Hoe overgewicht bij kinderen tegen te gaan?

Overgewicht bij kinderen

Je hoeft maar om je heen te kijken op straat, in het zwembad of waar dan ook en je ziet het: kinderen worden steeds dikker. Volgens TNO is het aantal kinderen met overgewicht ten opzichte van 1980 verdubbeld en de kledingindustrie past zijn kledingmaten aan op de dikker wordende kinderen. Is er een verklaring voor de toename in gewicht en omvang bij kinderen en zijn er dan manieren om dit tegen te gaan? Ik zoek het voor je uit als communicatiespecialist.

Overgewicht bij kinderen

Natuurlijk is elk kind dol op snoepgoed, patat en andere ongezonde dingen. Niets mis mee, maar het is wel belangrijk dat dit voedsel afgewisseld wordt met gezonde dingen, bijvoorbeeld fruit of groente. Het blijkt namelijk dat overgewicht in de jaren 2 tot 5 een betrouwbare voorspeller is van obesitas op latere leeftijd (Mc Carthy, Hughes, Tilling, Davies, Smith & Ben-Shlomo, 2007). Het is dus van groot belang om te voorkomen dat je kind op jonge leeftijd al met overgewicht te maken krijgt. Immers, obesitas kan grote gezondheidsgevaren met zich mee brengen.

TV-advertenties, voedselkennis en koopgedrag

Voedselproducenten brengen maar wat graag hun producten aan de man via tv-advertenties. Via deze advertenties wordt namelijk een groot publiek bereikt, wat niet alleen goed is voor de naamsbekendheid, maar ook voor de koopintentie van het publiek. Echter, het kijken naar tv-advertenties voor voedsel leidt tot een groter risico op overgewicht en obesitas bij kinderen (Harrison, Peralta & Strong Kids Team, 2015). Belangrijker nog, het kijken van tv leidt bij 6-jarigen tot verminderde voedselkennis (Harrison, 2005). Kinderen begrijpen dan niet wat wel en wat niet gezond is, wat op latere leeftijd gevolgen kan hebben voor het koopgedrag. Hingle en Kunkel (2012) hebben daarnaast laten zien dat blootstelling aan commercials voor ongezond voedsel de kans vergroot dat ouders ook daadwerkelijk deze producten kopen, eventueel op aandringen van hun kinderen.

Voedselonzekerheid (food insecurity)

Een belangrijke factor die tot nu toe vaak onderbelicht is gebleven, is de voedselonzekerheid van een huishouden. Een huishouden leeft in voedselonzekerheid wanneer voedzame en gezonde producten nauwelijks aanwezig zijn en wanneer de mogelijkheid om deze in huis te halen beperkt is. Bijvoorbeeld als gevolg van een gebrek aan financiële middelen. De mate van voedselonzekerheid is belangrijk bij overgewicht voor kinderen, aangezien het bij volwassenen kan leiden tot overgewicht en obesitas (Dinour, Bergen & Yeh, 2007). De kans is dan groot dat dit ook gaat gebeuren bij kinderen.

Commercials verhogen kans op overgewicht bij kinderen

Een onderzoek van Harrison en anderen (2015) laat zien dat het kijken van commercials door zowel ouders als kinderen, leidt tot een vergrote kans op overgewicht bij kinderen. Dit lijkt logisch, aangezien ouders boodschappen doen voor hun kroost en kinderen zelf ook ongezonde producten kunnen kopen als gevolg van de commercials. Opmerkelijk was wel dat deze bevinding alleen geldt voor gezinnen die voedselzeker zijn. Oftewel, bij gezinnen die niet de middelen hebben om aan gezonde producten te komen, heeft het zien van commercials geen effect. De meest voor de hand liggende verklaring hiervoor is dat het gebrek aan geld om ongezonde dingen te kopen hiervan de oorzaak is.

Het hierboven genomen directe effect is natuurlijk een probleem voor kinderen uit voedselzekere gezinnen, omdat vrijwel elk kind televisie kijkt. Echter, er is nog een groter probleem. Uit hetzelfde onderzoek blijkt ook dat het kijken van commercials kinderen een verkeerd beeld van gezond voedsel geeft, ongeacht de voedselzekerheid. Kinderen die veel commerciële televisie kijken, stellen een ‘gezonde’ maaltijd samen met veel meer energie en suiker dan kinderen die nauwelijks commercials voorbij zien komen. Het gevaar van dit indirecte effect is dat kinderen ongezonde producten als ‘gezond’ gaan zien. Met als gevolg dat ze vaker zullen kiezen voor ongezond eten en dit geeft een vergrote kans op overgewicht bij die kinderen.

Overgewicht bij kinderen voorkomen

De vraag is natuurlijk hoe overgewicht bij kinderen is te voorkomen. Het is belangrijk het probleem bij de bron aan te pakken: kinderen moeten van jongs af aan leren wat wel en wat niet gezond is. Als kinderen minder televisie kijken, zien ze ook minder tv-commercials voor ongezond voedsel. Het is ondenkbaar dat producenten hun reclames zullen minderen, dus dan moet je ervoor zorgen dat jouw kind zo min mogelijk in aanraking komt met de commercials. Daarnaast is het belangrijk om van jongs af aan kinderen al te leren dat gezond voedsel belangrijk is. Op een leuke wijze moeten kinderen aan de gezonde producten worden gebracht. Bijvoorbeeld door er op een speelse manier aandacht aan te besteden op school.

Er ligt ook een verantwoordelijkheid bij de ouders. Kinderen kopiëren al snel het gedrag van anderen (social learning). Als je als ouder ongezond eet, zal je kind dit ook gaan doen. Natuurlijk betekent dit niet dat je geen chips of patat meer mag eten, maar beperk het zoveel mogelijk wanneer je kind in de buurt is. Daarnaast is het belangrijk om tijdens de opvoeding kinderen kennis te laten maken met gezond voedsel. Juist omdat overgewicht op jonge leeftijd een voorspeller is van obesitas, is er een belangrijke rol weggelegd voor gezond voedsel in de eerste jaren van een kind. Door vroeg met gezond voedsel te beginnen, het goede voorbeeld te geven en het aantal bekeken tv-commercials flink te reduceren is overgewicht bij kinderen grotendeels te voorkomen.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Dinour, L. M., Bergen, D. & Yeh, M. (2007). The food insecurity-obesity paradox: a review of the literature and the role food stamps may play. Journal of American Dietetic Association, 107, 1952-1961.

Harrison, K. (2005). Is fat free good for me. A panel styudy of television viewing and children’s nutritional knowledge and reasoning. Health Communication, 17, 117-132.

Harrison, K., Peralta, M. & STRONG Kids Team. (2015). Parent and child media exposure, preschooler dietary intake, and preschooler healthy-meal schemas in the context of food insecurity. Journal of Communication, 65, 443-464.

Hingle, M. & Kunkel, D. (2012). Childhood obesity and the media. Pediatric Clinics of North America, 59, 677-692.

Mc Carthy, A., Hughes, R., Tilling, K., Davies, D., Smith, G.D. & Ben-Shlomo, Y. (2007). Birth weight; postnatal, infant and childhood growth; and obesity in young adulthood. American Journal of Clinical Nutrition, 86, 907-913.

 

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.