee zien dat de Spiral of Silence (Noëlle-Neumann, 1974) voor minderheden op Facebook zeker actueel is. Mensen met een andere opvatting dan de meerderheid houden zich over het algemeen stil en degenen die wel hun mond open durven te doen scheiden zich af van de rest. We kunnen uit dit artikel van Fox en Warber (2014) dus opmaken dat Facebook voor minderheden vooral schijnvrijheid brengt. Mensen durven niet zichzelf te zijn uit angst voor opvattingen van de meerderheid. Gelukkig is er ook een groep die dat wel durft, maar die isoleren zichzelf dan weer door niets te maken willen hebben met antihomo bewegingen. Rest mij de vraag te stellen, zijn we wel zo liberaal als we denken? Facebook is een prachtige manier om met de wereld te delen wie je bent, je eigen identiteit vorm te geven, maar als het op geaardheid aankomt blijkt het toch niet zo makkelijk te liggen als het lijkt.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Fox, J. & Warber, K.M. (2014). Queer idendity management and political self-expression on Social Networking Sites: A co-cultural approach to the spiral of silence. Journal of Communication, 65, 79–100.

McKenna, K. Y. A., & Bargh, J. A. (1998). Coming out in the age of the Internet: Identity “demarginalization” through virtual group participation. Journal of Personality and Social Psychology, 75, 681–694.

Noelle-Neumann, E. (1974).The spiral of silence: A theory of public opinion. Journal of Communication, 24, 43–51.

Orbe, M. P. (1998a). Constructing co-cultural theory: An explication of culture, power, and communication. Thousand Oaks, CA: Sage

Tajfel, H. & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In Austin, W. G. & Worchel, S. (Eds.), The social psychology of intergroup relations, 33–47.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.

2 gedachten over “Uit de kast op Facebook, mogelijk of taboe?

  1. Beste Marco, mijn complimenten voor je aekrtil; duidelijk en goed onderbouwd. Een kanttekening van mijn kant. Ik ben in grote delen van Amerika geweest, waaronder Idaho, maar in meer staten waar homoseksualiteit weliswaar niet illegaal is maar ze nou ook weer niet staan te juichen. Echter in al die staten, inclusief in Idaho, hebben wij nooit een geheim gemaakt van onze relatie en altijd werden/worden we overal vriendelijk behandeld en nooit heb ik me daar onveilig gevoeld. En dat is in Nederland, waar homoseksuelen gelijke rechten hebben, helaas wel eens anders. En dan bedoel ik vooral sommige autochtone groepen in ons mooie en bijzondere land.

Reacties zijn gesloten.