Hoe zorgde non-verbale communicatie voor prima Olympische Spelen?

RIo 2016 non-verbale communicatieDe Olympische Spelen, het grootste sportevenement ter wereld. Eens in de vier jaar mag een stad ergens ter wereld deze gigantische happening organiseren. En dit jaar was het de beurt aan Rio de Janeiro. Communicatie is van groot belang bij een evenement van dergelijke omvang om alles soepel te laten verlopen. Niet alleen qua organisatie voor sporters en officials, maar ook voor alle supporters. Olympisch Rio werd overspoeld met buitenlandse supporters die vrijwel geen Portugees spraken. Hoe communiceerden zij met de Portugezen en op welke manier zorgde Rio ervoor dat alles zonder problemen verliep? Ik leg het je uit als communicatiespecialist.

Rio 2016 en Engels

In de aanloop naar de Olympische Spelen verzekerde het organisatiecomité de wereld ervan dat het best goed zou komen. De stadions zouden op tijd af zijn, de veiligheid werd vergroot en de eerste contactpersonen voor de toeristen, de taxichauffeurs, zouden Engels praten. Oké, de stadions waren af, de veiligheid was prima in orde, maar op het gebied van taal en communicatie was het een stuk complexer. Op het internationale vliegveld Galeao was de ontvangst nog uitstekend met Rio 2016 vrijwilligers die de weg wezen en die ook nog wel gebrekkig Engels spraken. Maar eenmaal buiten de poorten van het vliegveld werd het een stuk complexer. Taxichauffers die Engels spraken waren zeldzaam en de shuttlebus naar Copacabana en Ipanema was ook allerminst voorbereid op buitenlandse toeristen.

Zou het dan beter zijn bij de Olympische venues? Ook hier liepen tientallen vrijwilligers rond die klaarstonden om te assisteren. Sommigen daarvan hadden een klein papiertje bij hun accreditatie met de tekst ‘I speak English’. Klinkt hoopvol, maar in de praktijk bleek het Engels wel erg beperkt, waardoor vraag en antwoord niet altijd netjes op elkaar aansloten. En de Engels sprekende vrijwilligers waren helaas ook niet geposteerd bij de horecapunten, wat voor lange wachtrijen en ongemakkelijke situaties zorgde. Met handen en voeten kreeg je altijd wat je wilde, maar even snel iets uitleggen was erg ingewikkeld.

Droomwereld Olympische Spelen

De Brazilianen hebben geprobeerd om van de Olympische Spelen een soort droomwereld te maken. Voor de bezoekers van de Spelen zag alles er perfect uit en waren problemen nauwelijks waarneembaar. Zeker binnen de Olympische locaties; Copacabana, Deodoro, het Olympisch Park en het Olympisch stadion, was er werkelijk geen enkel probleem op de taalbarrière na. Een prestatie van formaat van de Rio 2016 organisatie. En kennelijk wisten zij al dat de communicatie tussen de Brazilianen en de toeristen een probleem zou worden, want ze waren daar uitstekend op voorbereid.

De Olympische locaties in Rio lagen ver uit elkaar. Van Copacabana naar het Olympisch Park was al gauw 75 minuten reistijd en naar Deodoro, waar het hockey werd afgewerkt, 90 minuten. Toch was het vinden van de weg geen enkel probleem. Hoe zorgde de Rio 2016 organisatie ervoor dat, zonder verbaal te communiceren, iedereen toch gemakkelijk op de juiste bestemming terecht kwam? Een prachtig staaltje van non-verbale communicatie die simpel, maar doeltreffend was.

Doeltreffende non-verbale communicatie

Elk trein-, metro- en busstation was voorzien van grote borden met daarop alle locaties van Olympisch Rio. Per locatie stond er uitgeschreven welke trein, metro en bus je moest nemen, waar je moest overstappen en hoe lang je vervolgens nog moest lopen. Aangekomen bij het trein-, metro- of busstation, hingen overal groene banners met de snelste looproute naar de Olympische venue. De bewegwijzering was uitstekend geregeld en maakte het mogelijk om zonder GPS of een kaart de weg te vinden.

Daarnaast had Rio 2016 honderden vrijwilligers ingezet die met opblaasbare handen op cruciale punten de weg wezen. Het klinkt kinderlijk eenvoudig, maar deze mensen zorgden er wel voor dat elke vorm van twijfel werd weggenomen. Zeker op overstapstations, waar dagelijks honderdduizenden Cariocas (inwoners van Rio) gebruik van maken, waren deze vrijwilligers een welkome hulp om de juiste kant op te lopen. Eenmaal aangekomen op de venues ging de non-verbale communicatie dan weer over in complexe verbale communicatie, maar alle vrolijke gezichten deden in ieder geval hun best om je zo goed mogelijk te helpen. En met aanwijzen kwam je best een eind.

Non-verbale communicatie net zo sterk als verbale communicatie

De organisatie van Rio 2016 heeft ingezien dat verbale communicatie tussen de Brazilianen en de toeristen wel eens een probleem zou kunnen worden. Maar daar hebben ze op kinderlijk eenvoudige wijze een mooie oplossing voor gevonden, zodat met non-verbale communicatie iedereen gemakkelijk de weg kon vinden en op tijd zijn bestemming bereikte. Het laat zien dat communicatie veel meer is dan alleen taal en dat je bij het bedenken van een communicatieplan altijd de ‘ontvanger’ als basis moet nemen. In Rio is dit uitstekend gedaan, waardoor de Olympische Spelen een stuk soepeler verliepen. En dat is best een prestatie in een stad met 6 miljoen inwoners, die elke dag vol staat met verkeer.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.