Hoe werd verkeerde communicatie Camiel Eurlings fataal?

Communicatie EurlingsAls er één naam is waar je afgelopen weken niet omheen kon in de media, is het wel die van Camiel Eurlings. De oud-minister was sinds 2013 lid van het IOC. Mede op voorspraak van koning Willem-Alexander. Maar toen kwam in 2015 zijn ex-vriendin met aangifte van geweld tegen haar, door Camiel Eurlings. Hoe kon het gebeuren dat het Nederlandse IOC-lid twee jaar na dato alsnog moest aftreden, naar aanleiding van deze zaak? Waar ging het mis in de communicatie? Een reconstructie.

Hoe zat het ook alweer?

Camiel Eurlings trad in 2013 aan als IOC-lid, na omzwervingen bij KLM en American Express. Een IOC-lid werkt als vrijwilliger, maar heeft wel een voorbeeldfunctie. Zeker ook namens het NOC*NSF, de Nederlandse sportkoepel. In december 2015 deed de ex-vriendin van Eurlings van zware mishandeling. Volgens het slachtoffer zou het gaan om een hersenschudding, een gebroken elleboog en flinke kneuzingen. Dat achtte de rechter niet bewezen. Het OM sprak van ‘eenvoudige mishandeling’ en ‘huiselijk geweld’. De zaak werd afgedaan met een schikking en een aantekening op Eurlings strafblad. Dat is overigens iets anders dan het hebben van een strafblad. Hiermee leek de zaak klaar.

De bom barst in december 2017

Maar toen kwam in december 2017 naar buiten dat het NOC*NSF het IOC-lid had gevraagd om een publieke verklaring naar buiten te brengen. Met als doel het wegnemen van de onrust rond Camiel Eurlings. Immers, de sport moest op nummer 1 staan, niet het gedoe rondom een bestuurder. De advocaat van Eurlings, meneer Knoops, bracht een verklaring naar buiten. In plaats van openlijke excuses voor het voorval, draaide de verklaring meer om het ontkennen van het beeld dat in de media was ontstaan. Knoops stelde dat het ging om ‘eenvoudige mishandeling’ en dat een schikking zou betekenen dat van zware mishandeling simpelweg geen sprake kon zijn.

Verkeerde communicatie

En daarmee sloeg Eurlings, via advocaat Knoops, volledig de plank mis. Geen excuses vanuit zijn persoon en eigenlijk alleen maar ontkenningen van de berichtgeving in de media. Feitelijk gezien zei Knoops niets geks. Immers, het OM heeft Eurlings inderdaad vervolgd voor ‘eenvoudige mishandeling’ en ‘huiselijk geweld’. Tevens heeft de oud-minister geen strafblad, maar slechts een aantekening hierop. En het IOC-lid heeft gewoon een Verklaring Omtrent Gedrag gekregen, omdat de keuringsinstantie het incident niet relevant vond voor de uit te voeren werkzaamheden.

Waarom ging het dan toch mis?

Knoops verzandde in zijn verklaring eind december in juridische termen. Termen die voor de buitenwereld op zijn minst gek overkomen. In de media was allang het beeld ontstaan, al dan niet terecht, dat het ging om flinke mishandeling. Dat afdoen met ‘eenvoudige mishandeling’ komt dan vervolgens vreemd over. Ook al is het juridisch gezien juist. Vooral het ontbreken van excuses van Eurlings was een gemiste kans in de persverklaring. Want uiteindelijk is eenvoudige of zware mishandeling allebei fout.

De druk zwol aan en uiteindelijk besloot Camiel Eurlings om alsnog excuses te maken in een interview met de NRC. Maar ook daarin werden op communicatief vlak weer interessante dingen gezegd. Zo zou het gaan om een ‘wederzijds handgemeen’ en een ‘handtastelijkheid’. Precies de soort termen waar inmiddels iedereen over was gevallen. Met als gevolg dat de positie van Eurlings volstrekt onhoudbaar was geworden, met zijn aftreden als resultaat.

Wat had Camiel Eurlings dan moeten doen?

De aangifte van zijn ex-vriendin stamt uit december 2015. Pas tijdens de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro sprak Eurlings voor het eerst over het voorval: hij ontkende. Vervolgens werd er in maart 2017 een schikking getroffen, maar liet het IOC-lid niet van zich horen. Totdat de media in december 2017 met belastend materiaal naar buiten kwamen. Eurlings had het voorval natuurlijk nooit moeten ontkennen in Rio en zeker niet bagatelliseren. Huiselijk geweld, hoe licht het ook is, is altijd verkeerd.  Toen er in 2017 een schikking werd getroffen met het OM, had Eurlings direct een persverklaring uit moeten brengen. Met daarin zijn excuses, het vonnis van het OM en het bericht dat hij een korte taakstraf zou uitzitten.

In een dergelijke situatie is het kiezen van de juiste woorden ontzettend belangrijk. Ook al noemt het OM de zaak ‘eenvoudige mishandeling’, je moet je bedenken dat het slaan van anderen nooit goed te keuren is. En je moet het zeker niet doen voorkomen als een ‘handgemeen’. Immers, dat klinkt meer als een stoeipartij en niet iets waar je aangifte voor zou doen. Les 2 is dat het louter brengen van juridische terminologie geen verstandige keuze is in zo’n gevoelige zaak. Leg in gewonemensentaal uit wat het Openbaar Ministerie heeft bewezen. Je had bijvoorbeeld kunnen zeggen dat er een schikking is getroffen omdat het OM  zware mishandeling niet bewezen acht. Dan was het voor iedereen duidelijk geweest dat dat waarschijnlijk niet heeft plaatsgevonden. En les 3 is dat je het beste direct kunt zijn. Door de warrige verklaringen kreeg Eurlings de publieke opinie steeds meer tegen zich. De politiek ging zich ermee bemoeien, sporters zeiden er wat over, heel Nederland vond er wat van. Dat voorkom je door een duidelijk statement te maken, in plaats van rommelige verklaringen.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.