Framing: waarom is er zoveel sympathie voor de boeren?

framing boeren

Als er iets Nederland in z’n greep houdt, is het wel de stikstofcrisis. Bouwprojecten worden opgeschort of geannuleerd, de maximumsnelheid op snelwegen moet omlaag, de veestapel moet worden verkleind. Het grootste protest tot nu toe omtrent stikstof was het boerenprotest van 1 oktober. Honderden boeren trokken naar het Malieveld om te demonstreren. Vanuit de politiek en de samenleving kregen ze veel bijval, terwijl de sector relatief veel stikstof uitstoot volgens het RIVM. Waarom is er zoveel sympathie voor de boeren?

Wat is het probleem met stikstof?                                           

Stikstof komt vrij bij de verbranding van olie, benzine, steenkolen en diesel en slaat neer op het land. In natuurgebieden kan dit ten koste gaan van de biodiversiteit. Bepaalde plantensoorten worden weggedrukt door soorten die juist gedijen bij meer stikstof. Daarnaast is teveel stikstof niet goed voor de luchtkwaliteit. Nederland is afgezet naar hectare één van de grootste stikstofuitstoters ter wereld. We stoten hier per hectare meer dan twee keer zoveel uit als in Duitsland. Kijken we naar meststikstof, die in de vorm van ammoniak verdampt, dan staat Nederland per hectare in de top vijf van de wereld.

Wie zijn de stikstofvervuilers in Nederland?

Het RIVM meet in Nederland hoeveel stikstof iedere sector uitstoot. In 2017 was de landbouwsector verantwoordelijk voor 106 miljoen kilo stikstof. Ter vergelijking: het verkeer stootte 44 miljoen kilo stikstof uit, de industrie zorgde voor 17 miljoen kilo. Uit de cijfers van het RIVM blijkt dus dat de landbouw de grootste vervuiler is qua stikstofuitstoot. Sinds 1990 is de sector doelmatiger gaan werken en wordt er 64% minder stikstof de lucht in geholpen, maar nog steeds is de landbouw koploper als het gaat om uitstoot.

Waar zijn de boeren zo boos over?

Begin dit jaar was er een uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof (PAS) van de overheid. Deze uitspraak verklaarde het programma onwettig, waardoor veel (bouw)projecten stil zijn komen te liggen. De politiek moet dus aan de slag met stikstofreductie. Daarbij wordt vooral gewezen naar de boerenbedrijven, aangezien zij relatief veel stikstof uitstoten. De boeren zijn het zat dat zij worden weggezet als vervuiler. Actiegroep Agractie: ‘De afgelopen jaren hebben politici, media en activisten een negatief beeld over boeren geschetst. Wij zijn geen dierenmishandelaars en milieuvervuilers; we hebben hart voor ons bedrijf.’

Framing: de boeren zijn er voor ons

Als uit de cijfers van het RIVM blijkt dat de landbouwsector het meeste stikstof uitstoot, waarom is er dan zoveel sympathie voor de boerenbedrijven? Framing speelt hierin een belangrijke rol. Met framing stuur je het publiek in een bepaalde richting door specifiek woordgebruik of een specifiek perspectief. Hierbij wordt er geprobeerd om emoties op te roepen bij een onderwerp (Lazarus, 1991). Hoe vaak heb jij op 1 oktober niet gehoord: ‘wij zorgen voor het eten op het bord’ en ‘boeren maken Nederland trots’? Boeren staan bekend als harde werkers die voor dag en dauw opstaan om ons van voedsel te voorzien. Agractie speelt hier goed op in, door deze boodschap te blijven herhalen. Met als resultaat dat de publieke opinie ten aanzien van de boeren positief is.

Framing: de luchtvaart is de vervuiler

Daarnaast doet de landbouwsector nog iets: een andere sector als schuldige aanwijzen. Veel boeren wijzen naar de luchtvaartsector als grote stikstofvervuiler. Maar uit de cijfers van het RIVM blijkt dat deze sector maar een minimale stikstofuitstoot van 1,2 miljoen kilo per jaar heeft. Weliswaar stoot de sector veel CO2 uit, maar daar gaat het niet om bij de stikstofcrisis. Toch is het van de boeren een goede zet om de luchtvaartsector als stikstofvervuiler weg te zetten. Veel mensen zien de luchtvaart toch al als vervuiler, daar maken de boeren handig gebruik van.

Framing gebruiken om te sturen

Wat de landbouwsector goed doet, is gebruikmaken van de publieke opinie. Ook al zijn ze zelf de grootste vervuiler qua stikstof volgens het RIVM, door zorgvuldig te communiceren weet de sector de aandacht te verschuiven. Een mooi voorbeeld van framing.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Lazarus, R. S. (1991). Emotion & Adaptation. Oxford: Oxford University Press.

Marc Wessels

Ik heb Communicatie- en Informatiewetenschappen gestudeerd met een specialisatie in bedrijfscommunicatie. Ik verzorgde eerder de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en werk tegenwoordig als communicatieadviseur bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.