Hoe dragen de media bij aan het creëren van stereotypen van bevolkingsgroepen?

Stereotypen in de media

Om te beginnen een klein experimentje. Hieronder staan vier verschillende bevolkingsgroepen die overal ter wereld voorkomen en vier stereotype beschrijvingen van diezelfde bevolkingsgroepen. Ze staan op dit moment niet juist en de taak is aan jou om puur intuïtief de meest logische combinaties te maken.

1) Moslims                                         a) Illegale immigrant

2) Blanken                                         b) Terrorist

3) Gekleurde medemens                c) Slachtoffer

4) Latino                                            d) Crimineel

De kans is groot dat je de volgende combinaties hebt gemaakt: 1 – B, 2 – C, 3 – D, 4 – A. Dit hoeft niet overeen te komen met jouw persoonlijke opvatting, maar het zijn wel de stereotypen die aanwezig zijn in de samenleving. Veel mensen associëren moslims nu eenmaal met terroristen en gekleurde medemensen met criminelen. Hoe komt het nou dat die stereotypen bestaan? Een tipje van de sluier: de media speelt een belangrijke rol. Als communicatiespecialist ga ik hier verder op in.

Rassen en nieuws

Dagelijks kijken miljoenen mensen het nieuws. Om op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen op politiek gebied, om te zien wat er in de rest van de wereld gebeurt of om te weten wat er in de directe omgeving verandert. Waar veel mensen niet bij stil staan is dat via het nieuws er bepaalde stereotypen neergezet kunnen worden. Een belangrijk onderzoek van Dixon, Azocar en Casas (2003) laat zien dat blanken overgerepresenteerd worden als agenten of slachtoffers van geweldsdelicten, terwijl gekleurde medemensen ondergerepresenteerd worden in deze rollen. Owens (2008) laat daarnaast zien dat blanken vaak als expert in beeld komen, iets wat nauwelijks voorkomt bij gekleurde medemensen.

Deze onderzoeken richtten zich alleen op het verschil tussen representatie van blanken en gekleurde medemensen in het nieuws. Maar tegenwoordig spelen latino’s en illegale immigratie (vooral in de VS) en moslims en terrorisme ook een belangrijke rol in het nieuws. Moslimterrorisme is na 9/11 een belangrijk item geworden en nu met de strijd tegen IS en de recente aanslagen in Parijs nog meer dan ooit. Veel mensen laten zich leiden door de berichtgeving van het nieuws, waardoor er gemakkelijk stereotypen gecreëerd kunnen worden. Ook de berichtgeving in het nieuws over politieke uitspraken kunnen hier een rol in spelen.

Onderzoek Dixons en Williams (2014)

Dixons en Williams (2014) hebben een onderzoek uitgevoerd naar stereotypen in de berichtgeving van grote Amerikaanse nieuwsstations zoals CNN, FOX en NBC. Zij hebben gekeken of bepaalde bevolkingsgroepen een stereotype rol kregen toebedeeld. Concreet gezegd, ze keken of blanken overgerepresenteerd zouden worden als slachtoffers, of gekleurde medemensen werden weggezet als daders, of latino’s werden afgeschilderd als illegale immigranten en of moslims neergezet werden als terroristen.

Om een goed beeld te krijgen van stereotypen in het nieuws keken Dixons en Williams (2014) naar 146 nieuwsprogramma’s van grote Amerikaanse nieuwszenders tussen 2008 en 2012. Van die 146 programma’s bevatten er 90 minimaal één misdaadverhaal met één van de onderzochte bevolkingsgroepen. Van elk misdaadverhaal werden de volgende kenmerken genoteerd: het ras van de dader, het ras van het slachtoffer, welke misdaad er gepleegd was, religie van de verdachte, of de verdachte een terrorist was en of de verdachte een illegale immigrant was. Alleen wanneer middels een foto of video duidelijk was wat het ras of de religie van de verdachte was, werd dit genoteerd. De keren dat een bepaalde bevolkingsgroep genoemd werd in de rol van terrorist, crimineel, slachtoffer of illegale immigrant werd vergeleken met officiële rapporten van de FBI, de Amerikaanse justitie en Homeland Security.

