Hoe kunnen online fora (SNS) bijdragen aan het stoppen met roken?

Stoppen met roken via sociale identificatie

Roken, we weten allemaal dat het slecht is voor de gezondheid, maar toch is het een verslaving die moeilijk bestreden kan worden. Mensen die roken zien de gevaren niet of willen die niet zien en mensen die niet roken moeten niks hebben van een sigaret. De overheid probeert al jarenlang om het aantal rokers terug te brengen. Bijvoorbeeld door de accijnzen telkens maar weer te verhogen, maar ook door de pakjes onaantrekkelijk te maken. Afschrikwekkende teksten als ‘Roken is dodelijk’ en ‘Roken maakt je onvruchtbaar’ zijn inmiddels al jaren aanwezig op sigarettenverpakkingen. De volgende stap is het plaatsen van enge of gruwelijke foto’s, zoals in het buitenland al langer wordt gedaan.

Er valt wat voor te zeggen dat je mensen minder wilt laten roken door ze bang te maken, maar in de praktijk blijkt dat het gewenste effect niet wordt bereikt. Ten eerste, rokers geloven vaak niet dat hen het lot zal treffen om ziek te worden, ten tweede, niet-rokers worden juist afgeschrokken door heftige teksten en foto’s en ten derde, rokers die eventueel zouden willen met stoppen worden alleen maar bang gemaakt, maar krijgen niet de hulpmiddelen aangereikt om te stoppen. Phua (2011) heeft laten zien dat het geloof in eigen kunnen (self-efficacy) een belangrijke rol speelt bij het veranderen van verslavend gezondheidsgedrag. Dat geloof in eigen kunnen moet wel ergens op gebaseerd zijn. Het blijkt dat als het gaat om gezondheidsgedrag, iemand die ‘hetzelfde is als jij’ de meest geloofwaardige bron is (Edelman Trust Barometer, 2012).

Waar anders dan op het internet vind je ‘mensen die hetzelfde zijn’. Op het internet zijn er volop sites voor mensen met dezelfde gezondheidsklachten of -verslavingen. Juist door er met anderen over te praten, kan je gesterkt worden in het geloof dat je kunt stoppen met een verslaving. Althans, dat is de aanname die Phua (2014) doet in recent onderzoek. Om die aanname te controleren, bekijkt hij via bekende sociale identificatietheorieën in hoeverre participatie op online gezondheidsfora (Social Networking Sites, SNS) bijdraagt om de self-efficacy van stoppen met roken te verhogen. Als communicatiespecialist leg ik het je uit.

Sociale identificatie

Het onderzoeksgebied ‘sociale identificatie’ is inmiddels uitgegroeid tot een uitgebreide discipline binnen de communicatie en sociologie. Phua (2014) behandelt een aantal klassieke theorieën, te weten: Social Identity Theory, Bridging en Bonding Social Capital, Subjective Norms en Social Support. Deze theorieën hebben met elkaar gemeen dat ze er vanuit gaan dat mensen met wie jij je identificeert of ziet als autoriteit, invloed hebben op jouw gedrag. Je neemt immers sneller iets aan van iemand die ‘hetzelfde’ is dan van iemand die er compleet andere denkbeelden op nahoudt. Op het internet is het eenvoudig om mensen te vinden die in hetzelfde schuitje zitten, er zijn internetfora genoeg. Door actief deel te nemen op die fora zou je geholpen kunnen worden bij het geloven in eigen kunnen als het gaat om stoppen met roken.

Online participatie versterkt sociale identificatie

Phua (2014) laat zien dat online participatie op sites waar mensen willen stoppen met roken positief is als het gaat om het aannemen van informatie van anderen. Deelnemers op deze sites ervaren meer sociale identificatie, ze bouwen meer sociaal kapitaal op, ze ervaren sociale ondersteuning van anderen en ze zien in dat de subjectieve norm zegt dat roken helemaal niet goed voor je is. Deze resultaten geven mooi aan dat het internet een goede manier kan zijn om in contact te komen met ‘lotgenoten’. Juist het gevoel dat je er niet alleen voor staat, zou je moeten sterken in het bereiken van je doel. In dit geval: stoppen met roken. De vraag is of sociale identificatie ook echt bijdraagt aan het geloof in eigen kunnen.

Sociale identificatie heeft positief effect op geloof om te kunnen stoppen met roken

De resultaten van het onderzoek van Phua (2014) zijn duidelijk, sociale identificatie op online platforms leidt tot een groter geloof in eigen kunnen als het gaat om stoppen met roken. Dit geloof in eigen kunnen werd door Ajzen (1991) al genoemd als belangrijke voorwaarde om gedragsverandering daadwerkelijk door te voeren en is bevestigd door Phua (2011) in gezondheidssituaties. Uit deze studie blijkt eens te meer dat mensen sterk afhankelijk zijn van anderen. In dit geval om de beslissing te nemen om te stoppen met roken. Het praten met anderen en daardoor identificeren met soortgelijke mensen, helpt bij het realiseren van een gedragsverandering op gezondheidsgebied.

Stimuleer rokers in het geloof dat ze kunnen stoppen

Wat de overheid op dit moment probeert, is rokers te laten stoppen door ze de meest gruwelijke teksten te laten lezen en, op korte termijn, de meest smerige foto’s te laten zien. Deze manier van bang maken lijkt een efficiënt middel, maar dit geldt eigenlijk alleen voor mensen die nog niet roken. De studie van Phua (2014) laat zien dat je op een relatief eenvoudige manier, via online fora, rokers kunt sterken in hun eigen kunnen om te stoppen met roken. Het enige obstakel is, hoe krijg je rokers op deze fora? Natuurlijk is er een grote groep rokers die graag zou willen stoppen en op zoek gaat naar middelen om te kunnen stoppen. Maar het is de vraag of zij gebruik maken van de online fora die helpen bij het stoppen met roken en niet gewoon bijvoorbeeld nicotinepleisters bestellen. Daarnaast is er een grote groep rokers die misschien wel wil stoppen, maar niet weet waar ze moeten beginnen.

De overheid kan op een relatief eenvoudige manier de resultaten van Phua (2014) gebruiken om meer mensen van het roken af te krijgen. Stop met de schokkende foto’s of teksten die in veel gevallen niet het gewenste effect of zelfs een averechts effect bereiken. Stimuleer in plaats daarvan rokers om te stoppen. Reik de middelen aan waarmee een roker ook echt tot stoppen over kan gaan. Verwijs hen bijvoorbeeld via campagnes en de sigarettenpakjes naar internetfora alwaar ze zich kunnen identificeren met niet-rokers of mensen die ook willen stoppen. Natuurlijk kun je op deze manier niet iedereen laten stoppen, sommige rokers blijven toch roken, maar het is wel de eerste stap op weg naar minder rokers. Juist omdat het geloof in eigen kunnen dé voorwaarde is voor een gedragsverandering (Ajzen, 1991).

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50, 179 – 211.

Edelman Trust Barometer (2012). 2012 Edelman Trust Barometer Executive Summary. Gelezen op http://www.scribd.com/doc/79026497/2012-Edelman-Trust-Barometer-Executive-Summary.

Phua, J. J. (2011). The influence of peer norms and popularity on smoking and drinking behavior among college fraternity members: A social network analysis. Social Influence, 6, 1 – 17.

Phua, J. J. (2014). Participating in health issue-specific social networking sites to quit smoking: how does online social interconnectedness influence smoking cessation self-efficacy? Journal of Communication, 63, 933 – 952.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.

Een gedachte over “Hoe kunnen online fora (SNS) bijdragen aan het stoppen met roken?

Reacties zijn gesloten.