Hoe heeft online activisme op Facebook en Twitter effect op offline demonstraties?

Demonstratie Facebook, TwitterSocial media als Twitter en Facebook spelen een steeds belangrijkere rol binnen de maatschappij. Het is voor veel mensen de manier om te delen met anderen waar ze mee bezig zijn, wat ze interessant vinden en waar ze naar toe gaan. Ik liet eerder al zien dat het vervullen van intrinsieke behoeften één van de grootste drijfveren van Facebookgebruik is. Maar Facebook, en ook Twitter, wordt ook voor hele andere doelen gebruikt. Bijvoorbeeld voor het uiten van onvrede en het oproepen van protest. Is digitaal protest op de social media gerelateerd aan protesten in de echte wereld? En zo ja, hoe zit dat dan? Dit stukje van digitale communicatie leg ik je graag uit als communicatiespecialist.

De groeiende rol van Facebook en Twitter

De diverse social media werden in het begin alleen gebruikt om met je vrienden te delen wat je aan het doen was. Echter, inmiddels worden Facebook en Twitter ook gebruikt om mensen te mobiliseren. Een goed voorbeeld hiervan was het Project X-feestje in Haren of de vele evenementen in openbare gelegenheden die vervolgens worden afgelast omdat de veiligheid niet gegarandeerd kan worden. Deze vorm van mobiliseren is vooral ‘vriendschappelijk’, maar Facebook en Twitter worden ook ingezet om mensen op de been te brengen voor politieke demonstraties. Howard en Hussain (2013) toonden al aan dat communicatie via de social media verwant is aan de deelname aan deze demonstraties. Daarnaast lieten Vasi en Suh (2013) zien dat in steden waar meer online activisme voorkwam, ook in de echte wereld meer demonstraties plaatsvonden.

Deze resultaten lijken erop te wijzen dat Facebook en Twitter een belangrijke rol kunnen vervullen bij offline demonstraties. Meer online activiteit zou namelijk wel eens kunnen wijzen op meer offline activiteit. Als dit zo zou zijn, dan kunnen de autoriteiten adequate maatregelen nemen om alles zo veilig mogelijk te laten verlopen. Bastos, Mercea en Charpentier (2015) onderzoeken in hun artikel ‘Tents, tweets and events: The interplay between ongoing protests and social media’ drie dingen. Ten eerste of een toename van online politieke onrust op Facebook en Twitter een voorspeller kan zijn van offline demonstraties. Ten tweede of een hogere intensiteit (heftiger karakter) van de berichten op de social media gerelateerd is aan meer geweld, arrestaties en demonstratie tentenkampen. En ten derde of meer Facebook protestberichten leiden tot een toename van het aantal Twitterberichten. Dit laatste komt voort uit de gedachte dat Facebook meer dienst doet als aankondiging voor een evenement en dat Twitter meer dienst doet als boodschapper van gebeurtenissen.

Social media activiteit is voorspeller voor demonstraties

Bastos, Mercea en Charpentier (2015) keken in hun onderzoek naar drie grote protestgolven: Indignados in Spanje, Occupy wereldwijd en Vinegar in Brazilië. Uit de resultaten blijkt dat over het algemeen een toename in het aantal Tweets en Facebookberichten omtrent de drie protestsituaties leidde tot meer ‘onsite protest activity’ oftewel, meer demonstraties op straat. Daarmee blijkt social-media activiteit ten tijde van politieke onrust een voorspeller voor demonstraties.

Het tweede wat de onderzoekers wilden weten, was of intensere Facebook- en Twitterberichten zouden leiden tot meer geweld, arrestaties en heftigere protestacties in de echte wereld. De resultaten waren verschillend bij de drie verschillende protestacties. Bij de Vinegarprotesten in Brazilië was dit het geval, intensere berichten leidden tot meer arrestaties en gewonde demonstranten. Bij de Occupydemonstratie zorgden juist arrestaties voor meer Twitterberichten in plaats van andersom.

Facebook vs Twitter tijdens demonstraties

Verwacht werd dat Facebookberichten over politieke onrust zouden leiden tot meer berichten op Twitter. Immers, via Facebook worden events aangemaakt om te demonstreren, vervolgens vindt een demonstratie plaats en de resultaten daarvan worden dan vaak via Twitter bekend gemaakt. Echter, zowel bij de Indignadosdemonstratie als bij Occupy zorgde Tweets voor juist meer Facebookberichten in plaats van andersom. Alleen bij de Vinegarprotesten leidden meer Facebookberichten tot meer Tweets. Het is daarom moeilijk om eenduidig te kunnen zeggen welk sociaal medium het belangrijkst is tijdens demonstraties, beiden lijken elkaar te veroorzaken, afhankelijk van de situatie.

Implicaties voor in de praktijk

Het besproken onderzoek laat wisselende resultaten zien wat betreft de relaties tussen online activisme via Facebook en Twitter en offline demonstraties. Eén van de meest belangrijke en eenduidige bevindingen was dat een toename van politieke onrust op de social media een voorspeller blijkt te zijn van demonstraties in het echt. Dit is belangrijke informatie voor de autoriteiten, omdat hiermee een mogelijke protestdemonstratie voorzien kan worden. Natuurlijk is bijvoorbeeld de politie in staat om Facebookevenementen in de gaten te houden, maar het onderzoek van Bastos, Mercea en Charpentier (2015) laat zien dat het mogelijk is om al in een eerder stadium mogelijke protesten te zien aankomen.

Vaak wordt gedacht dat opruiing en politieke protesten via de social media spontaan voorkomt. In de praktijk blijkt dit dus helemaal niet zo spontaan te zijn. In de meeste gevallen is prima te voorspellen wanneer online activisme over zal gaan in offline demonstraties. Wat we ook uit het besproken onderzoek kunnen halen is dat de social media niet alleen maar gebruikt worden om te ‘roepen’. Berichten op sociale media als Facebook en Twitter kunnen daadwerkelijk leiden tot echte demonstraties, iets waar de autoriteiten in de toekomst rekening mee zouden moeten houden om niet voor verrassingen te komen staan qua opkomst. Wellicht lopen demonstraties dan ook niet meer zo uit de hand.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Bastos, M. T., Mercea, D. & Charpentier, A. (2015). Tents, tweets and events: The interplay between ongoing protest and social media. Journal of Communication, 65, 320-350.

Howard, P.N. & Hussain, M. M. (2013). Democracy’s fourth wave? Digital media and the Arab Spring. Oxford: Oxford University Press.

Vasi, I. B. & Suh, C. S. (2013). Protest in the internet age: Public attention, social media and the spread of ‘Occupy’ protests in the United States. Paper gepresenteerd op het CUNY Graduate Center, New York.

 

 

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.