Hoe helpen verhalen bij acceptatie controversiële onderwerpen?

Narratieve overtuigingOvertuiging via verhalen (narratieve overtuiging) is een beproefde tactiek van marketeers, goede doelen en andere partijen die iets van ons willen. Het idee is dat we tijdens het lezen van een verhaal ons identificeren met de hoofdpersoon en opgaan in het verhaal. Met als gevolg dat we minder weerstand kunnen bieden tegen de aangedragen standpunten in het verhaal. Maar wat gebeurt er nou als er in een verhaal twee hoofdpersonen met verschillende standpunten voorkomen? Welke kant kiezen we dan en hoe heeft het verhaal invloed op onze eigen standpunten? Als communicatiespecialist vertel ik je aan de hand van een artikel van Cohen, Tal-Or en Mazor-Tregerman (2015) meer over narratieve overtuiging.

Identificatie, transportatie en bestaande standpunten

Ik schreef al eerder over narratieve overtuiging en maakte daarbij het onderscheid tussen identificatie en transportatie. Identificatie is het identificeren met een karakter, transportatie betekent dat je volledig opgaat in het verhaal (Murphy, Frank, Moran, Patnoe-Woodley, 2011). De meeste onderzoeken omtrent narratieve overtuiging gaan over eenvoudige onderwerpen waarin de hoofdpersoon sterk overtuigd was van een standpunt. Maar wat gebeurt er nou wanneer in een verhaal beide kanten van de medaille worden belicht van een controversieel onderwerp?

We kennen vele controversiële onderwerpen, bijvoorbeeld het conflict tussen Israël en Palestina, maar ook dichter bij huis zoals homo’s, het Koningshuis (mag ‘Fuck de koning‘ wel of niet?) en de Zwarte Pietendiscussie. Over elk van deze onderwerpen hebben we zelf al een standpunt gevormd. We zijn ergens voor of ergens tegen. Het lijkt daarom logisch dat we in een verhaal ons meer kunnen identificeren met een karakter dat dezelfde standpunten erop nahoudt. Om hier zekerheid over te krijgen hebben Cohen, Tal-Or en Mazor-Tregerman (2015) dit onderzocht.

Maar bij narratieve overtuiging draait het niet alleen om identificatie, ook transportatie speelt een belangrijke rol. Wanneer we opgaan in een verhaal, zijn we minder goed in staat om weerstand te bieden tegen standpunten en argumenten van anderen. Dat zou kunnen betekenen dat we bij controversiële issues ook open staan voor de andere kant van het verhaal. Om het concreet te maken: wanneer je voor het homohuwelijk bent en je leest een verhaal waarin zowel voor- als tegenstanders van het homohuwelijk aan het woord komen, zou het kunnen dat je ook beter begrijpt waarom mensen tegen het homohuwelijk zijn. Ook dit is onderzocht door Cohen, Tal-Or en Mazor-Tregerman (2015).

Identificatie sterker bij karakter met zelfde standpunten

De onderzoekers hebben hun onderzoek uitgevoerd op een grote Israëlische universiteit, waarbij het onderwerp ‘demonstraties op de campus’ betrof. Dit onderwerp bleek het meest controversieel te zijn onder de studenten en was daarom uitermate geschikt voor het onderzoek. De deelnemers kregen vervolgens een verhaal te lezen waarin zowel voor- als tegenstanders van demonstraties aan het woord kwamen. Uit de resultaten blijkt dat de participanten zich sterker konden identificeren met karakters die dezelfde standpunten uitdroegen. Dat wil zeggen, studenten die voor demonstraties waren identificeerden zich meer met de pro-demonstrant en studenten die tegen demonstraties waren identificeerden zich meer met de anti-demonstrant.

Goed, dat identificatie met iemand die dezelfde standpunten als jij erop nahoudt sterker is, was wel te verwachten. Maar hoe zit het wanneer we kijken naar transportatie in een verhaal? Wanneer we opgaan in een verhaal, blijven onze standpunten die we hebben dan overeind of worden onze standpunten afgezwakt door het lezen van ‘de andere kant’ van het verhaal? Deze vraag stond centraal in het tweede deel van het onderzoek van Cohen, Tal-Or en Mazor-Tregerman (2015).

Transportatie tempert onze standpunten omtrent controversiële onderwerpen

Uit de resultaten blijkt dat opgaan in een verhaal (transportatie) een rol speelt bij het temperen van onze standpunten omtrent controversiële onderwerpen. Het onderzoek laat zien dat er geen effect was voor pro-demonstratie deelnemers, maar wel voor anti-demonstratie participanten. Zij waren na het lezen van het verhaal (met zowel voor- als tegenstanders van demonstraties op de campus) positiever ten aanzien van demonstreren op de campus dan voor het lezen van het verhaal.

Het is wel belangrijk om identificatie en transportatie uit elkaar te blijven houden. Het besproken onderzoek toont mooi aan dat het identificeren met een karakter met gelijke standpunten nog niet hoeft te betekenen dat je niet openstaat voor de standpunten van een ander. Sterker nog, juist door het lezen van de ‘andere kant’ gaven participanten aan meer openstaan voor de zienswijzen van de andere partij. Deze bevinding biedt grote mogelijkheden in de praktijk.

Adviezen voor in de praktijk

De resultaten van Cohen, Tal-Or en Mazor-Tregerman omtrent controversiële onderwerpen sluiten mooi aan bij de opvatting van Green en Brock (2000) over transportatie: ‘Transportatie reduceert het inbrengen van tegenargumenten. Hoe meer iemand opgaat in een verhaal, hoe meer hij openstaat voor standpunten die niet overeenkomen met de zijne.’ Narratieve overtuiging kan dus een belangrijke bijdrage leveren aan het debat over controversiële onderwerpen.

Om even terug te komen op de inleiding, kwesties als homo’s, het Koningshuis en Zwarte Piet liggen op dit moment gevoelig in onze samenleving. De voor- en tegenstanders gooien vooralsnog alleen maar met modder, zonder begrip te tonen voor elkaars opvattingen. Hier ligt een grote mogelijkheid voor narratieve overtuiging. Verhalen zouden wel eens de sleutel tot succes kunnen zijn. Wanneer beide partijen in welke discussie dan ook via verhalen getransporteerd worden en hierdoor meer open zouden staan voor elkaars opvattingen, zou de discussie een stuk minder verhit zijn. Met als eventueel gevolg een compromis, voortkomend uit wederzijds begrip.

Een loos dreigement als ‘Zwarte Piet kan zijn borst natmaken‘ levert alleen maar irritatie op en brengt voor- en tegenstanders zeker niet bij elkaar. Laat beide partijen gebruik maken van verhalen en het zal al een stuk beter gaan. Natuurlijk blijven er altijd voor- en tegenstanders op elk vlak, maar het zou fijn zijn als de meest extreme opvattingen wat afgezwakt zouden worden.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Cohen, J., Tal-Or, N. & Maxor-Tregerman, M. (2015). The tempering effect of transportation: Exploring the effects of transportation and identification during exposure to controversial two-sided narratives. Journal of Communication, 65, 237 – 258.

Green, M. C. & Brock, T. C. (2000). The role of transportation in the persuasiveness of public narratives. Journal of Personality and Social Psychology, 79, 701 – 721.

Murphy, S., Frank, L., Moran, M., & Patnoe-Woodley, P. (2011). Involved, transported, or emotional? Exploring the determinants of change in knowledge, attitudes, behavior in entertainment-education. Journal of Communication, 61, 407 – 431.

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.