Entertainment Education in series, goed of slecht?

Entertainment Education

Televisie is nog altijd een belangrijk medium. Voor veel mensen is dit één van de belangrijkste kanalen om op de hoogte te blijven van het nieuws. Maar televisie is natuurlijk bij uitstek geschikt voor entertainment en amusement. Ook al denkt staatssecretaris Dekker daar heel anders over als het gaat om de publieke omroep. Interessant aan de amusementsprogramma’s, bijvoorbeeld soaps en series, is dat er op eenvoudige wijze belangrijke thema’s behandeld kunnen worden. Zelfs heftige thema’s als orgaandonatie of ziektes. Wat heeft dit voor invloed op de kijker? Ik leg het je uit als communicatiespecialist.

Entertainment Education

Een belangrijk begrip voor dit artikel is Entertainment Education. Ik heb hier al eerder over geschreven en ook nu houd ik de definitie van Fossard (2015) aan: ‘Commanding the attention of the audience while encouraging their growth and development.’ Waar het om gaat is om mensen te laten ontwikkelen en kennis bij te brengen door de aandacht van het publiek te grijpen. Een serie als Goede Tijden Slechte Tijden heeft een groot bereik. Dagelijks kijken er ongeveer 1 miljoen mensen. Dan is dat natuurlijk een ideaal podium om een groot publiek wat bij te brengen over complexe onderwerpen.

Sommige onderwerpen, bijvoorbeeld orgaandonatie, worden namelijk wel behandeld door de grote nieuwsmedia, maar de achtergrondverhalen blijven vaak achterwege. In een serie is er veel meer ruimte om een verhaal uit te werken om op die manier het publiek echt te informeren over een bepaald onderwerp. Daarbij is het wel belangrijk dat de waarheid verteld wordt. Als het gaat om orgaandonatie corresponderen de mythes die op televisie in stand worden gehouden met de algehele publieke opvatting omtrent donatie (Morgan, 2008). Problematischer nog is dat geloven in deze mythes een directe voorspeller is van iemand zijn donorstatus (Morgan, 2008).

Social Representations Theory

Een theorie die beschrijft waarom veel mensen informatie uit de massamedia zo snel oppakken is de Social Representations Theory. Deze theorie stelt dat onder bepaalde omstandigheden informatie vanuit de massamedia kan leiden tot individuele gedachten over een onderwerp (Moscovici, 1984). Wanneer jij een serie kijkt, bijvoorbeeld GTST, identificeer je jezelf waarschijnlijk met één van de hoofdpersonen. Als deze hoofdpersoon bepaalde denkbeelden heeft over een onderwerp als orgaandonatie, is de kans groot dat je hierin meegaat. Dan is het aan de schrijvers van een serie om zo waarheidsgetrouw te werk te gaan. Is dit niet het geval, dan is de kans groot dat er misverstanden in stand worden gehouden.

Standpunt en kennisniveau belangrijk bij Entertainment Education

Natuurlijk is ook bij Entertainment Education van belang hoe jij zelf tegen een onderwerp aankijkt en hoeveel je er al vanaf weet. Heb jij ontzettend veel kennis over orgaandonatie, dan is de kans kleiner dat je gevoelig bent voor onjuiste informatie omtrent dit onderwerp. En ben je zelf donor? Dan zal je jezelf eerder afsluiten voor negatieve informatie hierover. Deze aspecten vormden een belangrijk onderdeel van het onderzoek ‘A kernel of truth?’ van Morgan, King, Smith en Ivic (2010). Zij keken naar het effect van afleveringen over orgaandonatie op de bereidheid om donor te worden.

Donorstatus van belang

Voor het onderzoek werden 30 afleveringen van bekende Amerikaanse televisieseries geselecteerd. In deze afleveringen ging het over donor zijn en de bestaande mythes omtrent dit onderwerp kwamen regelmatig terug. Eén van de belangrijkste bevindingen was dat de huidige donorstatus één van de belangrijke voorspellers was van negatieve houdingen tegen donor zijn. Negatieve inhoud in series was niet van invloed op mensen die al donor waren. Echter, niet-donors vertoonden na het zien van een ‘negatieve’ donoraflevering een negatievere houding ten opzichte van donor zijn, ze geloofden meer in de mythes rond orgaandonatie en ze waren minder bereid om donor te worden.

Tegelijkertijd kwamen mensen die al donor waren met tegenargumenten die de fabels uit de series ontkrachten. Een bekend argument van donortegenstanders is dat doktoren minder moeite voor je doen als je donor bent, zodat de organen beschikbaar komen. Juist bij het zien van een dergelijk fragment in een televisieserie werden donors feller en produceerden ze meer argumenten voor het zijn van donor.

Entertainment Education kan goed zijn

Waar staatssecretaris Dekker amusement zoveel mogelijk van de publieke omroep weg wil hebben, kan het ook juist ingezet worden om kennis bij te brengen. Een soap heeft doorgaans een groot bereik en kan eenvoudig een miljoenenpubliek bereiken. Entertainment Education kan via deze series een grote rol spelen. Mits de waarheid over een onderwerp wordt verteld, kan dit een belangrijke positieve bijdrage leveren aan het algehele kennisniveau in de samenleving. Zeker rond een onderwerp als ‘donor zijn’, waar nog veel misverstanden over bestaan. Echter, wanneer in series de mythes in stand worden gehouden kan dit averechts werken voor niet-donors. Entertainment Education werkt dus alleen wanneer de informatie 100% waar is.

Meer weten over dit onderwerp of andere artikelen op deze site? Stuur me een mail.

Bronnen

Fossard, De Esta (2005). Writing and producing Radio Dramas. New Delhi: Sage Publications.

Morgan, S. E. (2008). The intersection of conversation, cognitions, and campaigns: The social representation of organ donation. Communication Theory, 19, 29–48.

Morgan, S. E., King, A. J., Smith, J. S. & Ivic, R. (2010). A kernel of truth? The impact of television storylines exploiting myths about organ donation on the public’s willingness to donate. Journal of Communication, 60, 778-796.

Moscovici, S. (1984). The phenomenon of social representations. In R. Farr & S. Moscovici (Eds), Social representations (pp. 3–69). Cambridge: Cambridge University Press

Marc Wessels

Ik ben begonnen met de bachelor Communicatie- en Informatiewetenschappen aan de VU in Amsterdam. Om me meer te verdiepen in bedrijfscommunicatie heb ik de gelijknamige master gevolgd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Daar heb ik ook mijn vaardigheden op het gebied van online communicatie en crisiscommunicatie ontwikkeld. Ik verzorg nu de marketingcommunicatie van het Taalcentrum-VU en op deze blog vertaal ik als communicatiespecialist interessante en aansprekende communicatieonderwerpen van de theorie naar de praktijk.