Nieuwszenders creëren stereotypen

De resultaten van het onderzoek van Dixons en Williams (2014) laten duidelijk zien dat nieuwszenders bijdragen aan het creëren van stereotypen. Alleen bij blanken wordt er in nieuwsprogramma’s namelijk een juiste representatie gemaakt van daders en slachtoffers bij geweldsdelicten. Zowel het aantal keer dat blanken als daders worden genoemd als het aantal keer dat ze als slachtoffer in beeld komen, komt overeen met de statistieken van de Amerikaanse overheid.

Bij alle andere bevolkingsgroepen die meegenomen werden in dit onderzoek, waren andere resultaten te noteren. Gekleurde medemensen werden in het nieuws juist minder vaak genoemd als dader vergeleken met de officiële misdaadcijfers. Echter, ze werden ook minder vaak gerepresenteerd als het slachtoffer van een zwaar misdrijf of moord, terwijl het werkelijke cijfer veel hoger ligt dan dat het nieuws vertelt.

Duidelijk is dat latino’s in de Verenigde Staten worden overgrepresenteerd als illegale immigranten. Latino’s werden twee keer zo vaak illegaal genoemd als werkelijk het geval is (97% in het nieuws, 47% volgens de officiële cijfers). Daarnaast werden illegale immigranten vrijwel altijd geassocieerd met latino’s (99% in het nieuws) terwijl in werkelijkheid maar 75% van alle immigranten zonder geldige verblijfsvergunning latino is.

De resultaten omtrent moslims en terrorisme in het nieuws zijn het meest schrijnend. Moslims werden veel vaker geassocieerd met terrorisme dan in werkelijk het geval is (94% in het nieuws, 6% in het echt). Opvallend is ook dat niet-moslims veel minder met terrorisme worden geassocieerd bij een misdrijf (19% in het nieuws) terwijl het werkelijke percentage met 94% een stuk hoger ligt.

Alleen blanken juist gerepresenteerd

Uit deze resultaten blijkt dat alleen de criminaliteitscijfers kloppen als het nieuws het over blanken heeft. Bij latino’s, gekleurde medemensen en moslims worden er stereotypen gebruikt, gecreëerd en in stand gehouden. Iedereen die het nieuws consumeert, komt in aanraking met deze stereotypen en in veel gevallen worden deze blindelings overgenomen. Juist omdat we verwachten dat het nieuws een accurate representatie geeft van de echte wereld. Maar dat gebeurt in de praktijk niet. Journalisten worden bewust of onbewust beïnvloed door hun eigen nieuwsorganisatie en het doel van die organisatie. Dixon en Williams (2014) halen daarnaast het Guard Dog Perspective aan waarin verondersteld wordt dat nieuwsverhalen beïnvloed worden door de machtsverhoudingen binnen de samenleving. De bevolkingsgroepen met de minste macht, krijgen het meest te maken met vooroordelen en stereotypen. Daarnaast krijgen nieuwsverhalen waarin een bevolkingsgroep gezien wordt als bedreiging (bv. moslimextremisten die de nationale veiligheid bedreigen) meer aandacht.

Ga niet blindelings mee met de media

De besproken studie laat duidelijk zien dat de media werkt met stereotypen. Bevolkingsgroepen worden onder- of overgerepresenteerd tot op het racistische af. Het is daarom belangrijk om niet zomaar alles aan te nemen wat de media vertelt. Een eigen mening is zo gek nog niet, zeker niet wanneer je afstand durft te nemen van wat je op radio en televisie hoort. Als we dat allemaal zouden doen, wellicht dat de nieuwsprogramma’s deze trend ook overnemen en voortaan een meer accurate representatie van de werkelijkheid geven. Zeker nu de samenleving voortdurend onder spanning lijkt te staan vanwege wrijving tussen bevolkingsgroepen.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Dixon, T. L., Azocar, C., & Casas, M. (2003).The portrayal of race and crime on television network news. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 47, 495 – 520.

Dixon, T. L. & Williams, C. L. (2014). The changing misrepresentation of race and crime on network and cable news. Journal of Communication, 65, 24 – 39.

Owens, L. C. (2008). Network news:The role of race in source selection and story topic. Howard Journal of Communications, 19, 355 – 370.

 

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.

2 gedachten over “Hoe dragen de media bij aan het creëren van stereotypen van bevolkingsgroepen?

Reacties zijn gesloten.