Lichaamstaal in de trein: hoe werkt dat in de praktijk?

lichaamstaal in de trein

Lichaamstaal is de belangrijkste vorm van non-verbale communicatie die we hebben. Van alle communicatie, is maar liefst 93% non-verbaal. Van die 93% is meer dan de helft lichaamstaal. Vaak passen we lichaamstaal onbewust toe, maar als je weet hoe het werkt, kun je er ook slim gebruik van maken. Non-verbale communicatie is belangrijk tijdens onderhandelingen, tijdens presentaties of sollicitaties. Maar ook in alledaagse situaties vind je lichaamstaal op allerlei manieren, bijvoorbeeld in de trein. Hoe werkt lichaamstaal in de praktijk?

Non-verbale communicatie

Om goed te begrijpen hoe belangrijk lichaamstaal is, moeten we terug naar 1967. Dit is het jaar waarin Albert Mehrabian, een Iraanse emeritus hoogleraar in de psychologie, een belangrijk artikel publiceerde. Hij stelde dat slechts 7% van onze communicatie verbaal wordt gedaan. Dat betekent dat de overige 93% communicatie betreft die niet via woorden wordt geuit. Non-verbale communicatie bestaat volgens Mehrabian uit stemgeluid, toon en intonatie (38%) en lichaamstaal (55%). Een groot deel van onze communicatie bestaat dus uit houdingen die wij aannemen, gebaren die we maken of de uitstraling die we hebben.

Lichaamstaal in de trein: hier zitten of niet?

Ik reis zelf elke dag met de trein en dit is de ideale omgeving om verschillende uitingen van lichaamstaal te herkennen. Neem een overvolle coupé, waar nog één plaats is bij het raam. De stoel aan het gangpad is al wel bezet. De persoon op deze stoel kan twee dingen uitstralen: je bent wel welkom naast me of je bent dat niet. In het eerste geval zal de persoon opkijken naar mensen die door de coupé lopen, zijn handen in een open houding hebben en achterover zitten. Zit deze persoon voorovergebogen op z’n telefoon en kijkt hij niet op of om, dan straalt hij uit ‘niet hier’. Grote kans dat overige passagiers ook niet de moeite gaan nemen om toch het plekje aan het raam te bemachtigen.

Lichaamstaal in de trein: praten of niet?

Vroeger was het nog heel normaal om een gesprek te hebben in de trein met je medepassagiers. Meestal leuk, maar soms heb je daar geen zin in. Met lichaamstaal kun je dit eenvoudig aangeven. Je hebt vast wel eens gehad dat je plaatsneemt in de coupé en dat de persoon naast je naar buiten zitten te kijken. Een veel duidelijker signaal kun je niet krijgen: ‘Ik heb geen zin om met je te praten’. Hetzelfde geldt natuurlijk voor mensen met een koptelefoon, een boek in de hand of de smartphone. Allemaal non-verbale communicatie om aan te geven dat ze niet in zijn voor een gesprek.

Sociaal experiment in de trein

De kans is groot als je regelmatig met de trein reist dat je bovenstaande voorbeelden zelf wel eens hebt zien gebeuren. Maar wil je lichaamstaal écht aan het werk zien, dan kun je eenvoudig zelf een sociaal experiment uitvoeren. Dit werkt vooral als het niet zo druk is in de trein. Stap je een coupé binnen en zie je één iemand zitten in een zogenaamde ‘vierzit’, ga dan niet tegenover diegene zitten, maar ernaast. En kijk hoe die persoon lichaamstaal gebruikt om aan te geven: ‘Oké, geen probleem’ of ‘wat doe jij nou?’. In een sprinter kun je dit experiment ook uitvoeren in de coupés waar twee rijen stoelen aan de raamkant zitten. Een ongeschreven regel is dat je niet direct naast iemand gaat zitten, maar er een stoel tussenlaat. Doe dat eens anders en kijk of je de lichaamstaal herkent.

Lichaamstaal herkennen helpt je verder

Het bovenstaande sociale experiment is vooral handig om beter te worden in het herkennen van lichaamstaal. Juist wanneer je hier beter in bent, kun je ongemakkelijke situaties voorkomen. Situaties die wellicht met woorden sneller duidelijker waren geweest, maar zoals je weet, 93% van onze communicatie gaat niet via woorden. Daarom is het handig als je direct kunt zien wat iemand bedoelt of van je vindt. Deze kennis helpt je ook in andere praktische situaties. Bijvoorbeeld in een verkoopgesprek in de winkel, op het moment dat je korting wilt bedingen. Neem de juiste houding aan, straal uit dat jij weet waar je het over hebt. Laat niet de verkoper ‘de baas van het gesprek zijn’.

Lichaamstaal: oefenen, oefenen, oefenen

Het herkennen van lichaamstaal en vervolgens nauwkeurig toepassen is een kwestie van veel oefenen. Hoe vaker je het probeert, hoe beter je erin wordt. En hoe belangrijk lichaamstaal is, is vaak goed te zien bij politici. Al heb je nog zo’n goed verhaal, maar is je uitstraling waardeloos, dan komt de inhoud niet over. Andersom werkt het hetzelfde. Heeft jouw verhaal weinig inhoud, maar weet je het krachtig te presenteren (goede houding, juiste toon en intonatie), dan blijft het verhaal hangen.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Mehrabian, A. & Ferris, S. R. (1967). Interference of attitudes from nonverbal communication in two channels. Journal of Consulting Psychology, 31, 248-252.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.