Framing Brussel, een analyse van Nederlandse en buitenlandse kranten

framing en agenda setting

Iets minder dan een week geleden pleegden terroristen twee aanslagen in Brussel. Het eerste doelwit was luchthaven Zaventem en ongeveer een uur later was er een aanslag op metrostation Maalbeek in de Europese wijk. Gevolg: tientallen doden en gewonden en natuurlijk een hoop angst bij de bevolking. De publieke stemming wordt deels bepaalt door de media via framing en Agenda Setting. Na de aanslagen van Parijs keek ik naar framing in Nederlandse en buitenlandse kranten en concludeerde dat de meeste geschreven media vooral onrust en angst zaaiden. Is dat deze keer anders? Ik zoek het voor je uit als communicatiespecialist.

Framing

Framing om te beginnen is een bekende communicatietechniek en houdt in dat je als lezer beïnvloedt wordt door een bepaalde woordkeuze of bepaald perspectief van de schrijver. Op die manier is de schrijver in staat om emotionele reacties op te roepen, bijvoorbeeld angst, verdriet of boosheid (Lazarus, 1991). Het oorspronkelijke idee van framing was het op een begrijpelijke manier verwoorden van complexe onderwerpen, zodat het publiek dat zelf niet meer hoeft te doen. Maar tegenwoordig maken journalisten handig gebruik van deze techniek om de publieke opinie wat te sturen.

Agenda Setting

Agenda Setting is een andere bekende communicatietechniek die inhoudt dat de media grotendeels bepalen waar het publiek over praat (McCombs & Shaw, 1972). Het effect van Agenda Setting is vooral te zien na een ingrijpende gebeurtenis. Bijvoorbeeld nu na de aanslagen van Brussel. Welke onderwerpen krijgen er veel aandacht en wat blijft er achterwege? Door bepaalde onderwerpen uit te lichten bepalen de media waar wij het over hebben en is de kans kleiner dat we de niet uitgelichte onderwerpen aansnijden. Framing en Agenda Setting zijn weliswaar bekende technieken, maar of ze ethisch verantwoord zijn is maar de vraag. Immers, zou een journalist niet altijd op een objectieve en volledige wijze verslag moeten doen van een gebeurtenis?

Framing en Agenda Setting Brussel

Juist na een ingrijpende gebeurtenis, zoals de aanslagen in Parijs, is goed het verschil tussen kranten waar te nemen. Ik ben van mening dat je juist in de huidige tijd rust moet bewaren. Dagelijks komen er berichten tot ons dat er ergens in België, Frankrijk of Nederland verdachten van terroristische activiteiten worden aangehouden. Op de stations zien we agenten met grote wapens lopen en in het hele land wordt het beveiligingsniveau opgeschroefd. Is het dan handig om onrust te zaaien met agressieve krantenkoppen? Ik zoek voor je uit of de kranten iets geleerd hebben van de berichtgeving na de aanslagen van Parijs op het gebied van framing en agenda setting.

Framing Nederlandse kranten

Nederlandse kranten variëren sinds oudsher in toon, perspectief en framing. De ene krant is veel feller dan de andere en dat is terug te zien na de aanslagen in Brussel.

Framing nederlandse kranten

Het Algemeen Dagblad kiest voor ‘Brussel in shock’. De titel is wellicht niet eens zo fel, maar de foto daarbij wel. En aangezien framing via afbeeldingen meer effect heeft dan framing via tekst en afbeelding, draagt dit niet direct bij aan een veilig gevoel bij de bevolking. Ook Metro kiest voor een agressieve benadering met ‘Oorlog in België’ en een militair in beeld. Wederom niet bevorderlijk voor de rust en kalmte in de samenleving. De Volkskrant brengt het nieuws wat genuanceerder en meer op een beschrijvende toon ‘IS raakt Europa in het hart’ met een foto van de verdachten. Hier zit niet direct een aanvallende toon in, meer een trieste constatering van wat er gebeurd is. De Telegraaf opende woensdag met ‘Beestachtig‘, weer een wat fellere manier van bericht geven terwijl Trouw meer koos voor beschrijven: ‘De aanslagen die Brussel wel en niet verwachtte’.

Framing buitenlandse kranten

Framing buitenlandse kranten

Ook de buitenlandse kranten stonden natuurlijk vol met berichten over Brussel. En ook daar zien we grote verschillen in berichtgeving. Liberation kiest dit keer voor gematigde een foto terwijl Le Figaro wederom kiest voor een heftige afbeelding. Dit keer echter wel met een gematigde kop ‘Europa geraakt in het hart’. Het Duitse Bild kiest voor een aanstootgevende kop met ‘We zijn in oorlog’, iets wat ook La Capitale schreeuwt. Het Belgische Laatste Nieuws kiest voor dezelfde foto als het AD met de kop ‘Ze wilden nog veel meer doden’. Wat duidelijk te zien is, is dat een aantal kranten kiezen voor een beschrijvende manier van berichten, terwijl andere er voor kiezen om schreeuwerige en agressieve koppen te maken.

Conclusie framing

Waar rust en kalmte geboden is, is niet elke krant daarvan doordrongen. Koppen als ‘Oorlog in België’ en ‘Beestachtig’ of schokkende foto’s zoals bij het AD dragen hier niet aan bij. Ze zorgen eerder voor emoties als boosheid, woede en wraak. De Volkskrant en Trouw doen het in dat opzicht beter. Hetzelfde zie je in het buitenland gebeuren. Bild en La Capitale jutten hun lezers vooral op, terwijl andere kranten eerder een beschrijvende insteek kiezen. Juist dat laatste is voor nu het beste. We hebben niets aan kreten als ‘Oorlog’ en ‘Beestachtig’. Dit zorgt alleen maar voor extra spanning en angst in de samenleving. We moeten helaas constateren dat de meeste kranten weinig geleerd hebben van de berichtgeving na Parijs. Is dan toch het commerciële gewin belangrijker dan ethiek en moraal? Ik ben bang van wel.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Lazarus, R. S. (1991). Emotion & Adaptation. Oxford: Oxford University Press.

McCombs, M. & Shaw, D. (1972). The agenda-setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36, 176-187.

 

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.

Een gedachte over “Framing Brussel, een analyse van Nederlandse en buitenlandse kranten

Reacties zijn gesloten.