Hoe zorgt het tweede scherm voor meer politieke betrokkenheid?

Tweede scherm politiek

Je ontkomt er tegenwoordig niet meer aan bij een grote gebeurtenis op televisie: het tweede scherm. Jij en ik worden als kijkers van harte uitgenodigd om actief te zijn op social media. Of het nou gaat om The Voice, consumentenprogramma’s als Kassa of Radar of een grote politieke gebeurtenis. Juist de laatste is interessant om nader te bekijken. Wordt bij politieke evenementen op televisie, bijvoorbeeld debatten, het tweede scherm alleen gebruikt om meningen te peilen of draait het ook om politieke betrokkenheid? Ik zoek het voor je uit als communicatiespecialist.

Wat is het tweede scherm?

Ik schreef al eerder over het tweede scherm en herhaal graag de definitie van Gil de Zúñiga, Garcia-Perdomo en McGregor (2015): “Het tweede scherm is een online omgeving die gebruikers benaderen met een smartphone, tablet of laptop tijdens het kijken van een televisieprogramma.” Het doel van deze online omgeving is voor veel gebruikers het vinden van meer informatie. Net als bij elk ander medium wordt er ook bij het tweede scherm onderscheid gemaakt tussen actieve en passieve gebruikers. Actieve gebruikers nemen in dit geval deel aan een discussie en posten zelf berichten. Passieve gebruikers lezen wel mee, maar mengen zich niet in een discussie.

Tweede scherm en online participatie

Het tweede scherm is voor programmamakers een uitgelezen mogelijkheid om online participatie te stimuleren en mensen meer te betrekken bij onderwerpen. Uit onderzoek van Gil de Zúñiga et al. (2015) blijkt dat meer nieuwsconsumptie leidt tot meer gebruik van het tweede scherm. En dat zorgt vervolgens weer voor meer online participatie. Dit gaat weliswaar over nieuwsconsumptie, maar het zou ook goed kunnen dat hetzelfde geldt voor politieke betrokkenheid. Niet voor niets wordt steeds vaker bij politieke gebeurtenissen op televisie gekeken naar de stemming op social media. Zorgt het gebruik van het tweede scherm dan ook voor een hogere politieke betrokkenheid?

Politieke betrokkenheid

Het is goed om politieke betrokkenheid eerst op te delen in drie verschillende soorten: discursive, partisan en civic. Discursive politieke betrokkenheid gaat over formele en informele gesprekken over publieke onderwerpen (Delli Carpini, Coox & Jacobs, 2004). Partisan zijn de activiteiten die worden uitgevoerd in het voordeel van een bepaalde kandidaat of politieke partij. Ten slotte, civic politieke betrokkenheid gaat over gedrag met als doel het oplossen van gemeenschappelijke problemen in de samenleving. De vraag is of en op welke manier gebruikers van het tweede scherm meer politiek betrokken raken.

Vaccari, Chadwick en O’Loughlin (2016) deden onderzoek naar het gebruik van het tweede scherm in Engeland tijdens televisiedebatten rond de Europese verkiezingen in 2014. Ze onderzochten wie daadwerkelijk het tweede scherm gebruikten , hoe het tweede scherm werd ingezet en wat het gebruik voor invloed had op politieke betrokkenheid (en welk type betrokkenheid).

Meer online dan op tv

Voor hun onderzoek keken Vaccari et al. (2016) naar een aantal politiek gerelateerde hashtags op Twitter tijdens en rond Engelse televisiedebatten. Opvallend was dat 71% van de respondenten wel wat had gelezen op Twitter over de debatten, maar dat maar 53% ook daadwerkelijk live aan het kijken of luisteren was. Van de respondenten gaf 48% aan dat ze ook actief deelnamen aan de online discussie over de debatten en 29% ging alsnog kijken nadat ze op internet hadden gelezen over de uitzendingen. De respondenten die het tweede scherm gebruikten tijdens de debatten waren grotendeels mannelijk, hoger opgeleid en geïnteresseerd in politiek.

Politieke betrokkenheid groter bij actieve gebruikers

De politieke betrokkenheid van de gebruikers van het tweede scherm concentreerde zich het meest rond discursieve activiteiten. Oftewel, vooral het voeren van een interessante discussie. Daarbij was er wel een onderscheid tussen actieve en passieve gebruikers. Respondenten die aangaven actief mee te doen aan de debatten op het tweede scherm waren politiek betrokkener dan de respondenten die vooral passief gedrag vertoonden. Zelf informatie zenden via het tweede scherm zorgt dus voor grotere politieke betrokkenheid dan alleen informatie consumeren. Dit lijkt logisch omdat je veel actiever bezig bent met wat je hoort en ziet wanneer je er zelf ook wat over wilt zeggen. Wanneer je alleen de meningen van anderen leest en niet gaat reageren, prikkel je jezelf niet om dieper op de inhoud in te gaan.

Implicaties voor de praktijk

De politieke betrokkenheid bij jongeren en laagopgeleiden is niet hoog. Veel van hen vinden het wel goed en hebben geen zin of tijd om zich veel met de politiek bezig te houden. Zonde, want de politiek beslist ook over hen. Tegelijkertijd zijn de genoemde groepen wel grote delen van de dag op social media zoals Facebook en Twitter te vinden. Je zou zeggen: 1 en 1 is 2. Natuurlijk verwacht ik niet dat mensen die weinig hebben met politiek nu in één keer veel meer politieke debatten gaan bekijken als ze erover lezen op social media. Maar televisiezenders kunnen de social media wel beter inzetten om de politieke betrokkenheid te verhogen.

In plaats van alleen het oplezen van tweets of het laten doorlopen van een Twitterbalk onderin in beeld, zouden politieke uitzendingen nog veel meer crossmediaal kunnen worden. Laat interessante online discussies terugkomen in de uitzending en leg deze vragen desnoods voor aan deskundigen of politici zelf. Wanneer je online discussieert en ziet dat jouw input ook echt opgepakt wordt, ben je eerder geneigd om te blijven deelnemen aan de discussie (= hogere politieke betrokkenheid). Kortom, het moet aantrekkelijker worden voor niet-geïnteresseerden in politiek om toch belangrijke debatten te volgen. En dat kan uitstekend met het juist inzetten van het tweede scherm.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Delli Carpini, M. X., Cook, F. L. & Jacobs, L. R. (2004). Public deliberation, discursive participation and citizen engagement: a review of the empirical literature. Annual Review of Political Science, 7, 315-344.

Gil de Zúñiga, H., Garcia-Perdomo, V. & McGregor, S. C. (2015). What is second screening? Exploring motivations of second screen use and its effect on online political participation. Journal of Communication, 2015, 793-815.

Vaccari, C., Chadwick, A. & O’Loughlin, B. (2016). Dual screening the political: media events, social media and citizen engagement. Journal of Communication, 65, 1041-1061.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.

Een gedachte over “Hoe zorgt het tweede scherm voor meer politieke betrokkenheid?

Reacties zijn gesloten.